Home Νέα Ως άσπονδοι φίλοι προσήλθαν ΗΠΑ και Ε.Ε. στη Διάσκεψη για το Κλίμα

Ως άσπονδοι φίλοι προσήλθαν ΗΠΑ και Ε.Ε. στη Διάσκεψη για το Κλίμα

0
0

cop21Σε κομβικά ζητήματα φαίνεται να συγκρούονται η Ουάσινγκτον και οι Βρυξέλλες, παρόλο που και οι δύο θέλουν μια συμφωνία στο Παρίσι. Τόσο οι Ευρωπαίοι όσο και Αμερικάνοι επιθυμούν απεγνωσμένα να φύγουν από την Σύνοδο για το κλίμα στο Παρίσι με μία συμφωνία που θα διαγράψει τις άσχημες αναμνήσεις των έξι τελευταίων ετών.

Συγκεκριμένα, το 2009, η Ευρωπαϊκή Ένωση έφυγε από την Σύνοδο στην Κοπεγχάγη «ταπεινωμένη» ενώ να σημειωθεί πως οι Η.Π.Α. επέβαλλαν μία συμφωνία που αποδείχτηκε ελλιπής. Οι κορυφαίοι διαπραγματευτές στην Ουάσινγκτον και τις Βρυξέλλες πέρασαν από τα τότε χρόνια τους προσπαθώντας να κατανοήσουν τι πήγε λάθος ώστε να μην επαναληφθεί.

Το αποτέλεσμα είναι οι δύο πλευρές να έχουν προσέλθει στη Σύνοδο του Παρισιού έχοντας καλύτερη γνώση των προτεραιοτήτων και των κόκκινων γραμμών της άλλης πλευράς, ενώ επιθυμούν μία συμφωνία. Όσον αφορά τις ΗΠΑ, ο πρόεδρος Barack Obama θέλει να βελτιώσει την κλιματική του κληρονομιά πριν αποχωρήσει, ενώ οι Ευρωπαίοι επιδιώκουν μια φιλόδοξη παγκόσμια συμφωνία που δεν θα επιβάλλει μη ανταγωνιστικούς κανόνες στις επιχειρήσεις τους.

Να σημειωθεί πως υπάρχει ένα μεγάλο πρόβλημα, το οποίο είναι οι βασικές τους διαφορές σε κομβικά ζητήματα.

«Το είδος της συμφωνίας που επιθυμεί η ΕΕ είναι πιο ακριβό από εκείνο που ζητά η Αμερική», δήλωσε η Sarah Blau, κλιματική ακόλουθος από το Λουξεμβούργο το οποίο έχει την εξάμηνη προεδρεία της ΕΕ, σε συνέδριο στις Βρυξέλλες αυτό το μήνα.

Το γράμμα του νόμου

Η νομική φύση αυτού που αποκαλούμε στόχοι κλιματικής δράσης, αποτελεί ίσως το σημείο έντασης. Για τους Αμερικανούς αξιωματούχους, οι νομικά δεσμευτικοί στόχοι για τις εκπομπές, μεταξύ άλλων, αποτελούν το πρώτο πρόβλημα. Να σημειωθεί πως θα υποχρέωναν τον Ομπάμα να διασφαλίσει την έγκριση της Γερουσίας για την κλιματική συμφωνία και αυτό είναι κάτι που το Ρεπουμπλικανικό τμήμα πρόκειται να απορρίψει.

Αντιθέτως, οι Η.Π.Α επιθυμούσαν για μεγάλο χρονικό διάστημα μία διαφορετική προσέγγιση. Οι χώρες θα μπορούσαν νομικά να ακολουθήσουν διαδικασίες αναφοράς και διαφάνειας στις εκπομπές ρύπων τους προκειμένου να μπορούν όλοι να δουν τί κάνουν. Ωστόσο, οι πραγματικοί στόχοι για τις εκπομπές – πολλοί από τους οποίους έχουν ήδη δεσμευτεί να επιτύχουν πριν την Σύνοδο του Παρισιού- δεν θα είχαν τη δύναμη του διεθνούς νόμου πίσω τους και αυτό θα αναιρούσε την πιθανότητα έγκρισης από την Γερουσία. Με λίγα λόγια αυτό σημαίνει πως εάν μία χώρα δεν επιτύχει τους δεσμευτικούς στόχους μείωσης εκπομπών, δεν θα υπήρχε καμία τιμωρία, παρόλο που ο υπόλοιπος κόσμος θα έβλεπε την αδυναμία επίτευξης των στόχων της.

Η ΕΕ επιμένει ότι τόσο ο μηχανισμός επιτήρησης όσο και οι ίδιοι οι στόχοι είναι νομικά δεσμευτικοί, παρόλα αυτά η συμφωνία δεν θα μπορούσε να «τιμωρήσει» εκείνους που δεν πραγματοποιούν τους στόχους.

«Είναι δύο πλοία μέσα στην νύχτα με διαφορετικά νοήματα», είπε ο Nigel Purvis, πρώην Αμερικανός διπλωμάτης που πλέον διοικεί την συμβουλευτική εταιρεία Climate Advisers. Ωστόσο, αυτές οι λέξεις είναι ιδιαίτερα σημαντικές για τις Βρυξέλλες που παλεύουν να πείσουν και τον υπόλοιπο κόσμο να θέσει τόσο υψηλούς στόχους.

Τα καθοριστικά βήματα για το 2030 δεν είναι άλλα από τη μείωση 40% των εκπομπών, την αύξηση στο μερίδιο των ανανεώσιμων πηγών στο 27% και η ισόποση βελτίωση στην ενεργειακή απόδοση. Τα βήματα αυτά έχουν ήδη κατοχυρωθεί νομικά. Η μεγαλύτερη ανησυχία ωστόσο, ιδιαίτερα για τις πιο φτωχές χώρες, τα μέλη της ΕΕ δηλαδή που εξαρτώνται κατά πολύ από τα ορυκτά καύσιμα, αποτελεί το γεγονός πως η ΕΕ ενδέχεται να κολλήσει στο ότι θα πρέπει κάποια στιγμή να εφαρμόσει τις απαιτούμενες αλλαγές που θα της κοστίσουν, ενώ οι «εχθροί» κάνουν μία πιο σταδιακή και επενδυτικά φιλική προσέγγιση.

Η Πολωνία ειδικότερα, τονίζει το κόστος ενάντια στους φιλόδοξους στόχους, προειδοποιώντας πως οι βιομηχανίες της με τις καπνοδόχους και τις μονάδες ηλεκτροπαραγωγής με καύση άνθρακα μπορεί να πληγούν.

Ο Maroš Šefčovič, ο Αντιπρόεδρος της Κομισιόν σε δήλωσή του στο Politico τον Σεπτέμβρη είπε: «Χρειαζόμαστε μια επιτυχία στο Παρίσι, φυσικά τόσο για τον πλανήτη όσο και για την ανθρωπότητα, όπως επίσης και να επανα-δημιουργήσουμε ίσους όρους ανταγωνισμού για την παγκόσμια βιομηχανία».

Αυτό που προσελκύει τόσο την ΕΕ όσο και τον ιδιωτικό τομέα και πολλές αναπτυσσόμενες χώρες σε μία δεσμευτική διεθνή συνθήκη είναι ότι θα τους παρέχει μακροχρόνια βεβαιότητα. « Ένας από τους κινδύνους είναι ότι εάν το 2016 στις αμερικανικές εκλογές, εκλεγεί ένας σκεπτικιστής, θα μπορούσε πολύ εύκολα να αναιρέσει την πρόοδο που θα γίνει φέτος στο Παρίσι», είπε ο Shane Tomlinosn, ένας ανώτατος ερευνητικός συνεργάτης της ομάδας ανταλλαγής απόψεων Chatham House με βάση το Λονδίνο. «Γι’ αυτό πιστεύω ότι η Ευρώπη αναζητά νομικές μορφές που θα σημαίνουν ότι το καθεστώς ως σύνολο θα μπορεί να επιβιώσει από μεμονωμένες αλλαγές που θα συντελεστούν στις χώρες με την πάροδο του χρόνου».

Η Ουάσινγκτον ωστόσο, ήταν ανέκαθεν αντίθετη σε διεθνείς κλιματικές συνθήκες. Επί της προεδρίας Κλίντον, υπογράφηκε το Πρωτόκολλο του Κιότο το 1997, αλλά δεν το υπέβαλλε ποτέ στην Γερουσία για επικύρωση ενώ η επόμενη προεδρία του Bush απέρριψε το πρωτόκολλο. Ο υπουργός Εξωτερικών, John Kerry, ξεκαθάρισε νωρίτερα φέτος ότι η στάση της Αμερικής παραμένει ίδια, λέγοντας στους Financial Times ότι μια συμφωνία στην Σύνοδο του Παρισιού «δεν πρόκειται σίγουρα να αποτελέσει συνθήκη» και ότι «δεν πρόκειται να υπάρξουν νομικά δεσμευτικές μειώσεις».

Οι κατηγορηματικές δηλώσεις του Kerry, ενώ οι διαπραγματεύσεις λάμβαναν ακόμη χώρα, κατέλαβαν εξ απήνης τους Ευρωπαίους αξιωματούχους. Για αυτούς, τα συγκεκριμένα σχόλια έδειχναν την Αμερικανική αλαζονεία και αποτελούσαν μια σπασμωδική κίνηση απέναντι στην κοινή δήλωση Γαλλίας και Κίνας μία εβδομάδα πριν. Η δήλωση του Γάλλου Προέδρου Ολλάντ και του Κινέζου Προέδρου Jinping ζητά μία νομικά δεσμευτική και φιλόδοξη συμφωνία που θα λαμβάνει υπόψη «τις κοινές αλλά διαφοροποιημένες ευθύνες και τις αντίστοιχες ικανότητες». Αποτελεί επίσης ένα μέτρο για τις χώρες που θα μετρούν την πρόοδο τους κάθε πέντε χρόνια, λέγοντας ότι αυτό θα οδηγήσει στην «τακτική βελτίωση» για την κλιματική δράση.
Κοινό έδαφος

Πέρα από την νομική μορφή της συμφωνίας, υπάρχουν ζητήματα στα οποία η Αμερική και η ΕΕ συμφωνούν αρκετά αλλά σε διαφορετικό βαθμό. Και οι δύο θέλουν να σβήσουν τις γραμμές μεταξύ αναπτυγμένων και αναπτυσσόμενων χωρών, οι οποίες καθορίζονται σύμφωνα με την λίστα των Ηνωμένων Εθνών το 1992. Οι πλούσιες χώρες θέλουν οι αναπτυσσόμενες χώρες, οι οποίες σαφώς έγιναν πιο πλούσιες από τότε, να επιβαρυνθούν περισσότερο από τις κλιματικές πολιτικές. Συμφωνούν επίσης στο ότι μία συμφωνία στην Σύνοδο του Παρισιού θα πρέπει να ξεκινά ένα σύστημα πενταετούς ελέγχου με αρχή το 2020, το οποίο θα επιτρέπει στις κυβερνήσεις να αυξήσουν σταδιακά τους στόχους τους για μείωση των εκπομπών.

Οι περισσότεροι ειδικοί και επιστήμονες που μελετούν τις συζητήσεις μεταξύ ΕΕ-ΗΠΑ συμφωνούν στο ότι η σημερινή σχέση είναι πιο συνεργατική από ότι το 2009. Ο Obama έχει κάνει πολλές νύξεις για μεγάλα κλιματικά ζητήματα τους τελευταίους μήνες, εισάγοντας το Νομοσχέδιο Καθαρής Ενέργειας (Clean Power Plan) που στοχεύει στην κατάργηση του άνθρακα και ασκώντας βέτο στην κατασκευή του πετρελαιαγωγού Keystone XL, σχεδιασμένου για να μεταφέρει αργό πετρέλαιο που εξάγεται από τον Καναδά στην Αμερική.

Παρασκηνιακά, Αμερική και Ευρώπη θα πρέπει να βρουν μια συμβιβαστική λύση που θα ικανοποιείτην Ευρώπη, κάνοντας τμήματα της συμφωνίας δεσμευτικά και δημιουργώντας ένα σύστημα παρατήρησης και ταυτοποίησης των μειώσεων των εκπομπών, αποφεύγοντας την γλώσσα που θα απαιτεί από τον Obama να φέρει την συμφωνία στο Κογκρέσο.

«Νομίζω ότι θα τα καταφέρουν», είπε ο Daniel Bodansky, ένας καθηγητής νομικής του Πανεπιστημίου της Αριζόνα, που εργάστηκε ως συντονιστής για το κλίμα στο State Department κατά τα τελευταία χρόνια της προεδρίας του Κλίντον. «Δεν φαίνεται αυτό να είναι ένα από τα ζητήματα που θα προκαλέσει το ναυάγιο της Συνόδου στο Παρίσι. Νομίζω ότι θα βρουν μία φόρμουλα να γεφυρώσουν το κενό.»

Τριβές πέραν του κλίματος

Ωστόσο, ο εκνευρισμός της ΕΕ με την Αμερική για την έλλειψη φιλοδοξιών για το κλίμα χρονολογείται πολύ πριν την απογοήτευση της Κοπεγχάγης.

Κατά την προεδρία Κλίντον το 1990, αξιωματούχοι της Αμερικής πίστευαν ότι η πίεση της Ευρώπης για μία ολοκληρωτική συμφωνία που θα ρύθμιζε τις περικοπές των εκπομπών ήταν μη ρεαλιστική. Η ένταση οδήγησε σε μία σειρά από μεταμεσονύκτιες συναντήσεις που κάποιος πρώην διπλωμάτης χαρακτήρισε ως «τη μόνη τόσο εξουθενωτική διαπραγμάτευση» της καριέρας του. Η απόφαση του Bush να απορρίψει το πρωτόκολλο του Κιότο απλά ήταν το κερασάκι στην τούρτα.

Υπό τον Obama η Αμερική δειχνει μεγαλύτερη ευαισθησία για τα κλιματικά ζητήματα και θέλει η Ευρώπη να της το αναγνωρίσει. «Πολλοί Ευρωπαίοι έρχονται στις συζητήσεις αυτές με την προσδοκία ότι η Αμερική είναι νωθρή», είπε ο David Sandalow, που διετέλεσε ως υψηλά ιστάμενος αξιωματούχος για την ενέργεια και την κλιματική αλλαγή τόσο επί της προεδρίας Κλίντον όσο και με τον Obama. “Αυτή τη στιγμή, οι εκπομπές της Αμερικής είναι στο χαμηλότερο ποσοστό τους εδώ και 20 χρόνια”. Αντίθετα, οι Ευρωπαίοι βλέπουν την διαφορετική προσέγγιση της Αμερικής τα τελευταία έξι χρόνια.

Το κλίμα αποτέλεσε ένα σημαντικό θέμα στην Σύνοδο μεταξύ ΕΕ και Αμερικής τον Μάρτιο του 2014. Το κοινό ανακοινωθέν τόνιζε την ανάγκη να αντιμετωπιστεί η κλιματική αλλαγή, να ενθαρρυνθεί η βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη και να διασφαλιστεί η παγκόσμια ασφάλεια και πίεζε επίσης τις κυβερνήσεις να υιοθετήσουν ένα πρωτόκολλο, κάποιο άλλο νομικό μέσο ή ένα συμφωνηθέν συμπέρασμα με νομική ισχύ, στην Σύνοδο του Παρισιού. Επίσης, ζητούσαν την έναρξη των συζητήσεων με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου για την απελευθέρωση του εμπορίου περιβαλλοντικών αγαθών, ως μέσο αντιμετώπισης της κλιματικής αλλαγής.

Υπό τον Obama, η συνεργασία τους ήταν τεράστια, σε μεγαλύτερο βαθμό απ’ ό,τι παλιά, δήλωσε η Annika Hedberg, ανώτατη αναλύτρια στο Κέντρο Ευρωπαϊκής Πολιτικής. Εν συνεχεία είπε πως θα μπορούσε κανείς να πιέσει για περαιτέρω συνεργασία ΕΕ-ΗΠΑ, αλλά σίγουρα η σχέση βελτιώθηκε πολύ. Ωστόσο, οι μνήμες από την Κοπεγχάγη είναι ακόμη νωπές. Οι ΗΠΑ και η Κίνα συμφώνησαν σε μία καθόλου φιλόδοξη συμφωνία που άφηνε πολύ κόσμο δυσαρεστημένο, και η ΕΕ ταπεινώθηκε όντας κλειδωμένη εκτός αυτών των συζητήσεων τελευταίας στιγμής.

“Αναγνωρίζουμε τις δυσκολίες στην Κοπεγχάγη και θα προσπαθήσουμε να τις λύσουμε στο μέλλον”, είπε ο Miguel Arias Canete, ο Ευρωπαίος επίτροπος για την κλιματική δράση και την ενέργεια στους δημοσιογράφους την Τετάρτη. “Επειδή η ΕΕ έχτισε διάφορες συμμαχίες, αλλά κι εμείς κάνουμε παραγωγικό διάλογο με την Κίνα και σίγουρα με την Αμερική. Αποφασίσαμε να διαφωνήσουμε σε κάποια σημεία, αλλά συμφωνήσαμε να συμφωνήσουμε στα περισσότερα”.

 

Επιμέλεια: Έμμα Βραζέλη

tags: