Ενεργειακή σύζευξη Ελλάδας-Ιταλίας: GR.ITA II και Ποσειδών
Τη σημαντική αύξηση, κατά 300%, της ικανότητας ανταλλαγής ηλεκτρικής ενέργειας μεταξύ Ελλάδας και Ιταλίας σηματοδοτεί ο υποθαλλάσιος αγωγός GR.ITA II. Το έργο αυτό αποσκοπεί στην ενοποίηση των αγορών ηλεκτρικής ενέργειας των δύο χωρών και στην ενίσχυση του ρόλου τους ως ενεργειακών κόμβων, ενώ παράλληλα διευκολύνει την απορρόφηση ανανεώσιμης ενέργειας από την αυξανόμενη παραγωγή της Ελλάδας.
Επιπλέον, υπάρχει αναθέρμανση της συζήτησης γύρω από την αναβίωση του αγωγού φυσικού αερίου Ποσειδών μεταξύ Ελλάδας και Ιταλίας, ένα έργο που είχε προηγουμένως σταματήσει, αλλά τώρα δυνητικά αποκτά δυναμική λόγω της μετατόπισης των γεωπολιτικών και ενεργειακών προτεραιοτήτων.
Κύριος παράγοντας για την υλοποίηση του GR.ITA II είναι η ανάγκη τριπλασιασμού της δυναμικότητας ανταλλαγής ηλεκτρικής ενέργειας από τα 500 MW που είναι σήμερα σε 1.500 MW. Η υπάρχουσα σύνδεση, που λειτουργεί από το 2001, έχει φτάσει στα όριά της, καθιστώντας επιτακτική την ανάγκη ενίσχυσης. Η αύξηση της δυναμικότητας είναι ζωτικής σημασίας για την ενίσχυση των εξαγωγών ηλεκτρικής ενέργειας από την Ελλάδα προς την Ιταλία. Η επένδυση και ο τριπλασιασμός της δυναμικότητας θα βοηθήσει σημαντικά στην εξαγωγή περισσότερης ενέργειας από την Ελλάδα προς την Ιταλία.
Η ιταλική αγορά ενέργειας (GME) έχει σταθερά υψηλότερες τιμές από την ελληνική αγορά, καθιστώντας τις εξαγωγές ηλεκτρικής ενέργειας ιδιαίτερα κερδοφόρες για την Ελλάδα. Η Ιταλία έχει επίσης σημαντικές ενεργειακές ανάγκες που υπερβαίνουν σημαντικά την εγχώρια παραγωγή της, γεγονός που την καθιστά υπολογίσιμο εισαγωγέα ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρώπη. Ακόμη και με την ανάπτυξη της αγοράς φωτοβολταϊκών στην Ιταλία, η ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας συνεχίζει να αυξάνεται.
Εξάλλου, στην Ελλάδα παρατηρείται αυξανόμενη υπερπαραγωγή από ΑΠΕ, με την εγκατεστημένη ισχύ να υπερβαίνει σημαντικά την εγχώρια ζήτηση. Η νέα διασύνδεση παρέχει ζωτική διέξοδο για αυτό το πλεόνασμα ενέργειας. Το έργο θα διευκολύνει την απορρόφηση ενέργειας από μονάδες ΑΠΕ τόσο στο ελληνικό όσο και στο ιταλικό σύστημα.
Το έργο αναμένεται να ενισχύσει την ολοκλήρωση των αγορών ηλεκτρικής ενέργειας των δύο χωρών και θα ενισχύσει την αποδοτικότητα της ολοκληρωμένης ευρωπαϊκής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Στοχεύει στην ενίσχυση της σύγκλισης των αγορών και στην αύξηση της αποτελεσματικότητας της μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Η διασύνδεση θα ενισχύσει την ασφάλεια του εφοδιασμού και θα διευκολύνει τον αποτελεσματικό ενεργειακό εφοδιασμό, ιδίως στη νότια Ιταλία.
Η νέα γραμμή αναμένεται να ενισχύσει το ρόλο της Ελλάδας και της Ιταλίας ως ενεργειακών κόμβων στην περιοχή της Μεσογείου. Η ηλεκτρική διασυνδεσιμότητα θεωρείται ότι διαδραματίζει βασικό ρόλο στην προώθηση των κλιματικών στόχων της Ευρώπης και της «πράσινης» ενεργειακής μετάβασης.
Όσον αφορά την πιθανή αναβίωση του αγωγού φυσικού αερίου Ελλάδας – Ιταλίας, Ποσειδών, βήματα για την επανεκκίνηση του έργου φέρονται να έχουν δρομολογηθεί από τον Ιανουάριο, συμπεριλαμβανομένης της υπογραφής απόφασης για την τροποποίηση των περιβαλλοντικών όρων για την κατασκευή και τη λειτουργία του. Οι τροποποιήσεις αυτές ήταν αναγκαίες επειδή οι αρχικοί όροι δεν ελάμβαναν υπόψη προστατευόμενη περιοχή Natura που θα επηρεάσει το έργο.
Ενώ προηγουμένως, το έργο δεν υποστηριζόταν από την Ουάσιγκτον για λόγους όπως η οικονομική βιωσιμότητα, οι περιβαλλοντικές ανησυχίες και η ασφάλεια στην Ανατολική Μεσόγειο, η αλλαγή στην ηγεσία των ΗΠΑ και οι ευρύτερες εξελίξεις στο ενεργειακό τοπίο της Ανατολικής Μεσογείου αναμένεται να επιταχύνουν τις διαδικασίες έγκρισης για την αναβίωση του έργου. Σε αυτό το πλαίσιο, το φυσικό αέριο προτείνεται επίσης να επανέλθει στο προσκήνιο ως κύρια πηγή καυσίμου.
Το έργο σχεδιάστηκε αρχικά ως συνέχεια του αγωγού EastMed.
