Ακυβερνησία στην ΕΕ: Κατέρρευσε η συμφωνία για τις «πράσινες δηλώσεις» εν μέσω πολιτικών εντάσεων

Σε αδιέξοδο φαίνεται να οδηγείται για ακόμα μία φορά η ευρωπαϊκή ηγεσία, καθώς εντείνονται οι πολιτικές αντιπαραθέσεις γύρω από την περιβαλλοντική νομοθεσία. Στο επίκεντρο της κρίσης βρίσκεται η απόσυρση της κοινοτικής οδηγίας για τις «πράσινες δηλώσεις» από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, γεγονός που συνοδεύτηκε από την αιφνιδιαστική ακύρωση των διαπραγματεύσεων μεταξύ του Συμβουλίου και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

Η Πολωνία, η οποία προεδρεύει του Συμβουλίου της ΕΕ, ανακοίνωσε σήμερα την αναστολή των τριμερών συνομιλιών (trilogues) που είχαν στόχο να ρυθμίσουν τον τρόπο επαλήθευσης περιβαλλοντικών ισχυρισμών από τις επιχειρήσεις. Η απόφαση έρχεται μόλις τρεις ημέρες μετά την κίνηση-έκπληξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να αποσύρει την πρόταση οδηγίας, παρά το γεγονός ότι είχε ήδη περάσει από τα απαιτούμενα στάδια διαβούλευσης και επεξεργασίας.

Η επίμαχη νομοθεσία στόχευε στην ενίσχυση της διαφάνειας και στην αποτροπή του φαινομένου του «πράσινου ξεπλύματος» (greenwashing), απαιτώντας από τις επιχειρήσεις να τεκμηριώνουν τους περιβαλλοντικούς ισχυρισμούς που προβάλλουν για τα προϊόντα και τις υπηρεσίες τους. Ωστόσο, η πρωτοβουλία συνάντησε ισχυρές αντιδράσεις, κυρίως από το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα (ΕΛΚ) και ακροδεξιές πολιτικές ομάδες του Ευρωκοινοβουλίου, που τάσσονταν υπέρ της απόσυρσης της οδηγίας. Η πρόεδρος της Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν – μέλος του ΕΛΚ – φαίνεται πως ευθυγραμμίστηκε με αυτή τη γραμμή, επικαλούμενη την ανάγκη να προστατευθούν οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις, οι οποίες αριθμούν περί τα 30 εκατομμύρια στην ΕΕ.

Η αντίδραση από τις κεντρώες και προοδευτικές δυνάμεις του Ευρωκοινοβουλίου υπήρξε άμεση. Ορισμένοι ευρωβουλευτές που είχαν στηρίξει την επανεκλογή φον ντερ Λάιεν απειλούν πλέον να αποσύρουν την πολιτική τους στήριξη, καταγγέλλοντας «υπονόμευση του ευρωπαϊκού πράσινου συμφώνου» και σταδιακή αποδόμηση της περιβαλλοντικής νομοθεσίας της προηγούμενης πενταετίας.

Παράλληλα, αυξάνονται οι φωνές εντός των ευρωπαϊκών θεσμών που εκφράζουν έντονη δυσαρέσκεια για τη διακυβέρνηση της Κομισιόν υπό τη φον ντερ Λάιεν. Κατηγορείται ότι επιχειρεί να παρακάμψει τη θεσμική διαδικασία, λειτουργώντας με τρόπο συγκεντρωτικό και συχνά ερήμην των άλλων πυλώνων της Ένωσης – του Ευρωκοινοβουλίου και του Συμβουλίου – που, σε αντίθεση με την Επιτροπή, φέρουν άμεση λαϊκή εντολή.

Η νέα αυτή κρίση, σε συνδυασμό με μια σειρά σκανδάλων και την ευρύτερη απογοήτευση από την ευρωπαϊκή στρατηγική σε καίριους τομείς, εντείνει τις ανησυχίες για την πορεία της ΕΕ σε μια εποχή που η ενότητα και η συνοχή κρίνονται περισσότερο από ποτέ αναγκαίες.