Ενεργειακοί προβληματισμοί από τα ελλείμματα σε ΑΠΕ και ΥΚΩ
Αυξανόμενα βαίνουν τα ελλείμματα στους ειδικούς λογαριασμούς των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας και των Υπηρεσιών Κοινής Ωφέλειας (ΥΚΩ), καθώς ο λογαριασμός των ΑΠΕ μετατράπηκε από πλεόνασμα σε έλλειμμα, επισημαίνοντας την επιδείνωση στους υπολογαριασμούς που αφορούν παλαιότερα έργα. Επιπλέον, το συνεχιζόμενο έλλειμμα στις ΥΚΩ, το οποίο επιβαρύνει το κόστος παραγωγής ενέργειας στα μη διασυνδεδεμένα νησιά δημιουργεί προβλήματα ρευστότητας στην αγορά.
Αιτίες πίσω από αυτά τα ελλείμματα είναι τα χαμηλότερα έσοδα από δικαιώματα ρύπων και η μείωση της χρέωσης ΕΤΜΕΑΡ, με προτεινόμενες πιθανές λύσεις την αύξηση της χρέωσης ΕΤΜΕΑΡ, την ενοποίηση υπολογαριασμών και την αξιοποίηση εσόδων από δημοπρασίες CO₂.
Αναλυτικότερα, ανάμεσα στις βασικές αιτίες των ελλειμμάτων στον ειδικό λογαριασμό των ΑΠΕ (ΕΛΑΠΕ) εντοπίζονται τα χαμηλότερα έσοδα από τις δημοπρασίες δικαιωμάτων ρύπων σε σχέση με τις αρχικές εκτιμήσεις και η μείωση της χρέωσης ΕΤΜΕΑΡ, που αποτελεί την κύρια πηγή χρηματοδότησης του λογαριασμού, έχει στερήσει σημαντικούς πόρους. Παράλληλα, αυξάνεται ο όγκος των πληρωμών προς τους παραγωγούς καθώς όλο και περισσότερα νέα έργα ΑΠΕ συνδέονται στο σύστημα, την ίδια στιγμή που ο συνδυασμός παλαιών συμβολαίων με υψηλές τιμές και νεότερων έργων που απαιτούν ρευστότητα επιβαρύνει περαιτέρω την κατάσταση, δημιουργώντας ένα περιβάλλον συνεχών πιέσεων.
Στους λογαριασμούς ΥΚΩ, το υψηλό κόστος παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στα μη διασυνδεδεμένα νησιά αποτελεί σημαντική αιτία του ελλείμματος, καθώς ο λογαριασμός είναι υπεύθυνος για την κάλυψη αυτού του κόστους. Εξάλλου, καθυστερήσεις και ανεπάρκειες στη χρηματοδότηση του λογαριασμού προκαλούν σοβαρά προβλήματα ρευστότητας στην αγορά. Παρά την ενίσχυση των 400 εκατ. ευρώ από τον κρατικό προϋπολογισμό στις αρχές του 2025 για την κάλυψη μέρους του προηγούμενου ελλείμματος, ύψους 600 εκατ. ευρώ, η ισορροπία δεν αποκαταστάθηκε, και το έλλειμμα αυξήθηκε εκ νέου. Το πρόβλημα αναμένεται να συνεχίσει να υφίσταται μέχρι την ολοκλήρωση των διασυνδέσεων των νησιών με το ηπειρωτικό δίκτυο, οι οποίες θα μειώσουν δραστικά το κόστος ηλεκτροδότησης.
Για την αντιμετώπιση των ελλειμμάτων στους λογαριασμούς των ΑΠΕ και των Υπηρεσιών Κοινής Ωφελείας, εξετάζονται διάφορες λύσεις από τη ΡΑΑΕΥ και τον ΔΑΠΕΕΠ. Για τον λογαριασμό των ΑΠΕ (ΕΛΑΠΕ), προτείνεται η αύξηση της χρέωσης ΕΤΜΕΑΡ από 17 σε 24 €/MWh, κάτι που αναμένεται να φέρει επιπλέον 230 εκατ. ευρώ ετησίως, καθώς η μείωση αυτής της χρέωσης στο παρελθόν στέρησε σημαντικούς πόρους από τον λογαριασμό, επιδεινώνοντας το έλλειμμα.
Η ενοποίηση των υπολογαριασμών παλαιών και νέων έργων, με στόχο την ισόρροπη κατανομή των πόρων θα αντιμετωπίσει τον συνδυασμό παλαιών συμβολαίων με υψηλές τιμές και νεότερων έργων που απαιτούν ρευστότητα, που επιβαρύνει την κατάσταση.
Η αξιοποίηση περισσότερων εσόδων από τις δημοπρασίες δικαιωμάτων CO₂, μπορεί να συμβάλλει στην αντιμετώπιση των ελλειμμάτων, καθώς τα έσοδα αυτά έχουν αποδειχθεί χαμηλότερα από τις αρχικές εκτιμήσεις.
Επίσης, εξετάζονται και πιο ριζοσπαστικά σενάρια, όπως η μετατροπή παλαιών συμβολαίων σε «πράσινα ομόλογα» για άντληση ρευστότητας από τις αγορές.
Για τον λογαριασμό των ΥΚΩ, η κυβέρνηση και οι αρμόδιοι φορείς αναγνωρίζουν ότι το πρόβλημα του ελλείμματος θα συνεχίσει να υφίσταται μέχρι να ολοκληρωθούν οι διασυνδέσεις των νησιών με το ηπειρωτικό δίκτυο. Μέχρι την ολοκλήρωση των διασυνδέσεων, οι προμηθευτές εκτιμούν ότι θα απαιτηθούν νέες παρεμβάσεις από τον κρατικό προϋπολογισμό για να διασφαλιστεί η ομαλή λειτουργία της αγοράς και η έγκαιρη αποπληρωμή των υποχρεώσεων. Παρά την προηγούμενη ενίσχυση των 400 εκατ. ευρώ από τον κρατικό προϋπολογισμό στις αρχές του 2025, το έλλειμμα των 600 εκατ. δεν καλύφθηκε πλήρως και το έλλειμμα αυξήθηκε εκ νέου.
