Το ιταλικό μοντέλο για την ενεργοβόρο βιομηχανία στην Ελλάδα

Σχεδόν έτοιμος είναι ο νέος μηχανισμός στήριξης για περίπου 60 ενεργοβόρες βιομηχανίες, κυρίως σε μέταλλα και τσιμέντο, βασισμένο σε μια προσαρμοσμένη εκδοχή του λεγόμενου ιταλικού μοντέλου. Δεν πρόκειται για κλασική επιδότηση, αλλά για ένα είδος ενεργειακού συμβολαίου: τριετής παροχή ηλεκτρικού ρεύματος από ΑΠΕ σε σταθερή και χαμηλή τιμή, με αντάλλαγμα μακροχρόνιες πράσινες επενδύσεις από τις ίδιες τις επιχειρήσεις.

Η φιλοσοφία του σχήματος είναι απλή. Η βιομηχανία λαμβάνει ρεύμα σε τιμή μεταξύ 55 και 65 €/MWh για τρία χρόνια, σε μια περίοδο που το κόστος ενέργειας παραμένει κρίσιμο για την ανταγωνιστικότητά της. Σε αντάλλαγμα, δεσμεύεται για 20 χρόνια να υλοποιήσει ή να συγχρηματοδοτήσει νέα έργα ΑΠΕ. Οι επενδύσεις μπορούν να γίνουν αυτόνομα ή σε συνεργασία με παραγωγούς. Με αυτό τον τρόπο, το ρεύμα που προσφέρεται σήμερα με προνομιακό κόστος «επιστρέφεται» στο σύστημα στο μέλλον μέσα από νέες μονάδες καθαρής ενέργειας.

Η κυβέρνηση κρατά τον κύκλο δικαιούχων περιορισμένο. Κλάδοι όπως τα σούπερ μάρκετ μένουν εκτός, όχι μόνο επειδή δεν θεωρούνται βαριά βιομηχανία, αλλά και γιατί μια διευρυμένη λίστα δικαιούχων θα αύξανε επικίνδυνα το δημοσιονομικό αποτύπωμα. Η στενή στόχευση θεωρείται απαραίτητη για να εγκριθεί γρήγορα το μέτρο από τη Γενική Διεύθυνση Ανταγωνισμού της ΕΕ, η οποία αποφεύγει σχήματα που παραπέμπουν σε καθαρή επιδότηση.

Πώς χρηματοδοτείται ο μηχανισμός

Το συνολικό πακέτο στήριξης υπολογίζεται στα 200 εκατομμύρια ευρώ και καλύπτεται εξ ολοκλήρου από τα έσοδα του Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ΣΕΔΕ). Πρόκειται για τα χρήματα που συγκεντρώνονται από τις δημοπρασίες δικαιωμάτων εκπομπών ρύπων. Η επιλογή αυτή ήταν σχεδόν μονόδρομος, καθώς κάθε λύση που θα άγγιζε τον κρατικό προϋπολογισμό θα δυσκόλευε σημαντικά την έγκριση από τις Βρυξέλλες.

Η κατανομή των πόρων είναι συγκεκριμένη. Περίπου 50 εκατομμύρια προκύπτουν από την αύξηση του ποσοστού των εσόδων που κατευθύνονται στις αντισταθμίσεις CO₂: το ποσοστό ανεβαίνει από το 20% στο 25%. Τα υπόλοιπα περίπου 150 εκατομμύρια καλύπτουν τον πυρήνα του μηχανισμού, δηλαδή το φθηνό ρεύμα από ΑΠΕ που διατίθεται στους δικαιούχους για την τριετή περίοδο.

Το βασικό πλεονέκτημα του μοντέλου είναι ότι δεν δημιουργεί άμεση δημοσιονομική επιβάρυνση. Χρησιμοποιεί πόρους που ήδη υπάρχουν, χωρίς να απαιτεί νέο δημοσιονομικό χώρο. Ταυτόχρονα, χτίζει μια γέφυρα προς ένα πιο πράσινο παραγωγικό μοντέλο, αφού οι δικαιούχοι δεσμεύονται σε επενδύσεις που ενισχύουν το μελλοντικό ενεργειακό μείγμα της χώρας.

Πότε οριστικοποιούνται τα μέτρα

Το πακέτο βρίσκεται στο τελικό στάδιο διαμόρφωσης και αναμένεται να οριστικοποιηθεί με την έγκριση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ανταγωνισμού τις επόμενες ημέρες. Η κυβέρνηση έχει ήδη προχωρήσει σε όλες τις προσαρμογές που ζητήθηκαν, ώστε το μέτρο να θεωρηθεί συμβατό με το πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων. Η απόφαση των Βρυξελλών είναι το τελευταίο βήμα πριν την εφαρμογή του μηχανισμού, η οποία στοχεύεται να ξεκινήσει άμεσα μετά την έγκριση.

Γιατί το σχήμα έχει σημασία

Ο νέος μηχανισμός προσπαθεί να λύσει δύο προβλήματα ταυτόχρονα. Από τη μια, το υψηλό ενεργειακό κόστος που επιβαρύνει τη βαριά βιομηχανία. Από την άλλη, την ανάγκη να αυξηθεί η συμμετοχή των ΑΠΕ μέσα από ιδιωτικές επενδύσεις που δεν απαιτούν δημόσιο χρήμα. Αν λειτουργήσει όπως σχεδιάζεται, μπορεί να προσφέρει βραχυπρόθεσμη ανάσα στις εταιρείες που καταναλώνουν μεγάλες ποσότητες ενέργειας και ταυτόχρονα να τις βάλει πιο ενεργά στο παιχνίδι της πράσινης παραγωγής.

Για την ελληνική βιομηχανία, που έχει επηρεαστεί από την αστάθεια των τιμών ενέργειας τα τελευταία χρόνια, το μοντέλο αυτό μπορεί να εξελιχθεί σε σταθερό σημείο αναφοράς. Για την ενεργειακή πολιτική της χώρας, αποτελεί μια δοκιμή συνεργασίας κράτους, αγοράς και ευρωπαϊκών κανόνων σε ένα πλαίσιο που επιτρέπει στήριξη χωρίς επιδότηση.