Στα ύψη η χονδρική ρεύματος: Γιατί ανεβαίνουν οι τιμές και ποιοι πληρώνουν το κόστος

Η χονδρική τιμή ηλεκτρικής ενέργειας καταγράφει έντονη άνοδο, σε ένα περιβάλλον αυξημένης πίεσης στη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Η εξέλιξη αυτή αποδίδεται σε συνδυασμό αυξημένης ζήτησης λόγω ψύχους, υψηλής εξάρτησης από το φυσικό αέριο, ενισχυμένων εξαγωγών και δομικών αδυναμιών της αγοράς. Το αποτέλεσμα είναι μεγαλύτερος κίνδυνος μετακύλισης του κόστους στη λιανική, με επιπτώσεις σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις.

Στις πρόσφατες συνεδριάσεις, η μέση τιμή χονδρικής ξεπέρασε τα 166 €/MWh, ενώ καταγράφηκαν αιχμές άνω των 300 €/MWh. Τα επίπεδα αυτά αυξάνουν την πιθανότητα ανατιμήσεων στα τιμολόγια του επόμενου μήνα, ειδικά σε περίοδο αυξημένης κατανάλωσης.

Οι βασικοί παράγοντες της ανόδου

Πρώτος παράγοντας είναι η αυξημένη ζήτηση από τις χαμηλές θερμοκρασίες, που πιέζει το σύστημα στις ώρες αιχμής. Δεύτερος και κρισιμότερος είναι ο ρόλος του φυσικού αερίου ως «ρυθμιστή» της τιμής, καθώς η συμμετοχή του στην ηλεκτροπαραγωγή παραμένει ιδιαίτερα υψηλή, φτάνοντας περίπου έως 48,8% σε ημέρες αιχμής. Η μεταβλητότητα στο TTF και η αυξημένη ευρωπαϊκή εξάρτηση από LNG προσθέτουν αβεβαιότητα, ενώ τα αποθέματα φυσικού αερίου στην Ευρώπη βρίσκονται κάτω από το 50%, εντείνοντας τις ανοδικές πιέσεις.

Παράλληλα, η Ελλάδα εμφανίζει σημαντική εξαγωγική δραστηριότητα, που έχει φτάσει να αντιστοιχεί περίπου στο 16,2% του όγκου συναλλαγών. Η αυξημένη περιφερειακή ζήτηση, λόγω της ανάγκης κάλυψης ελλειμμάτων σε γειτονικές αγορές, λειτουργεί ως επιπλέον παράγοντας ενίσχυσης των τιμών, δημιουργώντας απόκλιση μεταξύ Νοτιοανατολικής και Δυτικής Ευρώπης.

Τέλος, δομικά χαρακτηριστικά της αγοράς, όπως η περιορισμένη ρευστότητα και η απουσία επαρκούς αποθήκευσης ενέργειας, δυσκολεύουν την πλήρη αξιοποίηση των ΑΠΕ και αυξάνουν την εξάρτηση από ακριβότερες μονάδες, ειδικά όταν η ζήτηση είναι αυξημένη.

Επιπτώσεις σε βιομηχανία, βιοτεχνία και νοικοκυριά

Για τη βιομηχανία, το υψηλό ενεργειακό κόστος μετατρέπεται σε ζήτημα ανταγωνιστικότητας, καθώς αναφέρεται ότι η ελληνική παραγωγή πληρώνει έως και 40% ακριβότερο ρεύμα σε σχέση με Γερμανία και Ιταλία, με καθυστερήσεις σε μέτρα στήριξης να επιβαρύνουν την κατάσταση.

Οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις και οι βιοτεχνίες αντιμετωπίζουν μεγαλύτερο κίνδυνο βιωσιμότητας, καθώς δεν διαθέτουν μηχανισμούς αντιστάθμισης κινδύνου και έχουν περιορισμένη δυνατότητα απορρόφησης ή μετακύλισης του κόστους, σε μια περίοδο που αυξάνονται παράλληλα και άλλα λειτουργικά έξοδα.

Για τα νοικοκυριά, η βασική συνέπεια είναι η αύξηση της ενεργειακής ανασφάλειας και η διόγκωση των οφειλών. Οι ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις προς τους προμηθευτές έχουν αγγίξει συνολικά τα 3,4 δισ. ευρώ, γεγονός που δείχνει ότι μεγάλος αριθμός καταναλωτών δυσκολεύεται να ανταποκριθεί, ιδιαίτερα όταν το κόστος της χονδρικής ανεβαίνει απότομα.

Η εικόνα της αγοράς δείχνει ότι το πρόβλημα δεν είναι μόνο συγκυριακό. Η ενίσχυση της αποθήκευσης, η αύξηση της ευελιξίας του συστήματος και στοχευμένα εργαλεία για επιχειρήσεις και ευάλωτα νοικοκυριά θεωρούνται κρίσιμα για τον περιορισμό της έκθεσης σε υψηλές τιμές.