ΑΜΚ σε ΔΕΗ και ΑΔΜΗΕ: Κρατική συμμετοχή 2 δισ. ευρώ για επενδύσεις σε ΑΠΕ, διασυνδέσεις και ψηφιακές υποδομές
Σε στρατηγική επενδυτική κίνηση στον ενεργειακό τομέα προχωρά η κυβέρνηση, με συμμετοχή σχεδόν 2 δισ. ευρώ στις αυξήσεις μετοχικού κεφαλαίου της ΔΕΗ και του ΑΔΜΗΕ. Στόχος είναι η κινητοποίηση συνολικών κεφαλαίων περίπου 30 δισ. ευρώ για έργα παραγωγής, δικτύων, διεθνών διασυνδέσεων και ψηφιακών υποδομών έως το τέλος της δεκαετίας.
Η κίνηση έχει διπλή στόχευση. Από τη μία πλευρά, διασφαλίζει τη διατήρηση του στρατηγικού ελέγχου σε κρίσιμες ενεργειακές υποδομές. Από την άλλη, λειτουργεί ως σήμα προς διεθνείς θεσμικούς επενδυτές, σε μια περίοδο κατά την οποία η ενεργειακή μετάβαση απαιτεί υψηλά ίδια κεφάλαια, πρόσβαση σε χρηματοδότηση και ισχυρή εκτελεστική ικανότητα.
Η ΔΕΗ και το επενδυτικό πρόγραμμα των 24 δισ. ευρώ
Στην περίπτωση της ΔΕΗ, η αύξηση μετοχικού κεφαλαίου ύψους 4 δισ. ευρώ αποτελεί βασικό χρηματοδοτικό εργαλείο για το νέο στρατηγικό σχέδιο του ομίλου, συνολικού ύψους 24 δισ. ευρώ έως το 2030. Το Δημόσιο αναμένεται να συμμετάσχει με περίπου 1,32 δισ. ευρώ, ώστε να διατηρήσει άμεσα ή έμμεσα το ποσοστό του στο 33,4%.
Παράλληλα, η συμμετοχή διεθνών επενδυτών ενισχύει τον εξωστρεφή χαρακτήρα του σχεδίου. Το CVC έχει εκδηλώσει πρόθεση συμμετοχής με έως 1,2 δισ. ευρώ, με στόχο την αύξηση του ποσοστού του, ενώ στη διαδικασία συνδέονται και μεγάλα διεθνή χαρτοφυλάκια, όπως BlackRock, Fidelity, Oak Hill, Wellington, EBRD και το νορβηγικό κρατικό επενδυτικό ταμείο.
Το σχέδιο της ΔΕΗ προβλέπει σχεδόν διπλασιασμό της εγκατεστημένης ισχύος, από 12,4 GW το 2025 σε 24,3 GW το 2030. Η εταιρεία στοχεύει σε 19 GW από ΑΠΕ, με σημαντική ενίσχυση της αποθήκευσης ενέργειας, των ευέλικτων μονάδων και των επενδύσεων σε αγορές της Κεντρικής και Νοτιοανατολικής Ευρώπης.
Διεθνής επέκταση και νέες αγορές
Η γεωγραφική διάσταση του σχεδίου είναι καθοριστική. Περίπου το 50% των επενδύσεων της ΔΕΗ προβλέπεται να κατευθυνθεί στην Ελλάδα και το υπόλοιπο σε Ρουμανία και νέες αγορές. Στόχος είναι έως το 2030 το 45% της εγκατεστημένης ισχύος του ομίλου να βρίσκεται εκτός Ελλάδας.
Η Ρουμανία αποτελεί τον βασικό πυλώνα της διεθνούς επέκτασης, με στόχο τον τριπλασιασμό της εγκατεστημένης ισχύος στα 5,3 GW. Σε Ιταλία, Βουλγαρία και Κροατία, η ΔΕΗ στοχεύει στην ανάπτυξη έργων 3,5 GW, κυρίως σε ΑΠΕ, αποθήκευση και ευέλικτη παραγωγή. Παράλληλα, η Πολωνία, η Σλοβακία και η Ουγγαρία περιλαμβάνονται στις νέες αγορές-στόχους, με προοπτική ανάπτυξης 2,2 GW σε ΑΠΕ και αποθήκευση.
Η επιλογή αυτών των αγορών συνδέεται με την ενεργειακή στενότητα στην περιοχή, την απόσυρση παλαιών θερμικών μονάδων, τις περιορισμένες διασυνδέσεις και την αυξανόμενη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας λόγω εξηλεκτρισμού, βιομηχανικής αναδιάταξης και νέων ψηφιακών υποδομών.
Το data center στην Κοζάνη
Ξεχωριστή θέση στο επενδυτικό σχέδιο της ΔΕΗ έχει το μεγάλο data center στην Κοζάνη. Η πρώτη φάση του έργου προβλέπει ισχύ 300 MW και επένδυση 1,2 δισ. ευρώ, με δυνατότητα μελλοντικής επέκτασης έως 1 GW.
Η κατασκευή της πρώτης φάσης τοποθετείται το 2026, ενώ στόχος είναι το έργο να τεθεί σε λειτουργία το 2028. Η επιλογή της Κοζάνης συνδέεται με τη διαθεσιμότητα γης, δικτύων και υφιστάμενων υποδομών από τις πρώην λιγνιτικές μονάδες, στοιχείο που μπορεί να επιταχύνει την υλοποίηση.
Η ΔΕΗ βρίσκεται σε προχωρημένες συζητήσεις με μεγάλους hyperscalers για τη λειτουργία του έργου. Το data center εντάσσει τον όμιλο στον τομέα των ψηφιακών υποδομών και της τεχνητής νοημοσύνης, ενώ δημιουργεί έναν μεγάλο και σταθερό καταναλωτή ηλεκτρικής ενέργειας. Η παράμετρος αυτή συνδέεται άμεσα με τη στρατηγική καθετοποίησης του ομίλου.
Ο ΑΔΜΗΕ και το πρόγραμμα των 9 δισ. ευρώ
Στον ΑΔΜΗΕ, η αύξηση μετοχικού κεφαλαίου ύψους 1 δισ. ευρώ συνδέεται με το αναθεωρημένο Δεκαετές Πρόγραμμα Ανάπτυξης, το οποίο έχει αυξηθεί από 7,5 δισ. ευρώ σε 9 δισ. ευρώ. Η συμμετοχή του Δημοσίου ανέρχεται σε 510 εκατ. ευρώ, με στόχο τη διατήρηση του ελέγχου της εταιρείας.
Η διαδικασία προβλέπεται να γίνει σε δύο φάσεις, λόγω της μετοχικής δομής του ΑΔΜΗΕ. Πρώτα θα ενισχυθεί η εισηγμένη ΑΔΜΗΕ Συμμετοχών και στη συνέχεια θα ακολουθήσει η αύξηση κεφαλαίου της ΑΔΜΗΕ Α.Ε. Από τα κεφάλαια που αντιστοιχούν στην ΑΔΜΗΕ Συμμετοχών, η ΔΕΣ ΑΔΜΗΕ, δηλαδή το Δημόσιο, θα καλύψει περίπου 250 εκατ. ευρώ, ενώ η State Grid αναμένεται να συνεισφέρει 240 εκατ. ευρώ.
Τα κεφάλαια από το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους αναμένονται στα μέσα Μαΐου, με στόχο η χρηματιστηριακή διαδικασία να ολοκληρωθεί εντός Ιουνίου.
Τα μεγάλα έργα διασύνδεσης
Η αύξηση κεφαλαίου του ΑΔΜΗΕ έχει ως βασικό αντικείμενο τη χρηματοδότηση μεγάλων έργων διασύνδεσης, τα οποία θεωρούνται κρίσιμα για την ενεργειακή ασφάλεια, τη μείωση του κόστους στα νησιά και την ενίσχυση του ρόλου της Ελλάδας ως κόμβου μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας.
Η ηλεκτρική διασύνδεση των Δωδεκανήσων έχει νέο προϋπολογισμό 2,957 δισ. ευρώ, έναντι αρχικού 2,048 δισ. ευρώ. Το έργο περιλαμβάνει την εγκατάσταση υποβρύχιων καλωδίων συνεχούς ρεύματος στη διαδρομή Κορίνθου-Κω, με την ολοκλήρωση της εγκατάστασης να εκτιμάται στο πρώτο εξάμηνο του 2029. Η ολοκλήρωση της πρώτης και δεύτερης φάσης τοποθετείται στο 2030.
Η διασύνδεση των νησιών του Βορείου Αιγαίου έχει νέο προϋπολογισμό 1,425 δισ. ευρώ, από 1,246 δισ. ευρώ αρχικά. Το έργο αφορά την ένταξη νησιών όπως η Σάμος, η Χίος, η Λέσβος, η Λήμνος και η Σκύρος στο ηπειρωτικό σύστημα υψηλής τάσης. Για το έργο έχει εξασφαλιστεί χρηματοδότηση 490 εκατ. ευρώ από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων.
Η δεύτερη διασύνδεση Ελλάδας-Ιταλίας έχει νέο προϋπολογισμό 950 εκατ. ευρώ, από 608 εκατ. ευρώ αρχικά. Το χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσης τοποθετείται πλέον στο 2033, αντί του αρχικού σχεδιασμού για το 2031.
Οφέλη για τα νησιά και το σύστημα
Οι ηλεκτρικές διασυνδέσεις αναμένεται να έχουν άμεσο και διαρθρωτικό όφελος για τα νησιά. Η ένταξή τους στο ηπειρωτικό σύστημα μειώνει την εξάρτηση από αυτόνομες πετρελαϊκές μονάδες, οι οποίες έχουν υψηλό κόστος λειτουργίας και μεγαλύτερο περιβαλλοντικό αποτύπωμα.
Η διασύνδεση των νησιών επιτρέπει τη σταδιακή απόσυρση σημαντικού μέρους της πετρελαϊκής παραγωγής στις νησιωτικές περιοχές. Αυτό μπορεί να περιορίσει το κόστος ηλεκτροδότησης, να ενισχύσει την ασφάλεια εφοδιασμού και να βελτιώσει την ποιότητα τροφοδοσίας.
Παράλληλα, οι διασυνδέσεις επιτρέπουν την καλύτερη αξιοποίηση του δυναμικού ΑΠΕ στα νησιά και μειώνουν την ανάγκη λειτουργίας παλαιών και ρυπογόνων μονάδων. Για τις τοπικές οικονομίες, η πρόσβαση σε πιο αξιόπιστη και οικονομικά αποδοτική ηλεκτροδότηση αποτελεί βασική προϋπόθεση για τουρισμό, επιχειρηματικότητα και νέες επενδύσεις.
Κόστος και αναθεωρήσεις
Το συνολικό πρόγραμμα του ΑΔΜΗΕ έχει αναθεωρηθεί προς τα πάνω κατά 1,5 δισ. ευρώ, από τα 7,5 στα 9 δισ. ευρώ. Η αύξηση αυτή συνδέεται με το υψηλότερο κόστος υλικών, τις τεχνικές προκλήσεις και τις αναπροσαρμογές στις οδεύσεις των καλωδίων.
Η μεγαλύτερη επιβάρυνση αφορά τη διασύνδεση των Δωδεκανήσων, όπου ο προϋπολογισμός αυξάνεται κατά περίπου 909 εκατ. ευρώ. Στο Βόρειο Αιγαίο, η αύξηση είναι περίπου 180 εκατ. ευρώ, ενώ στη δεύτερη διασύνδεση Ελλάδας-Ιταλίας η επιβάρυνση φθάνει τα 342 εκατ. ευρώ.
Οι αυξήσεις αυτές αναδεικνύουν το ρίσκο κόστους που συνοδεύει τα μεγάλα έργα μεταφοράς ενέργειας, ιδίως όταν περιλαμβάνουν υποβρύχια καλώδια, περιβαλλοντικά ευαίσθητες περιοχές και διεθνείς τεχνικές προδιαγραφές.
Χρηματοδότηση και επενδυτική μόχλευση
Το χρηματοδοτικό σχήμα στηρίζεται σε συνδυασμό κρατικών κεφαλαίων, ιδιωτικών επενδύσεων, θεσμικών χαρτοφυλακίων και ευρωπαϊκής χρηματοδότησης.
Στη ΔΕΗ, η αύξηση των 4 δισ. ευρώ αναμένεται να καλύψει μέρος του επενδυτικού προγράμματος των 24 δισ. ευρώ. Το υπόλοιπο θα χρηματοδοτηθεί από λειτουργικές ταμειακές ροές και καθαρό δανεισμό. Η εταιρεία στοχεύει στη διατήρηση του δείκτη καθαρό χρέος προς EBITDA κάτω από 3,5 φορές, ώστε να προστατεύσει την επενδυτική της βαθμίδα.
Στον ΑΔΜΗΕ, η συμμετοχή του Δημοσίου και της State Grid ενισχύει τη μετοχική βάση, ενώ η χρηματοδότηση της ΕΤΕπ για το Βόρειο Αιγαίο λειτουργεί ως πρόσθετος ευρωπαϊκός πυλώνας στήριξης.
Η λογική του σχεδιασμού είναι ότι η κρατική συμμετοχή δεν καλύπτει το σύνολο των αναγκών, αλλά ενεργοποιεί ευρύτερη μόχλευση κεφαλαίων. Με αυτόν τον τρόπο, τα περίπου 2 δισ. ευρώ δημόσιας συμμετοχής επιδιώκεται να συμβάλουν στην κινητοποίηση επενδύσεων πολλαπλάσιου ύψους.
Κερδοφορία, μερίσματα και αποδόσεις
Για τη ΔΕΗ, οι χρηματοοικονομικοί στόχοι είναι ιδιαίτερα φιλόδοξοι. Το EBITDA προβλέπεται να αυξηθεί από 2 δισ. ευρώ το 2025 σε 3,3 δισ. ευρώ το 2028 και 4,6 δισ. ευρώ το 2030. Τα καθαρά κέρδη στο τέλος της δεκαετίας εκτιμάται ότι μπορούν να φτάσουν το 1,5 δισ. ευρώ.
Το πλάνο περιλαμβάνει και αυξημένη μερισματική πολιτική. Το μέρισμα ανά μετοχή προβλέπεται να αυξηθεί από 0,8 ευρώ το 2026 σε 1 ευρώ το 2027, 1,2 ευρώ το 2028, 1,3 ευρώ το 2029 και 1,4 ευρώ το 2030.
Η νέα μετοχική σύνθεση συνδέεται άμεσα με αυτούς τους στόχους. Το Δημόσιο διατηρεί ρόλο στρατηγικού μετόχου, ενώ οι διεθνείς θεσμικοί επενδυτές ενισχύουν την πρόσβαση της εταιρείας στις αγορές και αυξάνουν την πίεση για αποδοτικότητα, εκτέλεση έργων και διανομή αξίας στους μετόχους.
Τα ρίσκα
Παρά τη δυναμική του σχεδίου, τα ρίσκα είναι σημαντικά. Για τον ΑΔΜΗΕ, οι μεγαλύτερες προκλήσεις αφορούν τις περιβαλλοντικές αδειοδοτήσεις, τις αλλαγές στις προσαιγιαλώσεις, τις περιοχές Natura, τα πεδία βολής και την ανάγκη αποφυγής επικαλύψεων με υφιστάμενα ή υπό αδειοδότηση αιολικά πάρκα.
Οι δυσκολίες αυτές έχουν ήδη οδηγήσει σε μεταθέσεις χρονοδιαγραμμάτων. Τα έργα Δωδεκανήσων και Βορείου Αιγαίου μετακινούνται προς το 2030, ενώ η δεύτερη διασύνδεση Ελλάδας-Ιταλίας τοποθετείται στο 2033.
Για τη ΔΕΗ, οι κίνδυνοι σχετίζονται με την επιτυχή εκτέλεση ενός πολύ μεγάλου επενδυτικού προγράμματος σε πολλές χώρες, την πλήρη απολιγνιτοποίηση έως το 2026, την ανάπτυξη των ΑΠΕ και της αποθήκευσης σε μεγάλη κλίμακα, αλλά και την είσοδο σε έναν νέο τομέα, αυτόν των data centers.
Υπάρχουν επίσης χρηματοοικονομικοί κίνδυνοι. Η αύξηση δανεισμού πρέπει να παραμείνει συμβατή με τους στόχους για επενδυτική βαθμίδα, ενώ οι αποδόσεις των έργων εξαρτώνται από τις τιμές ενέργειας, τη ζήτηση, το ρυθμιστικό πλαίσιο και την ταχύτητα υλοποίησης.
Στρατηγικό διακύβευμα
Η συμμετοχή του Δημοσίου στις ΑΜΚ της ΔΕΗ και του ΑΔΜΗΕ δεν αποτελεί απλώς χρηματοδοτική επιλογή. Συνδέεται με τον ευρύτερο στόχο να διατηρηθεί ο έλεγχος σε κρίσιμες ενεργειακές υποδομές, ενώ ταυτόχρονα κινητοποιούνται ιδιωτικά και θεσμικά κεφάλαια για έργα που υπερβαίνουν τις δυνατότητες ενός αμιγώς κρατικού μοντέλου χρηματοδότησης.
Για τη ΔΕΗ, το διακύβευμα είναι η μετάβαση σε έναν περιφερειακό ενεργειακό και τεχνολογικό όμιλο με ισχυρή παρουσία σε ΑΠΕ, αποθήκευση και data centers. Για τον ΑΔΜΗΕ, είναι η αναβάθμιση του συστήματος μεταφοράς, η διασύνδεση των νησιών και η ενίσχυση των διεθνών ηλεκτρικών ροών.
Αν τα έργα υλοποιηθούν εντός των νέων χρονοδιαγραμμάτων και με έλεγχο του κόστους, η Ελλάδα μπορεί να ενισχύσει ουσιαστικά τη θέση της στον ενεργειακό χάρτη της Νοτιοανατολικής Ευρώπης. Αντίθετα, καθυστερήσεις, υπερβάσεις και δυσκολίες χρηματοδότησης θα μπορούσαν να περιορίσουν την απόδοση του σχεδίου και να μεταθέσουν χρονικά τα αναμενόμενα οφέλη για το σύστημα, τους καταναλωτές και τους μετόχους.
