ΕΒΙΚΕΝ: Παρέμβαση για πιθανές στρεβλώσεις στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας

Την παρέμβαση της ΡΑΑΕΥ ζητά η ΕΒΙΚΕΝ, θέτοντας ζήτημα διερεύνησης της λειτουργίας της ελληνικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας κατά το διάστημα 5-10 Μαΐου. Η Ένωση Βιομηχανικών Καταναλωτών Ενέργειας υποστηρίζει ότι, παρά την αυξημένη παραγωγή από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, οι τιμές στη χονδρεμπορική αγορά δεν αποκλιμακώθηκαν στον βαθμό που θα δικαιολογούσαν οι συνθήκες του συστήματος.

Στο επίκεντρο των καταγγελιών βρίσκονται η συμπεριφορά των θερμικών μονάδων, οι εντολές λειτουργίας του ΑΔΜΗΕ και οι χρεώσεις που μεταφέρονται μέσω της Αγοράς Εξισορρόπησης στους λογαριασμούς προσαυξήσεων. Η ΕΒΙΚΕΝ ζητά πλήρη έλεγχο του τρόπου με τον οποίο διαμορφώθηκε το τελικό κόστος ηλεκτρικής ενέργειας, επισημαίνοντας ότι το όφελος από τη χαμηλή τιμή των ΑΠΕ δεν φτάνει τελικά στη βιομηχανία και στους καταναλωτές.

Υπό διερεύνηση η συμπεριφορά των θερμικών μονάδων

Βασικό σημείο της παρέμβασης της ΕΒΙΚΕΝ είναι η καταγγελία ότι θερμικές μονάδες περιόρισαν τεχνητά τη διαθέσιμη ισχύ τους, κυρίως κατά τις μεσημβρινές ώρες, όταν η παραγωγή από φωτοβολταϊκά είναι αυξημένη.

Σύμφωνα με τη βιομηχανική ένωση, η πρακτική αυτή ενδέχεται να συνέβαλε στη διατήρηση των τιμών της Αγοράς Επόμενης Ημέρας σε υψηλότερα επίπεδα από εκείνα που θα προέκυπταν υπό κανονικές συνθήκες ανταγωνισμού. Η ΕΒΙΚΕΝ υποστηρίζει ότι, σε ώρες μεγάλης παραγωγής από ΑΠΕ, οι τιμές θα έπρεπε να κινηθούν σημαντικά χαμηλότερα, ακόμη και σε μηδενικά επίπεδα, εφόσον υπήρχε επαρκής προσφορά φθηνής πράσινης ενέργειας.

Η Ένωση ζητά να εξεταστεί αν οι δηλώσεις διαθεσιμότητας των θερμικών μονάδων ανταποκρίνονταν στα πραγματικά τεχνικά τους χαρακτηριστικά ή αν υπήρξε στρατηγική συμπεριφορά που επηρέασε τη διαμόρφωση των τιμών.

Οι εντολές του ΑΔΜΗΕ και η Αγορά Εξισορρόπησης

Δεύτερο κρίσιμο ζήτημα αφορά τις εντολές υποχρεωτικής λειτουργίας που εκδίδει ο ΑΔΜΗΕ για λόγους ασφάλειας και ευστάθειας του συστήματος. Η ΕΒΙΚΕΝ εκφράζει σοβαρές επιφυλάξεις για το αν οι εντολές αυτές ήταν αναγκαίες και οικονομικά αποδοτικές, ειδικά όταν αφορούσαν μονάδες που ήταν ήδη ενταγμένες και συγχρονισμένες στην αγορά.

Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία επειδή οι μονάδες που λειτουργούν υπό καθεστώς περιορισμών αποζημιώνονται μέσω της Αγοράς Εξισορρόπησης. Σε αρκετές περιπτώσεις, η αποζημίωση γίνεται με βάση τον μηχανισμό pay-as-bid, δηλαδή με βάση την προσφορά κάθε μονάδας και όχι με ενιαία τιμή εκκαθάρισης.

Κατά την ΕΒΙΚΕΝ, ο τρόπος αυτός μπορεί να οδηγήσει σε υψηλότερες αποζημιώσεις για τους παραγωγούς, οι οποίες τελικά μετακυλίονται στην αγορά μέσω των λογαριασμών προσαυξήσεων.

Πρόσθετο κόστος για τη βιομηχανία και τους καταναλωτές

Η βασική ανησυχία της βιομηχανίας είναι ότι οι χαμηλές τιμές που θα έπρεπε να προκύπτουν από την αυξημένη συμμετοχή των ΑΠΕ δεν αποτυπώνονται στο τελικό ενεργειακό κόστος. Αντιθέτως, οι χρεώσεις που προκύπτουν από την Αγορά Εξισορρόπησης και τον Λογαριασμό Προσαυξήσεων 3 προσθέτουν σημαντική επιβάρυνση.

Η ΕΒΙΚΕΝ εκτιμά ότι οι πρόσθετες αυτές χρεώσεις μπορούν να αυξάνουν το τελικό κόστος κατά 20-25 ευρώ/MWh, ακυρώνοντας σε μεγάλο βαθμό το όφελος από τη φθηνότερη παραγωγή των ΑΠΕ. Για τις ενεργοβόρες βιομηχανίες, μια τέτοια επιβάρυνση έχει άμεση επίπτωση στην ανταγωνιστικότητα, καθώς το κόστος ηλεκτρικής ενέργειας αποτελεί κρίσιμο παράγοντα παραγωγής.

Το πρόβλημα δεν περιορίζεται στη βιομηχανία. Όταν οι επιβαρύνσεις ενσωματώνονται στο συνολικό κόστος της αγοράς, επηρεάζουν ευρύτερα τους προμηθευτές, τις επιχειρήσεις και τους τελικούς καταναλωτές.

Το ζήτημα των απωλειών συστήματος

Η ΕΒΙΚΕΝ ζητά επίσης επανεξέταση του τρόπου υπολογισμού του κόστους των απωλειών του συστήματος μεταφοράς. Το σημερινό μοντέλο, σύμφωνα με την Ένωση, οδηγεί σε πρόσθετη επιβάρυνση, καθώς οι απώλειες υπολογίζονται με βάση τιμές που περιλαμβάνουν και υψηλές χρεώσεις από την Αγορά Εξισορρόπησης.

Η βιομηχανία θεωρεί ότι ο υπολογισμός των απωλειών θα πρέπει να γίνεται με τρόπο που αντανακλά πιο καθαρά την τιμή της Αγοράς Επόμενης Ημέρας και όχι τις επιβαρύνσεις που προκύπτουν εκ των υστέρων μέσω μηχανισμών εξισορρόπησης. Με αυτόν τον τρόπο, υποστηρίζει ότι θα αποφεύγεται η διογκωμένη μεταφορά κόστους στους καταναλωτές.

Αίτημα για διαφάνεια και αυστηρό έλεγχο

Η παρέμβαση της ΕΒΙΚΕΝ δεν περιορίζεται σε επιμέρους τεχνικές παρατηρήσεις. Θέτει συνολικό ζήτημα διαφάνειας στον τρόπο λειτουργίας της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας.

Η Ένωση ζητά να διερευνηθεί αν υπήρξε παρακράτηση ισχύος, αν οι προσφορές των θερμικών μονάδων ακολούθησαν επαναλαμβανόμενο μοτίβο που επηρέασε τις τιμές, αν οι εντολές του ΑΔΜΗΕ ήταν απολύτως αναγκαίες και αν οι χρεώσεις που μεταφέρθηκαν στους λογαριασμούς προσαυξήσεων ήταν εύλογες.

Το αίτημα αποκτά ιδιαίτερο βάρος σε μια περίοδο κατά την οποία η συμμετοχή των ΑΠΕ στο ενεργειακό μείγμα αυξάνεται, αλλά οι τελικοί καταναλωτές δεν βλέπουν πάντα ανάλογη αποκλιμάκωση στο κόστος. Για τη βιομηχανία, αυτό δημιουργεί ερωτήματα για το κατά πόσο η αγορά λειτουργεί με τρόπο που επιτρέπει τη μεταφορά του οφέλους της πράσινης παραγωγής στην πραγματική οικονομία.

Κρίσιμο τεστ για τη λειτουργία της αγοράς

Οι καταγγελίες της ΕΒΙΚΕΝ αναδεικνύουν ένα από τα πιο σύνθετα ζητήματα της ελληνικής αγοράς ηλεκτρισμού: τη σχέση ανάμεσα στη χονδρεμπορική τιμή, την Αγορά Εξισορρόπησης και το τελικό κόστος που πληρώνουν οι καταναλωτές.

Η αύξηση των ΑΠΕ δημιουργεί συνθήκες για χαμηλότερο κόστος παραγωγής, αλλά η ύπαρξη τεχνικών περιορισμών, εντολών λειτουργίας και πρόσθετων χρεώσεων μπορεί να περιορίσει ή και να αναιρέσει αυτό το όφελος. Εάν οι μηχανισμοί της αγοράς δεν λειτουργούν με πλήρη διαφάνεια και αποτελεσματικότητα, η πράσινη μετάβαση κινδυνεύει να μην αποδώσει τα αναμενόμενα οικονομικά οφέλη.

Η ΡΑΑΕΥ καλείται πλέον να αξιολογήσει τις καταγγελίες και να εξετάσει αν οι χρεώσεις που διαμορφώθηκαν το κρίσιμο διάστημα αντανακλούσαν πραγματικές ανάγκες του συστήματος ή αν υπήρξαν πρακτικές που επηρέασαν αδικαιολόγητα τις τιμές.

Για τη βιομηχανία, το ζήτημα είναι άμεσο και ουσιαστικό. Η διαμόρφωση ανταγωνιστικού ενεργειακού κόστους αποτελεί προϋπόθεση για την παραγωγή, τις εξαγωγές και τη διατήρηση επενδύσεων στην Ελλάδα. Για την αγορά ενέργειας συνολικά, η υπόθεση αποτελεί δοκιμασία αξιοπιστίας, διαφάνειας και αποτελεσματικής εποπτείας.