Γιατί ακριβαίνουν ξανά ρεύμα, φυσικό αέριο και καύσιμα

Η νέα κλιμάκωση της έντασης στη Μέση Ανατολή, η αυξημένη καλοκαιρινή ζήτηση λόγω καύσωνα και τουρισμού και η προσπάθεια της Ευρώπης να αναπληρώσει τα αποθέματα φυσικού αερίου πριν από τον χειμώνα διαμορφώνουν ένα περιβάλλον έντονων πιέσεων για ολόκληρη την ενεργειακή αγορά.

Οι τέσσερις αυτοί παράγοντες λειτουργούν ταυτόχρονα, επηρεάζοντας τις διεθνείς τιμές του πετρελαίου, του φυσικού αερίου και της ηλεκτρικής ενέργειας, ενώ οι επιπτώσεις έχουν ήδη αρχίσει να γίνονται αισθητές στην ελληνική αγορά, τόσο στα καύσιμα όσο και στους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος.

Η αγορά καυσίμων περνά ήδη τις αυξήσεις στους καταναλωτές

Οι μεγαλύτερες επιβαρύνσεις καταγράφονται ήδη στα πρατήρια. Η μέση πανελλαδική τιμή της αμόλυβδης βενζίνης διαμορφώθηκε στα 1,977 ευρώ ανά λίτρο, αυξημένη κατά περίπου 14% σε σχέση με τα επίπεδα πριν από την έναρξη του πολέμου στο Ιράν. Σε 13 νομούς της χώρας η μέση τιμή έχει ξεπεράσει τα 2 ευρώ, ενώ στις Κυκλάδες φθάνει τα 2,223 ευρώ ανά λίτρο.

Αντίστοιχα, η μέση τιμή του πετρελαίου κίνησης ανέρχεται στα 1,950 ευρώ ανά λίτρο, έχοντας επίσης υπερβεί τα 2 ευρώ σε Κυκλάδες, Λευκάδα, Δωδεκάνησα και Ευρυτανία.

Οι τιμές αυτές περιλαμβάνουν ήδη την έκπτωση που εφαρμόζουν τα ελληνικά διυλιστήρια, μετά από κυβερνητική παρέμβαση, ύψους 10 λεπτών ανά λίτρο στη βενζίνη και 5 λεπτών στο πετρέλαιο κίνησης, η οποία ισχύει από τις 14 Ιουλίου έως το τέλος Αυγούστου. Αυτό σημαίνει ότι χωρίς την παρέμβαση αυτή οι τιμές θα ήταν ακόμη υψηλότερες.

Το φυσικό αέριο γίνεται ξανά ο βασικός παράγοντας πίεσης

Οι εξελίξεις στην αγορά φυσικού αερίου αποτελούν τον σημαντικότερο λόγο ανησυχίας για την Ευρώπη.

Μετά τον προηγούμενο χειμώνα, τα ευρωπαϊκά αποθέματα είχαν υποχωρήσει στο 28% τον Απρίλιο, σημαντικά χαμηλότερα από τα συνήθη επίπεδα. Σήμερα οι αποθήκες έχουν αναπληρωθεί μόλις στο 54,3%, παραμένοντας περίπου 20 ποσοστιαίες μονάδες κάτω από τον ιστορικό εποχικό μέσο όρο.

Η προσδοκία ότι οι τιμές θα υποχωρούσαν οδήγησε αρκετές χώρες να καθυστερήσουν τις αγορές φυσικού αερίου. Ωστόσο, η επιδείνωση του γεωπολιτικού περιβάλλοντος ανέτρεψε τις εκτιμήσεις.

Τα συμβόλαια Σεπτεμβρίου στον ολλανδικό κόμβο TTF αυξήθηκαν από περίπου 40 ευρώ ανά μεγαβατώρα μετά την εκεχειρία σε επίπεδα άνω των 58 ευρώ ανά μεγαβατώρα, αυξάνοντας σημαντικά το κόστος κάθε νέας ποσότητας φυσικού αερίου που εισέρχεται στις ευρωπαϊκές αποθήκες.

Η εξέλιξη αυτή δυσκολεύει την επίτευξη του ευρωπαϊκού στόχου για πληρότητα 90% έως την 1η Νοεμβρίου, καθώς η αναπλήρωση των αποθεμάτων θα πραγματοποιηθεί με πολύ υψηλότερο κόστος.

Γιατί ακριβαίνει το ηλεκτρικό ρεύμα

Η αύξηση του φυσικού αερίου μεταφέρεται σχεδόν άμεσα στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας. Παρά τη σημαντική διείσδυση των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, οι μονάδες φυσικού αερίου εξακολουθούν να καθορίζουν για πολλές ώρες της ημέρας την οριακή τιμή του συστήματος. Έτσι, κάθε αύξηση στην τιμή του καυσίμου επηρεάζει το κόστος παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και τελικά τα κυμαινόμενα τιμολόγια που πληρώνουν καταναλωτές και επιχειρήσεις.

Η μέση χονδρεμπορική τιμή ηλεκτρικής ενέργειας τον Ιούλιο, έως και τις 22 του μήνα, εμφανίζεται αυξημένη κατά περισσότερο από 24% σε σχέση με τον Ιούνιο, εξέλιξη που προοιωνίζεται ακριβότερα πράσινα και κίτρινα τιμολόγια τον Αύγουστο.

Ταυτόχρονα, οι αυξημένες καταναλώσεις λόγω της εκτεταμένης χρήσης κλιματιστικών αναμένεται να οδηγήσουν σε ακόμη υψηλότερους λογαριασμούς.

Η συμβολή των ΑΠΕ και το πρόβλημα μετά τη δύση του ήλιου

Οι Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας συνεχίζουν να περιορίζουν το κόστος παραγωγής όταν οι καιρικές συνθήκες είναι ευνοϊκές.

Χαρακτηριστικά, κάλυψαν σχεδόν το 48% της ηλεκτροπαραγωγής, συμβάλλοντας στη μείωση της μέσης χονδρεμπορικής τιμής από τα 142,21 ευρώ στα 115,8 ευρώ ανά μεγαβατώρα.

Η εικόνα αλλάζει όμως τις βραδινές ώρες. Με την απόσυρση των φωτοβολταϊκών από το σύστημα, η ηλεκτροπαραγωγή βασίζεται κυρίως στις μονάδες φυσικού αερίου, γεγονός που οδήγησε την τιμή ακόμη και στα 458 ευρώ ανά μεγαβατώρα.

Το στοιχείο αυτό αναδεικνύει ότι, παρά τη μεγάλη διείσδυση των ΑΠΕ, η απουσία επαρκών υποδομών αποθήκευσης εξακολουθεί να αποτελεί κρίσιμο ζήτημα για το ελληνικό ηλεκτρικό σύστημα.

Όλες οι διαθέσιμες μονάδες στο σύστημα

Για την κάλυψη της αυξημένης ζήτησης, ο ΑΔΜΗΕ έχει αξιοποιήσει όλες τις διαθέσιμες μονάδες φυσικού αερίου, τη λιγνιτική μονάδα Πτολεμαΐδα 5, καθώς και αυξημένη παραγωγή από τα υδροηλεκτρικά της ΔΕΗ.

Παράλληλα, ιδιαίτερα σημαντικός αποδείχθηκε ο ρόλος των εισαγωγών ηλεκτρικής ενέργειας από τη Βουλγαρία.

Η γειτονική χώρα κάλυψε πλήρως τη διαθέσιμη δυναμικότητα της διασύνδεσης κατά τις βραδινές ώρες, περιορίζοντας τη λειτουργία ακριβότερων μονάδων φυσικού αερίου στην Ελλάδα και συγκρατώντας τις τιμές.

Σύμφωνα με την αγορά, η δυνατότητα αυτή συνδέεται με την ανάπτυξη υποδομών αποθήκευσης στη Βουλγαρία, έναν τομέα στον οποίο η Ελλάδα εξακολουθεί να παρουσιάζει σημαντική υστέρηση.

Οι γεωπολιτικές εξελίξεις μεταφέρουν την πίεση στο ντίζελ

Η αγορά εκτιμά ότι η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή έχει εισέλθει σε νέα φάση.

Εάν στην αρχή η ανησυχία επικεντρωνόταν στην επάρκεια αργού πετρελαίου, πλέον το ενδιαφέρον στρέφεται στα διυλισμένα προϊόντα, κυρίως στο πετρέλαιο κίνησης, αλλά και στις επιπτώσεις που μπορεί να προκαλέσουν οι απειλές των Χούθι για διατάραξη της ναυσιπλοΐας μέσω της Ερυθράς Θάλασσας.

Οι εξελίξεις αυτές αυξάνουν το κόστος μεταφοράς ενεργειακών προϊόντων και ενισχύουν την αβεβαιότητα στις διεθνείς αγορές.

Άνοδος έως 43% στις διεθνείς τιμές καυσίμων

Από την εκεχειρία της 18ης Ιουνίου έως τις 20 Ιουλίου, η τιμή του Brent αυξήθηκε κατά 11,7%, από 79,85 σε 89,22 δολάρια ανά βαρέλι.

Ακόμη μεγαλύτερη ήταν η άνοδος στο πετρέλαιο κίνησης, όπου η διεθνής τιμή εκτινάχθηκε από 885 σε 1.264 δολάρια ανά τόνο, σημειώνοντας αύξηση σχεδόν 43% μέσα σε μόλις 33 ημέρες.

Η διεθνής τιμή της βενζίνης αυξήθηκε κατά περίπου 22%, από 898,5 σε 1.096 δολάρια ανά τόνο.

Η αύξηση του ντίζελ θεωρείται ιδιαίτερα κρίσιμη, καθώς επηρεάζει άμεσα το κόστος μεταφορών, τη βιομηχανία, την εφοδιαστική αλυσίδα και τελικά τις τιμές ενός μεγάλου αριθμού προϊόντων και υπηρεσιών.

Τι θα καθορίσει την πορεία των τιμών

Το επόμενο διάστημα η ευρωπαϊκή αγορά ενέργειας θα βρεθεί αντιμέτωπη με τρεις παράλληλες προκλήσεις: τη γεωπολιτική αβεβαιότητα στη Μέση Ανατολή, την αναπλήρωση των αποθεμάτων φυσικού αερίου πριν από τον χειμώνα και τη διατήρηση της υψηλής θερινής ζήτησης.

Για την Ελλάδα, όπου το φυσικό αέριο εξακολουθεί να καθορίζει σε μεγάλο βαθμό την τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας και οι δυνατότητες αποθήκευσης παραμένουν περιορισμένες, οι παράγοντες αυτοί αναμένεται να συνεχίσουν να επηρεάζουν τόσο τους λογαριασμούς ρεύματος όσο και το κόστος των καυσίμων τους επόμενους μήνες.