Καύσιμα, φυσικό αέριο και ρεύμα σε ανοδική τροχιά – Οι παρεμβάσεις που εξετάζει η κυβέρνηση

Η νέα άνοδος των τιμών του φυσικού αερίου, η επιβάρυνση της χονδρεμπορικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας και οι συνεχείς ανατιμήσεις στα καύσιμα συνθέτουν ένα νέο κύμα ενεργειακών πιέσεων, το οποίο επηρεάζει ταυτόχρονα τρεις κρίσιμες αγορές και επαναφέρει στο προσκήνιο την ανάγκη λήψης μέτρων στήριξης.

Η κυβέρνηση παρακολουθεί τις εξελίξεις τόσο στην αγορά ηλεκτρισμού όσο και στις διεθνείς αγορές φυσικού αερίου και πετρελαίου, καθώς η πορεία των τιμών τις επόμενες εβδομάδες θα καθορίσει τις αποφάσεις για πιθανή επαναφορά των επιδοτήσεων στους λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας, αλλά και για πρόσθετες παρεμβάσεις στην αγορά καυσίμων.

Στο πλαίσιο αυτό, έχει ήδη ανακοινωθεί κρατική επιδότηση στο πετρέλαιο κίνησης για τον Αύγουστο, ενώ παραμένουν υπό αξιολόγηση ένας νέος κύκλος Fuel Pass για τη βενζίνη και η επαναφορά του πλαφόν στο περιθώριο κέρδους.

Η κοινή αφετηρία των ανατιμήσεων

Παρότι οι αυξήσεις εκδηλώνονται σε διαφορετικές αγορές, η αιτία είναι σε μεγάλο βαθμό κοινή.

Η παρατεταμένη γεωπολιτική αστάθεια στη Μέση Ανατολή, η οποία διανύει ήδη τον πέμπτο μήνα, συνεχίζει να επηρεάζει τις διεθνείς αγορές ενέργειας, διατηρώντας υψηλό το κόστος τόσο του φυσικού αερίου όσο και του πετρελαίου και των διυλισμένων προϊόντων.

Την ίδια στιγμή, η αναστολή των εξαγωγών πετρελαίου κίνησης από τη Ρωσία, μετά τις ζημιές που υπέστησαν ρωσικά διυλιστήρια από ουκρανικές επιθέσεις, περιόρισε τη διαθεσιμότητα ντίζελ στη διεθνή αγορά, ενισχύοντας τις ανοδικές πιέσεις στις τιμές.

Οι εξελίξεις αυτές μεταφέρονται πλέον σε ολόκληρη την ενεργειακή αλυσίδα, επηρεάζοντας το κόστος ηλεκτροπαραγωγής, τις τιμές των καυσίμων και, τελικά, το ενεργειακό κόστος νοικοκυριών και επιχειρήσεων.

Το φυσικό αέριο αυξάνει το κόστος του ηλεκτρισμού

Η σημαντικότερη μεταβολή καταγράφεται στην αγορά φυσικού αερίου.

Ο δείκτης TTF έχει ενισχυθεί κατά σχεδόν 46% μέσα σε έναν μήνα, προσεγγίζοντας τα 60 ευρώ ανά μεγαβατώρα, εξέλιξη που επηρεάζει άμεσα το κόστος παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας.

Παρά τη σημαντική διείσδυση των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας στο ελληνικό ενεργειακό μίγμα, οι μονάδες φυσικού αερίου εξακολουθούν να διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στην κάλυψη της ζήτησης κατά τις ώρες που η παραγωγή από φωτοβολταϊκά μειώνεται.

Στο ευρωπαϊκό μοντέλο αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, η τελική τιμή καθορίζεται από την ακριβότερη μονάδα που απαιτείται για την κάλυψη της ζήτησης. Επομένως, όταν τίθενται σε λειτουργία μονάδες φυσικού αερίου, η άνοδος του κόστους καυσίμου μεταφέρεται στο σύνολο της αγοράς.

Η επίδραση αυτή αποτυπώνεται στις ενδοημερήσιες διακυμάνσεις των τιμών. Ενώ κατά τις μεσημεριανές ώρες, λόγω της υψηλής παραγωγής από φωτοβολταϊκά, οι τιμές μπορούν να υποχωρήσουν ακόμη και στα 1,95 ευρώ/MWh, τις βραδινές ώρες διαμορφώνονται έως και στα 239,13 ευρώ/MWh, όταν η ζήτηση καλύπτεται κυρίως από μονάδες φυσικού αερίου.

Η αποθήκευση αποτελεί το βασικό έλλειμμα του συστήματος

Η μεγάλη διαφορά μεταξύ των μεσημεριανών και των βραδινών τιμών αναδεικνύει μία από τις σημαντικότερες διαρθρωτικές αδυναμίες του ελληνικού ηλεκτρικού συστήματος.

Η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από φωτοβολταϊκά είναι ιδιαίτερα αυξημένη τις ώρες υψηλής ηλιοφάνειας. Ωστόσο, η περιορισμένη ανάπτυξη μεγάλων συστημάτων αποθήκευσης, όπως μπαταρίες και έργα αντλησιοταμίευσης, δεν επιτρέπει την αξιοποίηση της πλεονάζουσας παραγωγής όταν αυξάνεται η ζήτηση.

Ως αποτέλεσμα, η φθηνή ηλεκτρική ενέργεια που παράγεται το μεσημέρι δεν μπορεί να μεταφερθεί στις βραδινές ώρες, με συνέπεια το σύστημα να εξαρτάται από τις ακριβότερες μονάδες φυσικού αερίου.

Η ενίσχυση των υποδομών αποθήκευσης θεωρείται κρίσιμη προϋπόθεση ώστε η αυξημένη συμμετοχή των ΑΠΕ να μεταφραστεί σε χαμηλότερο κόστος ηλεκτρικής ενέργειας για τους καταναλωτές.

Νέες αυξήσεις στα καύσιμα

Ανοδική πορεία ακολουθούν και οι τιμές των υγρών καυσίμων.

Με βάση τα στοιχεία του Παρατηρητηρίου Τιμών Υγρών Καυσίμων για το διάστημα 17 έως 26-27 Ιουλίου, η μέση τιμή της αμόλυβδης βενζίνης 95 οκτανίων αυξήθηκε από 1,972 ευρώ σε 2,013 ευρώ ανά λίτρο, σημειώνοντας άνοδο 2,08%.

Η αμόλυβδη 100 οκτανίων αυξήθηκε από 2,201 ευρώ σε 2,247 ευρώ ανά λίτρο, ενώ στο πετρέλαιο κίνησης καταγράφηκε η μεγαλύτερη μεταβολή, με τη μέση τιμή να διαμορφώνεται από 1,909 ευρώ σε 2,031 ευρώ ανά λίτρο, παρουσιάζοντας αύξηση 6,39%.

Η εξέλιξη αυτή αποδίδεται κυρίως στη μειωμένη διεθνή προσφορά ντίζελ, μετά τον περιορισμό των ρωσικών εξαγωγών.

Οι παρεμβάσεις που εξετάζονται

Το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας και το οικονομικό επιτελείο επεξεργάζονται παρεμβάσεις και στις τρεις αγορές.

Στην ηλεκτρική ενέργεια εξετάζεται η επαναφορά της κρατικής επιδότησης στους λογαριασμούς του Σεπτεμβρίου.

Οι τελικές αποφάσεις αναμένεται να ληφθούν μετά την ανακοίνωση των τιμολογίων ηλεκτρικής ενέργειας για τον Αύγουστο, προκειμένου να αξιολογηθεί κατά πόσο η αύξηση του κόστους στη χονδρεμπορική αγορά μεταφέρεται στη λιανική.

Η μέση τιμή στη χονδρεμπορική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας τον Ιούλιο διαμορφώθηκε στα 111,97 ευρώ/MWh, αυξημένη κατά 20,49% σε σύγκριση με τον Ιούνιο.

Στην αγορά καυσίμων έχει ήδη αποφασιστεί κρατική επιδότηση 10 λεπτών ανά λίτρο στο πετρέλαιο κίνησης για τον Αύγουστο, η οποία προστίθεται στην έκπτωση των 5 λεπτών ανά λίτρο που παρέχουν τα ελληνικά διυλιστήρια, διαμορφώνοντας τη συνολική ελάφρυνση στα 15 λεπτά ανά λίτρο.

Παράλληλα, παραμένουν υπό αξιολόγηση νέος κύκλος Fuel Pass για τη βενζίνη και η επαναφορά του πλαφόν στο περιθώριο κέρδους στην αγορά καυσίμων.

Από τις επιδοτήσεις στις διαρθρωτικές παρεμβάσεις

Πέρα από τα έκτακτα μέτρα, η κυβέρνηση δίνει έμφαση και σε παρεμβάσεις που αποσκοπούν στη μόνιμη μείωση του ενεργειακού κόστους.

Στην κατεύθυνση αυτή εντάσσονται οι πρωτοβουλίες για την ενίσχυση της αυτοκατανάλωσης μέσω μικρών φωτοβολταϊκών συστημάτων, μεταξύ των οποίων και εφαρμογές σε μπαλκόνια, ώστε μεγαλύτερο μέρος της παραγόμενης ηλεκτρικής ενέργειας να καταναλώνεται απευθείας από τους ίδιους τους χρήστες.

Ωστόσο, η πορεία της ενεργειακής κρίσης θα εξακολουθήσει να εξαρτάται κυρίως από τις διεθνείς εξελίξεις. Εφόσον οι γεωπολιτικές εντάσεις διατηρηθούν και οι τιμές του φυσικού αερίου παραμείνουν σε υψηλά επίπεδα, οι πιέσεις στις αγορές ηλεκτρισμού και καυσίμων εκτιμάται ότι θα συνεχιστούν, διατηρώντας ανοιχτό το ενδεχόμενο νέων παρεμβάσεων για τη στήριξη καταναλωτών και επιχειρήσεων.