Φυσικό αέριο: Χαμηλά αποθέματα και ακριβό LNG θέτουν σε δοκιμασία την Ευρώπη τον χειμώνα

Με χαμηλότερα από τα επιθυμητά επίπεδα αποθεμάτων φυσικού αερίου μπαίνει η Ευρώπη στην κρίσιμη περίοδο πριν από τον χειμώνα, την ώρα που η διεθνής αγορά LNG παραμένει υπό πίεση. Η προσπάθεια να ενισχυθούν οι αποθήκες πριν αυξηθεί η ζήτηση για θέρμανση συμπίπτει με περιορισμένες διαθέσιμες ποσότητες από βασικούς προμηθευτές και με αυξημένο ανταγωνισμό από τις ασιατικές αγορές.

Οι ευρωπαϊκές αποθήκες χρειάζονται περισσότερες από 100 TWh επιπλέον φυσικού αερίου προκειμένου να φτάσουν τουλάχιστον στο 75% της χωρητικότητάς τους. Με τις τρέχουσες τιμές, η κάλυψη αυτής της ποσότητας αντιστοιχεί σε κόστος άνω των 7 δισ. ευρώ. Η εικόνα, ωστόσο, δεν είναι ίδια σε ολόκληρη την Ευρώπη.

Η Ιταλία βρίσκεται περίπου στο 83% πληρότητας, έχοντας ενισχύσει τις εισαγωγές και την αποθήκευση μέσω κρατικών κινήτρων. Αντίθετα, η Γερμανία, η οποία διαθέτει τη μεγαλύτερη αποθηκευτική δυναμικότητα στην Ευρώπη, βρίσκεται λίγο πάνω από το 50%. Χαμηλότερα επίπεδα καταγράφονται επίσης σε σημαντικούς εμπορικούς κόμβους της βορειοδυτικής Ευρώπης, μεταξύ άλλων στην Ολλανδία και το Βέλγιο.

Περιορισμένη προσφορά LNG

Το πρόβλημα γίνεται πιο σύνθετο από τις εξελίξεις στην παγκόσμια αγορά φυσικού αερίου. Οι γεωπολιτικές εντάσεις έχουν περιορίσει τις ροές LNG από τον Περσικό Κόλπο, ενώ η ναυσιπλοΐα μέσω των Στενών του Ορμούζ παραμένει περιορισμένη.

Το Κατάρ, ένας από τους μεγαλύτερους προμηθευτές LNG παγκοσμίως, δεν μπορεί να επαναφέρει άμεσα την παραγωγή του ακόμη και αν αποκατασταθεί η ομαλή ναυσιπλοΐα. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των διαθέσιμων στοιχείων, απαιτούνται περίπου 12 εβδομάδες για την πλήρη επανεκκίνηση της παραγωγής.

Παράλληλα, προβλήματα παραγωγής και συντήρησης στη Νορβηγία περιορίζουν τις διαθέσιμες ποσότητες από τον σημαντικότερο προμηθευτή φυσικού αερίου της Ευρώπης μέσω αγωγών. Στην αγορά LNG, η Ευρώπη καλείται ταυτόχρονα να ανταγωνιστεί την Ασία για τα διαθέσιμα φορτία.

Η ζήτηση από την Κίνα, την Ινδία, την Ταϊβάν, την Ταϊλάνδη και τη Νότια Κορέα αυξάνεται, με την Ινδία να έχει ενισχύσει σημαντικά τις εισαγωγές της τον Αύγουστο, αναζητώντας εναλλακτικές προμήθειες λόγω των προβλημάτων στις ροές από το Κατάρ.

Για την Ευρώπη, η εξέλιξη αυτή μεταφράζεται σε εντονότερο ανταγωνισμό για LNG και, κατ’ επέκταση, σε μεγαλύτερη εξάρτηση των τιμών από το πόσο επιθετικά θα κινηθούν οι αγοραστές προκειμένου να εξασφαλίσουν φορτία.

Πιέσεις στις τιμές

Σε αυτό το περιβάλλον, οι εκτιμήσεις των Goldman Sachs, Rystad Energy και Morningstar δείχνουν ότι η τιμή του φυσικού αερίου στην ευρωπαϊκή αγορά μπορεί να κινηθεί πάνω από τα 100 ευρώ/MWh κατά τη διάρκεια του χειμώνα, εφόσον οι συνθήκες προσφοράς παραμείνουν περιορισμένες.

Η εξέλιξη των αποθεμάτων θα είναι καθοριστική. Όσο μικρότερες είναι οι ποσότητες που θα έχουν αποθηκευτεί πριν από την έναρξη της περιόδου υψηλής ζήτησης, τόσο μεγαλύτερη θα είναι η ευαισθησία της αγοράς σε τυχόν προβλήματα εφοδιασμού ή σε μια απότομη αύξηση της κατανάλωσης.

Στην εξίσωση προστίθεται και η σταδιακή απομάκρυνση του ρωσικού LNG από την ευρωπαϊκή αγορά. Από τον Ιανουάριο προβλέπεται απαγόρευση των εισαγωγών ρωσικού LNG στην ΕΕ, γεγονός που θα αφαιρέσει ποσότητες που αντιστοιχούν περίπου στο 5% των συνολικών αναγκών της ευρωπαϊκής αγοράς.

Ο καιρός θα αποτελέσει έναν ακόμη παράγοντα. Ένας ήπιος χειμώνας μπορεί να περιορίσει σημαντικά την κατανάλωση και να επιτρέψει τη σταδιακή αποκατάσταση των αποθεμάτων. Αντίθετα, παρατεταμένες χαμηλές θερμοκρασίες θα αυξήσουν γρήγορα τη ζήτηση, σε μια περίοδο κατά την οποία η δυνατότητα αύξησης των εισαγωγών δεν είναι δεδομένη.

Τι σημαίνει για τον καταναλωτή

Για τα νοικοκυριά, το κόστος του φυσικού αερίου δεν περιορίζεται στον λογαριασμό θέρμανσης. Η τιμή του καυσίμου επηρεάζει και την ηλεκτρική ενέργεια, καθώς το φυσικό αέριο αποτελεί βασικό καύσιμο για την ηλεκτροπαραγωγή και οι μονάδες αερίου συμμετέχουν στη διαμόρφωση της χονδρεμπορικής τιμής.

Μια παρατεταμένη περίοδος υψηλών τιμών TTF μπορεί, επομένως, να μεταφραστεί σε υψηλότερο ενεργειακό κόστος για τα νοικοκυριά, είτε μέσω των τιμολογίων φυσικού αερίου είτε μέσω των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας. Η ένταση της επίπτωσης θα εξαρτηθεί από τη διάρκεια των υψηλών τιμών, τη λειτουργία των μονάδων αερίου και την πορεία των υπόλοιπων πηγών ηλεκτροπαραγωγής, κυρίως των ΑΠΕ.

Το κόστος δεν περιορίζεται στην ενέργεια. Ακριβότερο φυσικό αέριο αυξάνει το κόστος παραγωγής σε ολόκληρη την οικονομία και μπορεί να ενισχύσει τις πληθωριστικές πιέσεις, ιδιαίτερα εάν οι υψηλές τιμές διατηρηθούν για αρκετούς μήνες.

Μεγαλύτερη πίεση για τη βιομηχανία

Για τη βιομηχανία, η επίπτωση είναι ακόμη πιο άμεση. Σε ενεργοβόρες δραστηριότητες, το φυσικό αέριο αποτελεί σημαντικό μέρος του συνολικού κόστους παραγωγής. Μια νέα άνοδος των τιμών περιορίζει τα περιθώρια των επιχειρήσεων και μειώνει την ανταγωνιστικότητά τους έναντι παραγωγών εκτός Ευρώπης που έχουν πρόσβαση σε φθηνότερες πηγές ενέργειας.

Η πίεση είναι μεγαλύτερη για τις επιχειρήσεις που δεν μπορούν εύκολα να περιορίσουν ή να μεταφέρουν την κατανάλωσή τους σε φθηνότερες ώρες και καύσιμα. Σε ένα δυσμενές σενάριο, οι υψηλές τιμές μπορεί να οδηγήσουν σε περιορισμό της παραγωγής σε ορισμένους κλάδους ή σε μετακύλιση του αυξημένου κόστους στις τελικές τιμές.

Παράλληλα, η διαφορά στο δημοσιονομικό περιθώριο μεταξύ των κρατών μελών περιορίζει τη δυνατότητα μιας ενιαίας ευρωπαϊκής αντίδρασης. Οι χώρες με μεγαλύτερη δυνατότητα κρατικής στήριξης μπορούν να περιορίσουν μέρος των επιπτώσεων για τις επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά, ενώ σε άλλες η αύξηση του ενεργειακού κόστους μεταφέρεται σε μεγαλύτερο βαθμό στην οικονομία.

Ο χειμώνας θα κριθεί από την προσφορά και τη ζήτηση

Η Ευρώπη δεν αντιμετωπίζει αυτή τη στιγμή ένα σενάριο αναπόφευκτης φυσικής έλλειψης φυσικού αερίου. Αντιμετωπίζει, όμως, μια αγορά στην οποία πρέπει να εξασφαλίσει σημαντικές ποσότητες σε συνθήκες περιορισμένης προσφοράς και υψηλού διεθνούς ανταγωνισμού.

Η εξέλιξη των αποθεμάτων τις επόμενες εβδομάδες, οι διαθέσιμες ποσότητες LNG, η αποκατάσταση ή μη των ροών από τον Περσικό Κόλπο και τη Νορβηγία και, κυρίως, οι καιρικές συνθήκες θα καθορίσουν το κόστος του χειμώνα.

Για τον καταναλωτή και τη βιομηχανία, η επάρκεια φυσικού αερίου συνδέεται άμεσα με την τιμή στην οποία αυτό θα είναι διαθέσιμο. Σε μια αγορά με περιορισμένα αποθέματα και αυξημένο ανταγωνισμό για LNG, η εξασφάλιση επαρκών ποσοτήτων μπορεί να απαιτήσει υψηλότερες τιμές καθ’ όλη τη διάρκεια του χειμώνα.