ΑΠΕ: Δυσκολότερη η χρηματοδότηση όσο αυξάνεται το ρίσκο της αγοράς

Η χρηματοδότηση των επενδύσεων σε ΑΠΕ περνά σε πιο απαιτητική φάση, καθώς οι μηδενικές και αρνητικές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας, οι αυξανόμενες περικοπές παραγωγής και η μεγαλύτερη έκθεση στη χονδρεμπορική αγορά αυξάνουν την αβεβαιότητα για τα μελλοντικά έσοδα των έργων. Όπως επισημαίνει η Εθνική Τράπεζα, οι επενδύσεις σε ΑΠΕ και αποθήκευση στην Ελλάδα αναμένεται να φτάσουν περίπου τα 20 δισ. ευρώ έως το 2030, εκ των οποίων 7,5 έως 10 δισ. ευρώ εκτιμάται ότι θα χρηματοδοτηθούν από τις ελληνικές τράπεζες.

Το ύψος των επενδύσεων συμπίπτει με μια σημαντική αλλαγή στο μοντέλο εσόδων των έργων. Μόλις το 35%-40% της εγκατεστημένης ισχύος λειτουργεί σήμερα με συμβάσεις σταθερής τιμής, ενώ το υπόλοιπο εκτίθεται περισσότερο στις διακυμάνσεις της αγοράς. Για τις τράπεζες, αυτό σημαίνει ότι η αξιολόγηση ενός έργου δεν βασίζεται μόνο στο κόστος κατασκευής και στην τεχνική του απόδοση, αλλά και στην ικανότητά του να διατηρεί επαρκείς ταμειακές ροές σε διαφορετικά σενάρια τιμών.

Οι μηδενικές τιμές και οι περικοπές

Η αλλαγή αυτή αποτυπώνεται ήδη στη λειτουργία της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Κατά το πρώτο τρίμηνο του 2026 καταγράφηκαν 240 ώρες με μηδενικές ή αρνητικές τιμές στην Αγορά Επόμενης Ημέρας, έναντι μόλις 13 ωρών το αντίστοιχο τρίμηνο του 2025.

Η εξέλιξη επηρεάζει ιδιαίτερα τα φωτοβολταϊκά, καθώς η παραγωγή τους συγκεντρώνεται στις ώρες υψηλής ηλιοφάνειας, όταν η προσφορά ηλεκτρικής ενέργειας μπορεί να υπερβαίνει τη ζήτηση. Σε αυτές τις συνθήκες, οι τιμές υποχωρούν σημαντικά, περιορίζοντας τα έσοδα των έργων που πωλούν την παραγωγή τους στην αγορά.

Παράλληλα, αυξάνονται οι περικοπές παραγωγής λόγω των περιορισμών του ηλεκτρικού δικτύου. Οι περικοπές ανήλθαν από 228 GWh το 2023 σε 1.867 GWh το 2025, αντιστοιχώντας στο 6,6% της παραγωγής ΑΠΕ. Για το 2026 εκτιμάται ότι το ποσοστό μπορεί να ξεπεράσει το 10%.

Για ένα έργο που χρηματοδοτείται με βάση συγκεκριμένες προβλέψεις ταμειακών ροών, οι περικοπές έχουν άμεση οικονομική επίπτωση. Μειώνουν την ποσότητα της ενέργειας που μπορεί να πωληθεί και, συνεπώς, τα έσοδα από τα οποία εξυπηρετείται ο δανεισμός.

Η αποθήκευση αποκτά μεγαλύτερη σημασία

Η ανάπτυξη συστημάτων αποθήκευσης συνδέεται άμεσα με αυτή την αλλαγή. Οι μπαταρίες μπορούν να απορροφούν μέρος της παραγωγής σε ώρες χαμηλών ή αρνητικών τιμών και να τη διαθέτουν όταν η ζήτηση και οι τιμές είναι υψηλότερες.

Η αποθήκευση μπορεί έτσι να βελτιώσει την αξιοποίηση της παραγωγής ΑΠΕ, περιορίζοντας παράλληλα την έκθεση στις περικοπές και στη διακύμανση των τιμών. Για τη χρηματοδότηση νέων έργων, η συνύπαρξη ΑΠΕ και αποθήκευσης αποκτά συνεπώς μεγαλύτερη σημασία.

Τα δίκτυα επηρεάζουν τη χρηματοδότηση

Η χρηματοδότηση των νέων έργων συνδέεται παράλληλα με την ικανότητα του δικτύου να απορροφήσει την πρόσθετη παραγωγή. Τα εκκρεμή αιτήματα σύνδεσης νέων έργων ΑΠΕ ξεπερνούν τα 30 GW, ενώ βρίσκονται σε εξέλιξη σημαντικά επενδυτικά προγράμματα για την επέκταση και αναβάθμιση των δικτύων.

Το δεκαετές πλάνο του ΑΔΜΗΕ προβλέπει επενδύσεις 7,8 δισ. ευρώ, ενώ το επενδυτικό πρόγραμμα του ΔΕΔΔΗΕ ανέρχεται σε περίπου 3 δισ. ευρώ.

Η ταχύτητα ανάπτυξης των δικτύων έχει πλέον άμεση χρηματοοικονομική σημασία. Όσο αυξάνονται οι περιορισμοί στην απορρόφηση της παραγωγής, τόσο αυξάνεται η αβεβαιότητα για τα έσοδα των έργων και ο κίνδυνος που καλούνται να αναλάβουν οι χρηματοδότες.

Νέα εργαλεία για το market risk

Η μεταβολή του προφίλ κινδύνου οδηγεί και σε μεγαλύτερη ζήτηση για εργαλεία αντιστάθμισης. Στο πλαίσιο αυτό, η Εθνική Τράπεζα έχει παρουσιάσει το Energy Baseload Swap, το οποίο αποτελεί το πρώτο αντίστοιχο προϊόν στην ελληνική αγορά και έχει στόχο να περιορίζει την έκθεση στη μεταβλητότητα των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας.

Τέτοιες λύσεις αποκτούν μεγαλύτερη σημασία όσο περιορίζεται το ποσοστό των έργων που διαθέτουν πλήρως εξασφαλισμένα έσοδα. Η δυνατότητα σταθεροποίησης μέρους των ταμειακών ροών μπορεί να επηρεάσει και τους όρους με τους οποίους ένα έργο μπορεί να χρηματοδοτηθεί.

Η επόμενη φάση των επενδύσεων

Η χρηματοδοτική πρόκληση δεν αφορά πλέον μόνο την εγκατάσταση νέων μονάδων ΑΠΕ. Η ενεργειακή μετάβαση απαιτεί παράλληλες επενδύσεις σε μπαταρίες, δίκτυα, υπεράκτια αιολικά και ηλεκτρικές διασυνδέσεις, με διαφορετικά τεχνικά και χρηματοοικονομικά χαρακτηριστικά.

Με δεδομένες τις επενδύσεις περίπου 20 δισ. ευρώ έως το 2030, η χρηματοδότηση των ΑΠΕ θα εξαρτηθεί σε σημαντικό βαθμό από το κατά πόσο θα περιοριστεί η αβεβαιότητα των εσόδων. Η επόμενη φάση της αγοράς απαιτεί όχι μόνο κεφάλαια για νέα έργα, αλλά και αποτελεσματικότερη διαχείριση του κινδύνου που δημιουργεί η ίδια η λειτουργία της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας.