The Green Tank: Το ακριβό φυσικό αέριο αυξάνει το κόστος των εξαγωγών ρεύματος για τους καταναλωτές
Η άνοδος των διεθνών τιμών του φυσικού αερίου μεταφέρεται στην ελληνική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, αυξάνοντας το κόστος της χονδρεμπορικής αγοράς και, τελικά, την επιβάρυνση των καταναλωτών. Η επίδραση γίνεται εντονότερη σε περιόδους υψηλών εξαγωγών ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς σημαντικό μέρος της πρόσθετης παραγωγής καλύπτεται από μονάδες φυσικού αερίου, με το κόστος του καυσίμου να επηρεάζει την τελική τιμή στην Αγορά Επόμενης Ημέρας.
Σύμφωνα με την ανάλυση του Green Tank, για την περίοδο Ιανουαρίου 2024 έως Ιουλίου 2026, εάν η παραγωγή από φυσικό αέριο περιοριζόταν στην κάλυψη της εγχώριας ζήτησης και της αναγκαίας εφεδρείας, η μέση χονδρεμπορική τιμή ηλεκτρικής ενέργειας στην Ελλάδα θα ήταν χαμηλότερη κατά 6,23 ευρώ/MWh. Η διαφορά αυτή αντιστοιχεί σε σωρευτική επιβάρυνση 914,4 εκατ. ευρώ για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Το The Green Tank είναι μια ανεξάρτητη, μη κερδοσκοπική δεξαμενή σκέψης (think tank) που ιδρύθηκε το 2018 στην Ελλάδα. Ασχολείται κυρίως με την περιβαλλοντική και ενεργειακή πολιτική, την κλιματική αλλαγή, την απανθρακοποίηση, τις ΑΠΕ, την ενεργειακή αποδοτικότητα και τη δίκαιη μετάβαση.
Το ζήτημα αποκτά μεγαλύτερη σημασία καθώς η Ελλάδα έχει εξελιχθεί σε καθαρό εξαγωγέα ηλεκτρικής ενέργειας. Κατά τις ώρες κατά τις οποίες οι εξαγωγές υπερβαίνουν τις εισαγωγές, οι μονάδες φυσικού αερίου καλύπτουν κατά μέσο όρο το 35,8% του εγχώριου μείγματος ηλεκτροπαραγωγής. Η συμμετοχή τους σημαίνει ότι το υψηλό κόστος του φυσικού αερίου ενσωματώνεται στη λειτουργία της χονδρεμπορικής αγοράς, επηρεάζοντας όχι μόνο την ενέργεια που κατευθύνεται στις γειτονικές αγορές αλλά και την τιμή που διαμορφώνεται για το σύνολο της αγοράς.
Η σύγκριση των εσόδων από τις εξαγωγές με το κόστος για τους καταναλωτές αποτυπώνει τη συγκεκριμένη σχέση. Μέχρι τον Ιούνιο του 2026, το θετικό εμπορικό ισοζύγιο από τις εξαγωγές ηλεκτρικής ενέργειας ανερχόταν σε 821,2 εκατ. ευρώ, ενώ η αντίστοιχη επιβάρυνση των Ελλήνων καταναλωτών υπολογίζεται σε 889,4 εκατ. ευρώ. Με βάση τα στοιχεία αυτά, το οικονομικό όφελος από τις εξαγωγές υπολείπεται του πρόσθετου κόστους που μεταφέρεται στην εγχώρια κατανάλωση.
Η ανάλυση εξετάζει και ένα διαφορετικό σενάριο, στο οποίο οι εξαγωγές διατηρούνται στα ίδια επίπεδα, αλλά η πρόσθετη ηλεκτροπαραγωγή που σήμερα καλύπτεται από φυσικό αέριο αντικαθίσταται από ΑΠΕ. Σε αυτή την περίπτωση, η μέση χονδρεμπορική τιμή θα ήταν χαμηλότερη κατά 7,24 ευρώ/MWh ή 7,2%. Για τους πρώτους επτά μήνες του 2026, η μέση τιμή θα διαμορφωνόταν στα 85,8 ευρώ/MWh αντί των 94,9 ευρώ/MWh που καταγράφηκαν.
Η δυνατότητα εφαρμογής ενός τέτοιου μοντέλου συνδέεται άμεσα με την ανάπτυξη της αποθήκευσης. Κατά την εξεταζόμενη περίοδο, περίπου 4,5 TWh παραγωγής από ΑΠΕ περικόπηκαν, ποσότητα που θα μπορούσε να αξιοποιηθεί σε μεγαλύτερο βαθμό με επαρκή συστήματα αποθήκευσης. Οι μπαταρίες μπορούν να μεταφέρουν την πλεονάζουσα παραγωγή από τις ώρες χαμηλής ζήτησης σε περιόδους υψηλότερης κατανάλωσης και να περιορίσουν την ανάγκη προσφυγής σε θερμικές μονάδες.
Στο σενάριο αντικατάστασης της παραγωγής φυσικού αερίου από ΑΠΕ, το συνολικό όφελος για νοικοκυριά και επιχειρήσεις υπολογίζεται σε 1,065 δισ. ευρώ για την περίοδο των 31 μηνών που εξετάζεται. Παράλληλα, η Ελλάδα θα διατηρούσε θετικό εμπορικό ισοζύγιο από τις εξαγωγές ηλεκτρικής ενέργειας, το οποίο εκτιμάται σε 605,4 εκατ. ευρώ έως τον Ιούνιο του 2026.
Η εξέλιξη των τιμών του φυσικού αερίου επομένως δεν αποτελεί μόνο ζήτημα κόστους καυσίμου για τις μονάδες ηλεκτροπαραγωγής. Επηρεάζει τη χονδρεμπορική τιμή ηλεκτρικής ενέργειας και, μέσω αυτής, το κόστος που τελικά επωμίζονται οι καταναλωτές. Η περαιτέρω ανάπτυξη ΑΠΕ και αποθήκευσης διαμορφώνει διαφορετικές δυνατότητες για την κάλυψη τόσο της εγχώριας ζήτησης όσο και των εξαγωγών, περιορίζοντας την έκθεση της αγοράς στις διακυμάνσεις του φυσικού αερίου.
