Σπιτάκια ανακύκλωσης: Οι έλεγχοι, οι ανακτήσεις 64,8 εκατ. ευρώ και η σύνδεση με το νέο DRS
Σε διαδοχικούς ελέγχους και δημοσιονομικές διορθώσεις έχει βρεθεί η υπόθεση των 248 πολυκέντρων ανακύκλωσης, γνωστών ως «σπιτάκια ανακύκλωσης», που είχαν εγκατασταθεί σε φορείς διαχείρισης αποβλήτων. Οι έλεγχοι έχουν οδηγήσει μέχρι σήμερα σε αποφάσεις ανάκτησης συνολικού ύψους 64,8 εκατ. ευρώ, ενώ παράλληλα βρίσκεται σε εξέλιξη προκαταρκτική έρευνα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας για τις σχετικές συμβάσεις.
Η υπόθεση αποκτά νέα διάσταση καθώς μέρος των υφιστάμενων υποδομών εξετάζεται για πιθανή αξιοποίηση στο νέο Σύστημα Επιστροφής Εγγύησης (DRS), το οποίο σχεδιάζεται να τεθεί σε πλήρη λειτουργία από το 2027. Έτσι, οι παλαιότερες επενδύσεις στα πολυκέντρα συνδέονται πλέον με τον σχεδιασμό της νέας υποδομής επιστροφής πλαστικών φιαλών και μεταλλικών περιεκτών.
Οι δημοσιονομικές διορθώσεις
Τα 248 πολυκέντρα είχαν προμηθευτεί από την ΤΕΧΑΝ, αποκλειστικό διανομέα της Envipco, για τον ΕΔΣΝΑ, τον ΕΣΔΑΚ Κρήτης και τον ΦΟΔΣΑ Πελοποννήσου.
Ο πρώτος κύκλος ελέγχων από την Επιτροπή Δημοσιονομικού Ελέγχου (ΕΔΕΛ) οδήγησε σε δημοσιονομική διόρθωση 50% και αποφάσεις ανάκτησης ύψους 39,68 εκατ. ευρώ. Μεταξύ των ευρημάτων που καταγράφηκαν περιλαμβάνονταν η μη τεκμηρίωση του εύλογου κόστους, τεχνικές προδιαγραφές που περιόριζαν τον ανταγωνισμό, αποκλίσεις στο παραληφθέν αντικείμενο και ζητήματα σχετικά με την αξιοπιστία της καταγραφής των υλικών.
Ακολούθησε δεύτερος κύκλος ελέγχων από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Σε δείγμα 30 πολυκέντρων διαπιστώθηκε ότι το 55% των υλικών που συλλέχθηκαν το 2025 ήταν συσκευασίες διευρυμένης ευθύνης παραγωγού. Το εύρημα οδήγησε σε πρόσθετη δημοσιονομική διόρθωση 55%, ύψους 25,08 εκατ. ευρώ.
Με την προσθήκη των δύο διορθώσεων, το συνολικό ποσό των ανακτήσεων ανέρχεται σε 64,8 εκατ. ευρώ.
Η έρευνα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας
Παράλληλα με τους δημοσιονομικούς ελέγχους, η υπόθεση βρίσκεται στο πεδίο έρευνας της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας (EPPO). Η προκαταρκτική έρευνα αφορά τις συγκεκριμένες συμβάσεις των πολυκέντρων.
Στις 22 Ιουνίου 2026, κατόπιν εντολής των Ευρωπαίων Εντεταλμένων Εισαγγελέων, πραγματοποιήθηκαν έρευνες και κατασχέσεις ψηφιακών αρχείων και συμβάσεων σε εγκαταστάσεις της ΤΕΧΑΝ στην Παλλήνη, τη Δάφνη και τον Ασπρόπυργο.
Με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία, η έρευνα βρίσκεται σε προκαταρκτικό στάδιο και δεν προκύπτει μέχρι σήμερα άσκηση ποινικής δίωξης σε βάρος της εταιρείας.
Τι απέγιναν τα πολυκέντρα
Η λειτουργία των παλαιών πολυκέντρων έχει ήδη αλλάξει. Από την 1η Ιουλίου 2026 η ΤΕΧΑΝ σταμάτησε την επιχειρησιακή υποστήριξη, καθώς και την έκδοση και εξαργύρωση των κουπονιών ανταποδοτικού αντιτίμου που συνδέονταν με τα συγκεκριμένα σημεία.
Την ίδια στιγμή, στο πλαίσιο του νέου DRS εξετάζεται η αξιοποίηση μέρους των υφιστάμενων υποδομών. Δεν έχει οριστικοποιηθεί ο αριθμός των πολυκέντρων που θα μπορούσαν να ενταχθούν στο νέο δίκτυο ούτε το τελικό μοντέλο αξιοποίησής τους.
Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί μια άμεση σύνδεση ανάμεσα στην παλαιότερη υποδομή και στο νέο σύστημα, το οποίο προβλέπει διαφορετικό μοντέλο λειτουργίας και χρηματοδότησης.
Το νέο σύστημα επιστροφής συσκευασιών
Το DRS Hellas σχεδιάζει ένα δίκτυο 3.400 έως 4.200 μηχανημάτων αυτόματης επιστροφής συσκευασιών (RVMs). Από αυτά, 2.300 έως 3.100 προβλέπεται να εγκατασταθούν σε σημεία λιανεμπορίου και περίπου 1.100 σε δημόσιους ή κινητούς χώρους.
Το σύστημα θα λειτουργεί με εγγυοδοτικό αντίτιμο 10 λεπτών για συσκευασίες έως 0,5 λίτρα και 15 λεπτών για συσκευασίες από 0,5 έως 3 λίτρα. Ο καταναλωτής θα λαμβάνει κουπόνι ίσης αξίας όταν επιστρέφει τη συσκευασία στα σημεία συλλογής.
Το επιχειρησιακό σχέδιο της DRS Hellas, συνολικού εκτιμώμενου κόστους περίπου 900 εκατ. ευρώ για την περίοδο 2027-2031, κατατέθηκε στον ΕΟΑΝ στις 7 Αυγούστου 2026 και βρίσκεται υπό αξιολόγηση.
Οι έλεγχοι και το νέο μοντέλο
Η υπόθεση των παλαιών πολυκέντρων αποκτά επομένως ιδιαίτερη σημασία καθώς η χώρα περνά σε ένα νέο μοντέλο συλλογής συσκευασιών. Το DRS θα απαιτήσει εκτεταμένες υποδομές, από τα RVMs και τα κέντρα καταμέτρησης έως τα πληροφοριακά συστήματα και τα logistics.
Το βασικό ζήτημα για τη νέα περίοδο είναι η διασφάλιση ότι οι νέες υποδομές θα αναπτυχθούν με σαφείς κανόνες, επαρκή έλεγχο και διαφάνεια στις προμήθειες. Η εμπειρία των παλαιών πολυκέντρων, οι δημοσιονομικές διορθώσεις και η παράλληλη έρευνα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας αποτελούν πλέον μέρος του πλαισίου μέσα στο οποίο εξελίσσεται η μετάβαση στο νέο σύστημα.
Για το DRS, το επόμενο κρίσιμο βήμα είναι η ολοκλήρωση της αξιολόγησης του επιχειρησιακού σχεδίου από τον ΕΟΑΝ και η αδειοδότηση της DRS Hellas ως Συλλογικού Συστήματος Εναλλακτικής Διαχείρισης. Από την εξέλιξη αυτή θα εξαρτηθεί και η οριστική ενεργοποίηση των συμβάσεων για την ανάπτυξη της νέας υποδομής.
