Υπεράκτια αιολικά Σαμοθράκης: Η δικαστική απόφαση και τα επόμενα βήματα για τα 600 MW
Σε εκκρεμότητα βρίσκεται ο σχεδιασμός των πρώτων πιλοτικών υπεράκτιων αιολικών πάρκων στο Θρακικό Πέλαγος, μετά την ακυρωτική απόφαση του Διοικητικού Εφετείου Αθηνών για την άδεια παραγωγής, έπειτα από προσφυγή του Δήμου Σαμοθράκης. Η απόφαση εκτιμάται ότι μπορεί να μεταθέσει κατά 1 έως 3 χρόνια το χρονοδιάγραμμα των δύο πιλοτικών επενδύσεων συνολικής ισχύος 600 MW στην περιοχή της Αλεξανδρούπολης, της ΔΕΗ και της κοινοπραξίας ΤΕΡΝΑ Ενεργειακή – Motor Oil.
Η δικαστική εξέλιξη επηρεάζει ένα πρόγραμμα που βρίσκεται ήδη σε διαδικασία θεσμικής και τεχνικής ωρίμανσης. Το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης Υπεράκτιων Αιολικών έχει ολοκληρώσει το περιβαλλοντικό σκέλος, ενώ επόμενο σημαντικό βήμα είναι η έκδοση των Προεδρικών Διαταγμάτων για την οριοθέτηση των θαλάσσιων περιοχών και τον καθορισμό των όρων ανάπτυξης των έργων.
Η προσφυγή του Δήμου Σαμοθράκης
Η δημοτική αρχή δεν αντιτίθεται συνολικά στην ανάπτυξη υπεράκτιων αιολικών, αλλά διαφωνεί με τη συγκεκριμένη χωροθέτηση και την κλίμακα των έργων κοντά στις ακτές της Σαμοθράκης.
Ο Δήμος προτείνει τη μετατόπιση των εγκαταστάσεων σε μεγαλύτερη απόσταση από την ακτή, στην ανοιχτή θάλασσα, επικαλούμενος τις επιπτώσεις στην αλιεία, το θαλάσσιο οικοσύστημα και την τουριστική φυσιογνωμία του νησιού. Παράλληλα, προτείνει ηπιότερες ενεργειακές παρεμβάσεις και τη δημιουργία ενεργειακών κοινοτήτων που θα καλύπτουν τις ανάγκες της Σαμοθράκης.
Η δημοτική αρχή έχει δηλώσει ότι παραμένει διαθέσιμη για θεσμικό διάλογο με το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας και την ΕΔΕΥΕΠ, υποστηρίζοντας ότι η προσφυγή στη δικαιοσύνη αποτέλεσε την τελευταία επιλογή μετά την έλλειψη ανταπόκρισης σε προηγούμενα αιτήματα ενημέρωσης και συμμετοχής.
Τι σημαίνει η απόφαση για τα 600 MW
Τα δύο πιλοτικά έργα στο Θρακικό Πέλαγος αποτελούν το πρώτο σημαντικό στάδιο του εθνικού σχεδιασμού για τα υπεράκτια αιολικά. Η συνολική ισχύς των 600 MW αντιστοιχεί στο πρώτο οργανωμένο βήμα ενός προγράμματος που προβλέπει αρχικά 1,9 GW υπεράκτιων αιολικών σε βάθος δεκαετίας και, σε μεταγενέστερο στάδιο, δυνατότητα ανάπτυξης χαρτοφυλακίου 4-5 GW.
Για τα έργα του Θρακικού Πελάγους έχει ήδη δεσμευθεί ηλεκτρικός χώρος 600 MW, στο πλαίσιο συνολικής δέσμευσης 2,35 GW για υπεράκτια αιολικά σε διαφορετικές περιοχές της χώρας.
Η δικαστική απόφαση δημιουργεί, συνεπώς, αβεβαιότητα όχι μόνο για το χρονοδιάγραμμα των συγκεκριμένων επενδύσεων, αλλά και για τη μετάβαση του συνολικού σχεδιασμού από το στάδιο της χωροθέτησης και της αδειοδότησης στην υλοποίηση.
Τα επόμενα θεσμικά βήματα
Παρά τη δικαστική εκκρεμότητα, η θεσμική προετοιμασία του προγράμματος συνεχίζεται. Στο επόμενο στάδιο περιλαμβάνεται η έκδοση των Προεδρικών Διαταγμάτων, χωρίς μέχρι σήμερα να έχει προσδιοριστεί συγκεκριμένη ημερομηνία έκδοσής τους.
Παράλληλα, αναμένεται δεύτερη, αναλυτικότερη υπουργική απόφαση για τους διαγωνισμούς. Το υφιστάμενο πλαίσιο προβλέπει κριτήρια συμμετοχής των επενδυτών, σύνδεση των συμβάσεων λειτουργικής ενίσχυσης με τον πληθωρισμό και ανώτατο αριθμό θαλάσσιων περιοχών που μπορεί να αναλάβει κάθε επενδυτής.
Στο μεταξύ, η ΕΔΕΥΕΠ έχει συστήσει εταιρεία ειδικού σκοπού (SPV) για τη συλλογή ανεμολογικών, γεωλογικών και περιβαλλοντικών δεδομένων. Στόχος είναι να περιοριστεί το επενδυτικό ρίσκο πριν από την ανάπτυξη των έργων. Για τη χρηματοδότηση των ερευνών αναζητούνται νέοι μέτοχοι από τον τραπεζικό και ιδιωτικό τομέα.
Ο ΑΔΜΗΕ δεν θα συμμετάσχει στο SPV, λόγω του ρυθμιστικού ασυμβίβαστου που έχει επισημανθεί από τη ΡΑΑΕΥ. Ο ρόλος του, ωστόσο, παραμένει καθοριστικός για τα δίκτυα μεταφοράς και τη διαχείριση του δεσμευμένου ηλεκτρικού χώρου.
Υποδομές και επενδυτικό περιβάλλον
Η ανάπτυξη των υπεράκτιων αιολικών προϋποθέτει παράλληλα την ενίσχυση των λιμενικών υποδομών. Η σχετική μελέτη της ΕΔΕΥΕΠ εξετάζει τις ανάγκες για αποθηκευτικούς χώρους, ανυψωτικά μέσα και υποδομές συντήρησης, τόσο για το πρώτο κύμα έργων όσο και για τη μελλοντική ανάπτυξη ισχύος 4-5 GW.
Η ανάγκη για έγκαιρη προετοιμασία είναι μεγαλύτερη καθώς ο κλάδος διεθνώς αντιμετωπίζει αυξημένα κόστη κατασκευής, υψηλά επιτόκια και προβλήματα στην εφοδιαστική αλυσίδα. Στην περίπτωση των ελληνικών έργων, η δικαστική εκκρεμότητα στη Σαμοθράκη προστίθεται σε ένα ήδη απαιτητικό επενδυτικό περιβάλλον.
Η εξέλιξη της υπόθεσης θα κρίνει επομένως τον χρόνο με τον οποίο τα πρώτα 600 MW στο Θρακικό Πέλαγος θα μπορέσουν να περάσουν από τον σχεδιασμό στην επόμενη φάση. Παράλληλα, αναδεικνύει την ανάγκη να συνδυαστούν η θεσμική ωρίμανση των έργων, η προετοιμασία των υποδομών και η ουσιαστική συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών στον σχεδιασμό.
