Πυρηνική ενέργεια στην Ελλάδα: Σε διερευνητική φάση ο σχεδιασμός, χρονικό ορόσημο οι εκλογές
Σε πρώιμο και αποκλειστικά διερευνητικό στάδιο βρίσκεται η συζήτηση για την ενδεχόμενη αξιοποίηση της πυρηνικής ενέργειας στην Ελλάδα, καθώς η κυβέρνηση προχωρά στη συγκέντρωση τεχνικών, επιστημονικών και οικονομικών δεδομένων, χωρίς να έχει λάβει απόφαση για την ένταξή της στο εθνικό ενεργειακό μείγμα ή την κατασκευή πυρηνικών εγκαταστάσεων.
Η Κυβερνητική Επιτροπή για την πυρηνική ενέργεια πραγματοποίησε τη δεύτερη συνεδρίασή της υπό τον υφυπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Νίκο Τσάφο. Στόχος είναι να έχει διαμορφωθεί έως τις επόμενες εθνικές εκλογές μια ολοκληρωμένη εικόνα για τις δυνατότητες, τις προϋποθέσεις και τους περιορισμούς της πυρηνικής τεχνολογίας στην ελληνική περίπτωση. Το συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα αφορά την προπαρασκευαστική εργασία και δεν προϋποθέτει ότι μέχρι τότε θα έχει ληφθεί πολιτική απόφαση.
Το κύριο βάρος της αξιολόγησης αναλαμβάνει τεχνική ομάδα περίπου 20 ειδικών, με συντονιστή τον πυρηνικό φυσικό Γιώργο Λάσκαρη, πρόεδρο του Deon Policy Institute. Στις εργασίες προβλέπεται να συμμετάσχουν επιστήμονες από την Ελλάδα και το εξωτερικό, με επαγγελματική εμπειρία στην πυρηνική βιομηχανία, οι οποίοι θα οργανωθούν σε επιμέρους ομάδες εργασίας.
19 κριτήρια αξιολόγησης και οι ενεργειακές ανάγκες
Η τεχνική προετοιμασία θα βασιστεί στη μεθοδολογία του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας, η οποία περιλαμβάνει 19 παραμέτρους για την αξιολόγηση της ετοιμότητας μιας χώρας να εξετάσει την ανάπτυξη πυρηνικής ενέργειας.
Στο πλαίσιο αυτό θα εξεταστούν, μεταξύ άλλων, οι απαιτήσεις ασφάλειας, το κόστος και οι δυνατότητες χρηματοδότησης, το θεσμικό και νομικό πλαίσιο, οι αναγκαίες υποδομές, η διαχείριση των πυρηνικών αποβλήτων, η διαθεσιμότητα εξειδικευμένου προσωπικού και η κοινωνική αποδοχή.
Παράλληλα, θα αποτιμηθούν οι μελλοντικές ενεργειακές ανάγκες της χώρας και οι πιθανές χρήσεις της πυρηνικής ενέργειας. Στην αξιολόγηση περιλαμβάνονται η τροφοδοσία του ηλεκτρικού συστήματος, οι ανάγκες της βιομηχανίας, η αυξανόμενη ζήτηση από τα data centers, αλλά και η δυνατότητα παραγωγής θερμότητας.
Η συμμετοχή της αγοράς στις συζητήσεις έχει ενημερωτικό και συντονιστικό χαρακτήρα. Στην ευρύτερη Κυβερνητική Επιτροπή εκπροσωπούνται φορείς όπως ο ΣΕΒ, η Ένωση Ελλήνων Εφοπλιστών, ελληνικά ναυπηγεία και μεγάλοι ενεργειακοί όμιλοι, καθώς και αρμόδιοι οργανισμοί και ρυθμιστικοί φορείς. Η παρουσία τους δεν συνδέεται με συγκεκριμένες επενδυτικές αποφάσεις ή οικονομικές δεσμεύσεις.
Η επόμενη τακτική συνεδρίαση της Επιτροπής έχει προγραμματιστεί για τις 25 Νοεμβρίου, ενώ η τεχνική ομάδα θα συνεχίσει την επεξεργασία των επιμέρους ζητημάτων.
Οι επιφυλάξεις για το κόστος και την ανταγωνιστικότητα των SMR
Ένα από τα βασικά ζητήματα της αξιολόγησης αφορά την οικονομική βιωσιμότητα των πυρηνικών μονάδων και ειδικότερα των μικρών αρθρωτών αντιδραστήρων (Small Modular Reactors – SMR). Παρά τις προσδοκίες για ταχύτερη κατασκευή και χαμηλότερο κόστος σε σύγκριση με τους συμβατικούς πυρηνικούς σταθμούς, τα πλεονεκτήματα αυτά δεν έχουν ακόμη επιβεβαιωθεί στην πράξη.
Ο καθηγητής του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου Κωνσταντίνος Μαθιουδάκης επισημαίνει ότι η διεθνής εμπειρία από την υλοποίηση πυρηνικών έργων περιλαμβάνει σημαντικές υπερβάσεις προϋπολογισμού και μεγάλες καθυστερήσεις, οι οποίες σε ορισμένες περιπτώσεις φτάνουν από τα τέσσερα έως τα 16 χρόνια. Για τον λόγο αυτό, θέτει ζήτημα οικονομικής ανταγωνιστικότητας της πυρηνικής ενέργειας σε σχέση με άλλες επιλογές, όπως οι ΑΠΕ και η εξοικονόμηση ενέργειας.
Στο ίδιο πλαίσιο, υπογραμμίζεται ότι η Ελλάδα διαθέτει εγχώριες ενεργειακές δυνατότητες που δεν έχουν αξιοποιηθεί πλήρως. Η αντλησιοταμίευση, η γεωθερμία και το βιομεθάνιο αποτελούν επιλογές που θα πρέπει να αξιολογηθούν συγκριτικά, προκειμένου να προσδιοριστεί επιστημονικά ποιος συνδυασμός τεχνολογιών μπορεί να καλύψει τις μελλοντικές ανάγκες με το χαμηλότερο δυνατό κόστος.
Από την πλευρά του, ο συνιδρυτής της Athlos Energy, Διονύσης Χιώνης, επισημαίνει ότι η μείωση του κόστους των SMR προϋποθέτει την κατασκευή μεγάλου αριθμού παρόμοιων μονάδων σε διεθνές επίπεδο, ώστε να δημιουργηθούν οικονομίες κλίμακας. Παρότι αναπτύσσονται περισσότερα από 80 διαφορετικά σχέδια μικρών αρθρωτών αντιδραστήρων σε πάνω από 20 χώρες, εκτιμάται ότι μόνο περιορισμένος αριθμός θα καταφέρει να περάσει σε ευρεία εμπορική εφαρμογή.
Η τεχνολογική ωριμότητα αποτελεί, επομένως, κρίσιμο παράγοντα. Η επιλογή μιας λύσης που δεν έχει δοκιμαστεί επαρκώς θα δημιουργούσε πρόσθετες αβεβαιότητες για το κόστος, τον χρόνο υλοποίησης και την ασφάλεια. Βασικό κριτήριο για οποιαδήποτε μελλοντική επιλογή θα πρέπει να είναι η αποδεδειγμένη ασφάλεια της τεχνολογίας, η επιτυχής εφαρμογή της σε άλλες χώρες και η ύπαρξη αξιόπιστων εταιρειών που μπορούν να υποστηρίξουν τη λειτουργία της.
Χωρίς ειλημμένη απόφαση για πυρηνικούς σταθμούς
Η διαδικασία που βρίσκεται σε εξέλιξη δεν συνιστά προαναγγελία κατασκευής πυρηνικών σταθμών στην Ελλάδα. Αντίθετα, αποσκοπεί στη διαμόρφωση μιας τεκμηριωμένης βάσης αξιολόγησης, η οποία θα επιτρέψει στην πολιτεία να εξετάσει τα πλεονεκτήματα και τους περιορισμούς της συγκεκριμένης επιλογής σε σύγκριση με τις διαθέσιμες ενεργειακές λύσεις.
Σημαντικό μέρος της αξιολόγησης αποτελεί και η κοινωνική αποδοχή, η οποία περιλαμβάνεται στις παραμέτρους του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας. Ωστόσο, δεν έχει ακόμη προσδιοριστεί με ποιον τρόπο θα εξεταστεί στην πράξη, μέσω δημόσιων διαβουλεύσεων ή άλλων διαδικασιών ενημέρωσης.
Το επόμενο διάστημα αναμένεται να αποσαφηνιστούν οι τεχνικές και οικονομικές προϋποθέσεις, καθώς και το κατά πόσο η πυρηνική ενέργεια μπορεί να αποτελέσει ανταγωνιστική επιλογή για την Ελλάδα. Μέχρι τότε, η συζήτηση παραμένει σε επίπεδο μελέτης, χωρίς δεσμεύσεις για την υλοποίηση επενδύσεων.
Πηγή εικόνας: Rolls-Royce SMR
