Ντόμινο ανατιμήσεων από το φυσικό αέριο στη χονδρική ρεύματος και στα τιμολόγια
Η άνοδος των τιμών του φυσικού αερίου μεταφέρεται στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, με τη χονδρική να καταγράφει αύξηση άνω του 44% τις πρώτες ημέρες του Νοεμβρίου και τις τιμές να ξεπερνούν επανειλημμένα τα 300 ευρώ/MWh. Η εξέλιξη αυτή ενισχύει τις ανησυχίες για νέες πιέσεις στα τιμολόγια ρεύματος, καθώς το ακριβότερο καύσιμο συμπίπτει με τη μειωμένη παραγωγή από ανανεώσιμες πηγές και την αυξημένη ανάγκη λειτουργίας μονάδων φυσικού αερίου.
Η τιμή του φυσικού αερίου παραμένει αισθητά υψηλότερη σε σχέση με τα επίπεδα πριν από τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή. Η γεωπολιτική αβεβαιότητα, οι διαταραχές στη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ και τα περιορισμένα αποθέματα στις ευρωπαϊκές αποθήκες διατηρούν την αγορά υπό πίεση, σε μια περίοδο κατά την οποία η ζήτηση για θέρμανση αναμένεται να αυξηθεί.
Την ίδια στιγμή, οι καιρικές συνθήκες επιβαρύνουν περαιτέρω την κατάσταση. Το φαινόμενο της «σκοτεινής άπνοιας» (Dark Doldrums), με περιορισμένη ένταση ανέμων και χαμηλή ηλιοφάνεια, έχει μειώσει την παραγωγή τόσο των αιολικών όσο και των φωτοβολταϊκών μονάδων. Ως αποτέλεσμα, αυξάνεται η ανάγκη κάλυψης της ζήτησης από μονάδες φυσικού αερίου, οι οποίες συμμετέχουν σε μεγαλύτερο βαθμό στη διαμόρφωση της χονδρικής τιμής.
Ενδεικτικά, σε ημερήσιο ισοζύγιο της ελληνικής αγοράς, οι μονάδες φυσικού αερίου κάλυψαν το 60,73% της παραγωγής, ενώ οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας περιορίστηκαν στο 24,23%.
Πώς το ακριβότερο αέριο επηρεάζει τη χονδρική ρεύματος
Η επίδραση του φυσικού αερίου στις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας συνδέεται με τον τρόπο λειτουργίας της χονδρεμπορικής αγοράς. Στο σύστημα οριακής τιμολόγησης, η τιμή καθορίζεται από την ακριβότερη μονάδα παραγωγής που απαιτείται για να καλυφθεί η ζήτηση. Όταν οι μονάδες φυσικού αερίου καλούνται να καλύψουν σημαντικό μέρος των αναγκών, το αυξημένο κόστος καυσίμου επηρεάζει την τελική τιμή της αγοράς, ακόμη και όταν στο σύστημα συμμετέχουν μονάδες χαμηλότερου κόστους, όπως οι ΑΠΕ.
Αυτό σημαίνει ότι η αυξημένη συμμετοχή των ανανεώσιμων πηγών δεν αρκεί από μόνη της για να αποτρέψει την άνοδο των τιμών, όταν η παραγωγή τους υποχωρεί και απαιτείται μεγαλύτερη συνεισφορά από θερμικές μονάδες. Η ένταση της επίδρασης εξαρτάται, επομένως, τόσο από την τιμή του φυσικού αερίου όσο και από το ενεργειακό μείγμα κάθε περιόδου.
Πίεση στα αποθέματα φυσικού αερίου της Ευρώπης
Πρόσθετη ανησυχία προκαλεί η κατάσταση των ευρωπαϊκών αποθηκών φυσικού αερίου. Η πληρότητά τους διαμορφώνεται περίπου στο 72%, έναντι μέσου όρου 89% την τελευταία πενταετία. Η απόσταση από τα συνήθη επίπεδα περιορίζει τα περιθώρια ασφαλείας της αγοράς ενόψει του χειμώνα, όταν η κατανάλωση αυξάνεται.
Στην εικόνα αυτή προστίθενται οι διακοπές λειτουργίας πυρηνικών μονάδων στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, αλλά και η μειωμένη υδροηλεκτρική παραγωγή λόγω της ξηρασίας. Οι παράγοντες αυτοί αυξάνουν τις ανάγκες κάλυψης της ζήτησης από άλλες πηγές, μεταξύ των οποίων και το φυσικό αέριο, ενισχύοντας την έκθεση της αγοράς στις διακυμάνσεις της τιμής του.
Οι επιπτώσεις στα τιμολόγια ηλεκτρικής ενέργειας
Η άνοδος της χονδρικής έχει ήδη αποτυπωθεί στις τιμές των πράσινων τιμολογίων για τον Νοέμβριο, με τις αυξήσεις να φτάνουν έως και το 76%. Εφόσον οι υψηλές τιμές στη χονδρεμπορική αγορά διατηρηθούν, δεν αποκλείονται νέες ανατιμήσεις και τον Δεκέμβριο.
Η μετακύλιση, ωστόσο, δεν είναι ίδια για όλους τους προμηθευτές. Το ύψος της τελικής χρέωσης εξαρτάται και από την εμπορική πολιτική κάθε εταιρείας, καθώς και από το κατά πόσο απορροφά μέρος της αύξησης αντί να τη μεταφέρει εξ ολοκλήρου στους πελάτες της.
Διαφορετική εικόνα παρουσιάζουν τα μπλε, σταθερά τιμολόγια, στα οποία οι χρεώσεις παραμένουν αμετάβλητες για τη διάρκεια της σύμβασης. Οι τιμές τους κινούνται περίπου στα 13 λεπτά ανά κιλοβατώρα, ενώ στα πράσινα τιμολόγια οι χρεώσεις φτάνουν έως και τα 40 λεπτά ανά κιλοβατώρα. Η διαφορά αυτή αναδεικνύει τη σημασία της επιλογής τιμολογίου σε περιόδους έντονης μεταβλητότητας στη χονδρική αγορά.
Παράγοντες που μπορούν να περιορίσουν τις αυξήσεις
Παρά τις πιέσεις, η έκταση των ανατιμήσεων δεν είναι δεδομένη. Η συμμετοχή των ΑΠΕ μπορεί να διαφοροποιηθεί σημαντικά ανάλογα με τις καιρικές συνθήκες. Σε διαφορετικό ημερήσιο ισοζύγιο, η συμμετοχή τους μπορεί να φτάσει το 52,3%, με το φυσικό αέριο να περιορίζεται στο 38,01%, περιορίζοντας την ανάγκη λειτουργίας ακριβότερων θερμικών μονάδων.
Σημαντικό ρόλο μπορούν επίσης να διαδραματίσουν οι δυνατότητες αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας, οι διασυνδέσεις με τις γειτονικές αγορές, καθώς και οι διμερείς συμβάσεις προμήθειας ενέργειας (PPAs) και οι συμβάσεις διαφοράς (CfDs). Οι μηχανισμοί αυτοί μπορούν να συμβάλουν στη σταθερότερη διαχείριση της παραγωγής και του κόστους, χωρίς όμως να εξαλείφουν την επίδραση των διεθνών τιμών φυσικού αερίου.
Η πορεία των τιμολογίων τους επόμενους μήνες θα εξαρτηθεί κυρίως από την εξέλιξη των τιμών του φυσικού αερίου, την επάρκεια των ευρωπαϊκών αποθεμάτων και τις καιρικές συνθήκες. Εάν η άνοδος της χονδρικής συνεχιστεί και τον Νοέμβριο, οι πιέσεις στα τιμολόγια του Δεκεμβρίου θα ενισχυθούν, με το μέγεθος των αυξήσεων να διαφοροποιείται ανάλογα με την πολιτική των προμηθευτών.
