Η πτώση των διεθνών τιμών του πετρελαίου δεν αρκούν για να ανακάμψει η κατανάλωση βενζίνης και ντίζελ κίνησης στην Ελλάδα, σημειώνει στη συνέντευξή του στο Energyin ο κ. Γιάννης Αληγιζάκης, Διευθύνων Σύμβουλος της ΕΛΙΝΟΙΛ Α.Ε. και πρόεδρος του Συνδέσμου Εταιριών Εμπορίας Πετρελαιοειδών Ελλάδος (ΣΕΕΠΕ), αναφέροντας ενδεικτικά ότι από τις πρώτες ημέρες της χρονιάς παρατηρείται μια έντονη υποχώρηση της αγοράς, παρά τις χαμηλότερες τιμές.
Σύμφωνα με τον πρόεδρο του ΣΕΕΠΕ, διαχρονικά τα καύσιμα στη χώρα μας λειτουργούσαν ως ένας ασφαλής φοροεισπρακτικός μηχανισμός, γεγονός που εξηγεί γιατί οι τιμές τους είναι από τις υψηλότερες στην Ευρώπη. Από την άλλη μεριά, πρέπει να σταματήσει να γίνεται ο απλοϊκός συσχετισμός των διεθνών τιμών του αργού πετρελαίου με την τιμή διάθεσης της βενζίνης στην Ελλάδα, αφού οδηγεί σε εσφαλμένα συμπεράσματα.
Ο ίδιος σημειώνει πως τα έως τώρα βήματα για την αντιμετώπιση του λαθρεμπορίου έχουν μείνει ανολοκλήρωτα, φέρνοντας ως παράδειγμα το σύστημα εισροών – εκροών που έχει εγκατασταθεί στα πρατήρια, χωρίς όμως να γίνεται αξιοποίηση των δεδομένων που παράγει. Επίσης, προσθέτει πως το 2016 δίδεται η ευκαιρία στην Πολιτεία να προχωρήσει στην πλήρη εφαρμογή των μέτρων, ώστε να προκύψουν τα πρώτα ουσιαστικά αποτελέσματα σε αυτή την προσπάθεια.
Συνέντευξη στον Κώστα Δεληγιάννη
Με βάση την κίνηση στους δρόμους της Αττικής, η εντύπωση που σχηματίζει κανείς είναι πως η αισθητή μείωση της τιμής της βενζίνης και του ντίζελ κίνησης, συγκριτικά με τα προηγούμενα χρόνια, έχει κάνει τον Έλληνα οδηγό να χρησιμοποιεί πλέον πιο συχνά το Ι.Χ. του. Επιβεβαιώνεται αυτή η εικόνα από τα στοιχεία για την κατανάλωση;
Είναι αυτονόητο ότι η χαμηλές τιμές λειτουργούν θετικά στην ψυχολογία του καταναλωτή. Τον περασμένο Δεκέμβριο είδαμε μια αύξηση στις καταναλώσεις των καυσίμων κίνησης, η οποία όμως σύμφωνα με τις εκτιμήσεις μας αφορούσε κυρίως κατανάλωση από Ι.Χ. και όχι επαγγελματική ή βιομηχανική. Δυστυχώς, από τις πρώτες μέρες του Ιανουαρίου 2016 βλέπουμε την εικόνα αυτή να αντιστρέφεται παρά τις ακόμη χαμηλότερες τιμές στα καύσιμα. Συνεπώς, οι χαμηλές τιμές από μόνες τους δεν μπορούν να αυξήσουν τις καταναλώσεις αλλά λειτουργούν περισσότερο ως ανάχωμα για να περιορίσουν την πτώση που είναι συνεχής εδώ και μια πενταετία.
Από την άλλη μεριά, συγκρίνοντας τις τιμές του φετινού Δεκεμβρίου με αυτές του Δεκεμβρίου του 2014, διαπιστώνει κανείς πως στην Ελλάδα η αμόλυβδη βενζίνη στοιχίζει περίπου 8% και το πετρέλαιο κίνησης 12% φθηνότερα, τη στιγμή που η πτώση των διεθνών τιμών πετρελαίου ήταν αρκετά πάνω από 50% στο ίδιο χρονικό διάστημα. Γιατί αυτή η πτώση δεν αποτυπώθηκε σε μεγαλύτερο βαθμό στις εγχώριες τιμές;
Αυτό το θέμα απαντήθηκε αναλυτικά και τεκμηριωμένα από το ίδιο το ΥΠΟΙΚ και την Γενική Γραμματεία Εμπορίου και Προστασίας Καταναλωτή. Ας κρατήσουμε ως δεδομένα ότι οι τιμές αργού πετρελαίου και οι τιμές καυσίμων δεν συνδέονται με σχέση ένα προς ένα, το «κατώφλι» λιανικής πώλησης των βενζινών στην Ελλάδα ξεκινάει από τα 0,93-0,95 ευρώ ανά λίτρο, ποσό που αντιπροσωπεύει τους φόρους και ότι η μεταβολή των τιμών των διυλιστηρίων επηρεάζει μόνο κατά 30% περίπου την τελική τιμή πώλησης της βενζίνης στον καταναλωτή. Συνεπώς είναι μαθηματικά αδύνατο η πτώση των τιμών αργού να περνάει αυτούσια στην τελική τιμή της βενζίνης στην αντλία και πρέπει να σταματήσει να γίνεται ο απλοϊκός συσχετισμός των διεθνών τιμών του αργού πετρελαίου με την τιμή διάθεσης της βενζίνης στην Ελλάδα, που οδηγεί σε εσφαλμένα συμπεράσματα.
Ένα διαρκές παράπονο αρκετών Ελλήνων είναι πως η χώρα μας συγκαταλέγεται στα ευρωπαϊκά κράτη με ακριβά υγρά καύσιμα – για παράδειγμα, η Ελλάδα αυτή τη στιγμή έχει την 5η ακριβότερη αμόλυβδη βενζίνη στην Ε.Ε. Για ποιον λόγο;
Η απάντηση είναι απλή. Φόροι. Η Ελλάδα κατέχει μια από τις πρώτες θέσεις στην Ευρώπη σε ό,τι αφορά στο ύψος των φόρων, τόσο του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης όσο και του ΦΠΑ. Διαχρονικά τα καύσιμα στη χώρα μας λειτουργούσαν ως ένας ασφαλής φοροεισπρακτικός μηχανισμός και δυστυχώς η Πολιτεία συχνά έβρισε την εύκολη λύση των δημοσιονομικών ελλειμμάτων στην αύξηση του φόρου των καυσίμων. Η πράξη όμως έδειξε ότι δεν μπορεί κανείς να προβλέψει με ασφάλεια τα έσοδα από τους φόρους των καυσίμων γιατί η κατανάλωση τελικά μπορεί να μεταβληθεί δραματικά, κάτι που είδαμε την τελευταία πενταετία όπου η πτώση ήταν περίπου 50%.
Αν και τελικά παρέπεμψε το θέμα στο 2017, η κυβέρνηση είχε δηλώσει πως εξέταζε το ενδεχόμενο να αυξήσει από τη φετινή χρονιά τον ΕΦΚ στη βενζίνη και το ντίζελ κίνησης, με στόχο να ανακόψει το «κύμα» κατάθεσης πινακίδων. Ποιες θα μπορούσαν να είναι οι συνέπειες, τόσο για την κατανάλωση όσο και για τον κλάδο σας, αν η αύξηση γινόταν από φέτος;
Την τελευταία πενταετία της κρίσης είδαμε να υπάρχει μια σταθερή πτώση στα καύσιμα κίνησης η οποία έφτασε το 45%. Τα στοιχεία αποδεικνύουν ότι αυτό που λογαριάζαμε ως μια σχετικά ανελαστική δαπάνη για ένα νοικοκυριό, δηλαδή τα καύσιμα, τελικά δεν είναι ανελαστική και μπορεί να κατρακυλήσει ακόμη χαμηλότερα. Ανάλογη εικόνα ζήσαμε με τις καταναλώσεις πετρελαίου θέρμανσης όπου η πτώση σε σχέση με το 2010 έχει φτάσει σχεδόν στο 70%. Οι χαμηλές τιμές έως σήμερα έχουν λειτουργήσει θετικά και έτσι έχει αποφευχθεί μια πολύ μεγαλύτερη πτώση στις καταναλώσεις. Από τις αρχές Ιανουαρίου βλέπουμε έντονα αρνητικές τάσεις και μια μεγάλη υποχώρηση της αγοράς και φοβάμαι ότι μια αύξηση στη φορολογία θα λειτουργούσε ενισχυτικά στην αρνητική ψυχολογία και θα παγίωνε τις αρνητικές αυτές τάσεις. Επίσης πρέπει να έχουμε πάντα κατά νου ότι οι τιμές είναι χαμηλές σήμερα που μιλάμε. Κανείς δεν μπορεί να προβλέψει ότι οι τιμές θα διατηρηθούν σε αυτά τα επίπεδα ή να αποκλείσει την πιθανότητα να γυρίσουν στα επίπεδα των προηγούμενων ετών.
Το υπουργείο Οικονομικών ανακοίνωσε τρία ακόμη μέτρα που θα τεθούν σε ισχύ από φέτος, για την επέκταση του συστήματος παρακολούθησης εισροών – εκροών καυσίμων και την καλύτερη καταπολέμηση του λαθρεμπορίου. Πόσο αποτελεσματική αποδείχθηκε η πολιτεία τα τελευταία χρόνια στην αντιμετώπιση του λαθρεμπορίου;
Έχουν γίνει πολλά σημαντικά βήματα έως σήμερα τα οποία όμως δεν έχουν ολοκληρωθεί. Το 2016 δίδεται η ευκαιρία στην Πολιτεία να προχωρήσει στην πλήρη εφαρμογή των μέτρων ώστε να δούμε τα πρώτα ουσιαστικά αποτελέσματα σε αυτή τη προσπάθεια. Για παράδειγμα το σύστημα εισροών – εκροών έχει εγκατασταθεί στα πρατήρια αλλά δεν γίνεται αξιοποίηση των δεδομένων που παράγει. Η επέκταση του και σε άλλα σημεία διακίνησης είναι απαραίτητη αλλά αν τα δεδομένα που παράγονται, δεν αξιοποιούνται και δεν διασταυρώνονται, τελικά δεν έχει κανένα νόημα η επένδυση σε τόσο ακριβά συστήματα όπως των εισροών – εκροών.
Πέρα από τις υπόλοιπες αρνητικές συνέπειες, το λαθρεμπόριο δημιουργεί συνθήκες αθέμιτου ανταγωνισμού στον κλάδο σας;
Το λαθρεμπόριο και εν γένει η παραβατικότητα στον κλάδο μας αποτελεί το μεγαλύτερο πρόβλημα εδώ και πάρα πολλά χρόνια. Υγιείς εταιρίες και πρατήρια βρίσκονται σε δύσκολη θέση όταν βρεθούν απέναντι σε παράνομες πρακτικές. Ένα πρατήριο που διακινεί λαθραία καύσιμα ή κλέβει στην αντλία, έχει τη δυνατότητα να ακολουθεί πολύ πιο ανταγωνιστική τιμολογιακή πολίτική σε σχέση με ένα πρατήριο που κάνει το αυτονόητο, δηλαδή που τηρεί το Νόμο. Η παραβατικότητα στον κλάδο μας όμως δεν έχει ως θύματα μόνο τις υγιείς επιχειρήσεις αλλά τελικά βλάπτει και τον καταναλωτή, ο οποίος τροφοδοτείται με καύσιμα φθηνά αλλά αμφισβητούμενης ποιότητας ή ποσότητας καθώς επίσης και την Πολιτεία που τα φορολογικά της έσοδα είναι λιγότερα από αυτά που πρέπει. Συνεπώς η άμεση και αποφασιστική εφαρμογή των μέτρων για την πάταξη του λαθρεμπορίου θα έπρεπε να είναι προτεραιότητα.
