ΔΕΗ: Αναβίωση δύο ιστορικών εμβληματικών σταθμών
Η ΔΕΗ έχει στα σκαριά ένα σχέδιο για τη διάσωση, αναβίωση και επανάχρηση των δύο ατμοηλεκτρικών σταθμών (ΑΗΣ), στο Φάληρο και στο Κερατσίνι. Οι δύο αυτοί σταθμοί αποτελούν κομμάτια της μνήμης του Πειραιά, τα οποία συνδέονται άρρηκτα με την ανάπτυξη όλης της χώρας και η δημόσια επιχείρηση «έρχεται» να τα αλλάξει ριζικά, σεβόμενη την ιστορία τους.
Σκοπός του σχεδιασμού δεν είναι να «μουσειοποιήσει» τους χώρους αλλά να τους μετατρέψει σε ζωντανά και λειτουργικά μνημεία, ενσωματώνοντάς τους στον αστικό ιστό, ως οργανικά τμήματα της πόλης, και αποδίδοντας στους πολίτες της πειραϊκής χερσονήσου, αλλά και ολόκληρης της Αττικής, δημόσιες, ανοιχτές και φιλόξενες εγκαταστάσεις, στα πρότυπα του Πάρκου Πολιτισμού «Σταύρος Νιάρχος».
Αυτή είναι και η κατεύθυνση που έχει δοθεί στους μελετητές, οι οποίοι αναμένεται να παραδώσουν την προμελέτη σε περίπου τέσσερις μήνες. Η κεντρική ιδέα, σχετικά με το κατασκευαστικό κομμάτι, είναι τα δύο στολίδια της ελληνικής βιομηχανικής κληρονομιάς να διατηρηθούν και να αναδειχθούν με ήπιες παρεμβάσεις, μετατρέποντάς τα σε κτίρια σχεδόν μηδενικών εκπομπών ρύπων. Αναφορικά με την χρηστικότητά τους, το πλάνο είναι να συνδυάζει λειτουργίες καλλιτεχνικές, μουσειακές αλλά και επιστημονικές, με έμφαση στην καινοτομία.
Το κεφάλαιο «Πολιτισμός» θα διαχωρίζεται στο μουσειακό αλλά και σε ένα σύγχρονο, δυναμικό, καλλιτεχνικό τμήμα που θα ανοίγει διάλογο με την κοινωνία και τα νέα ρεύματα. Το πλούσιο αρχειακό υλικό της ΔΕΗ θα παρουσιάζεται σε υπαίθριους και στεγασμένους χώρους. Σε εξωτερικές εγκαταστάσεις θα εκτίθενται μηχανές, εργαλεία και εξοπλισμοί, «αποτυπώματα» της ιστορίας εξηλεκτρισμού της χώρας. Σε προστατευμένους εσωτερικούς χώρους θα εκτίθενται ευαίσθητα αντικείμενα, όπως πίνακες και φωτογραφίες ελλήνων καλλιτεχνών που εργάστηκαν στη ΔΕΗ ή συνεργάστηκαν μαζί της, αποτυπώνοντας κομβικούς σταθμούς στην εξέλιξη της επιχείρησης.
Σε αυτά περιλαμβάνονται έργα των ζωγράφων Δημήτρη Μεγαλίδη, Σπύρου Βασιλείου, ο οποίος από το 1964 έως το 1973 είχε αναλάβει τη φιλοτέχνηση του περιπτέρου της επιχείρησης στη ΔΕΘ, του γλύπτη Χρήστου Καπράλου, ο οποίος δημιούργησε το Μνημείο Πεσόντων στη Μάχη της Ηλεκτρικής στον ΑΗΣ Αγίου Γεωργίου στο Κερατσίνι, και πολλών άλλων. Πλούσιο είναι το ιστορικό αρχείο της ΔΕΗ και σε φωτογραφίες που αποτυπώνουν το έργο της από τα έγκατα των ορυχείων έως τους ψηλούς πυλώνες, όπως του Γιώργου Δορκοφίκη, του Emile (Αιμίλιος Σεράφης) ή του μεγάλου φωτογράφου Κώστα Μπαλάφα, ο οποίος από το 1951 και για 30 χρόνια είχε αναλάβει το Τμήμα Αποτυπώσεων. Επίσης, στους χώρους των δύο εργοστασίων θα μπορούν να φιλοξενούνται εκθέσεις ή εκδηλώσεις δήμων, φορέων ή και εταιρειών.
Σε κάθε περίπτωση οι εγκαταστάσεις σε Φάληρο και Κερατσίνι θα είναι αλληλοεξαρτώμενες. Σε αυτούς, εκτός από πολιτιστικές δράσεις θα αναπτυχθεί ένα κέντρο καινοτομίας, σε συνεργασία με κάποιο ερευνητικό ίδρυμα (π.χ. τον «Δημόκριτο»), αλλά και με τεχνολογικούς κολοσσούς, όπως είναι π.χ. η General Electric, με την οποία ήδη συνεργάζεται η ΔΕΗ. Το σκεπτικό είναι να λειτουργεί στη λογική των παροδικών εκθέσεων, με παρουσιάσεις υλικού που θα παραπέμπουν στο αύριο, με τη βοήθεια ψηφιακών τεχνολογιών ώστε ο επισκέπτης να μπορεί να συμμετέχει με τη χρήση virtual reality, ολογραμμάτων κ.λπ. Στόχος είναι να ανοίξουν οι ορίζοντες του κοινού και να δει πώς μια τεχνολογία που χρησιμοποιεί σήμερα (π.χ. ένα σύστημα αυτοπαραγωγής ενέργειας με φωτοβολταϊκά) θα λειτουργεί στο μέλλον, με βάση την επιστημονική έρευνα και εξέλιξη. Η ΔΕΗ βρίσκεται επίσης σε συζητήσεις και για τη μόνιμη συστέγαση παραρτήματος ενός ακαδημαϊκού ή ερευνητικού ιδρύματος σε μία από τις δύο εγκαταστάσεις, πιθανότατα σε εκείνη του Κερατσινίου.
Στα κτίρια θα λειτουργούν επίσης καφέ και εστιατόρια. Όπως λέει χαρακτηριστικά στο «Βήμα» ανώτατο στέλεχος της επιχείρησης, «θέλουμε να μπορεί η ελληνική οικογένεια να κάνει μια ημερήσια εκδρομή στους χώρους των ΑΗΣ Φαλήρου και Κερατσινίου, όπου θα υπάρχουν δραστηριότητες για όλα τα μέλη της». Επίσης, θα είναι εύκολη και η πρόσβαση, δίχως αυτοκίνητο. Για το Κερατσίνι η ΔΕΗ βρίσκεται ακόμη σε αναζήτηση της βέλτιστης λύσης. Για το Φάληρο ωστόσο έχουν γίνει κάποιες αρχικές συζητήσεις με τη ΣΤΑΣΥ, ώστε στο πλαίσιο και της σχεδιαζόμενης υπογειοποίησης του τμήματος του ηλεκτρικού σιδηροδρόμου Φαλήρου – Πειραιά να δημιουργηθεί κοντά στον ΑΗΣ μια νέα στάση, της οποίας το κόστος κατασκευής θα καλύψει η ΔΕΗ.
Σε τέσσερις μήνες, οπότε θα έχει παραδοθεί η προμελέτη, θα ακολουθήσει ο διαγωνισμός για τη μελέτη. Σύμφωνα με το αρχικό χρονοδιάγραμμα, ύστερα από έξι με οκτώ μήνες που εκτιμάται ότι θα ολοκληρωθεί το master plan θα προκηρυχθούν οι διαγωνισμοί για την αναπαλαίωση των κτιρίων, ώστε στα μέσα του 2023 να έχουν αναδειχθεί οι ανάδοχοι. Πρόθεση της ΔΕΗ είναι το εργοτάξιο να είναι επισκέψιμο για οργανωμένες ξεναγήσεις, ώστε να δοθεί η δυνατότητα στο κοινό να παρακολουθεί την κατασκευαστική εξέλιξη του έργου και το πώς τελικά θα διαμορφωθεί.
