Ζητούμενο μια νέα κουλτούρα διαχείρισης των πλαστικών

Μπορούμε να φανταστούμε έναν κόσμο χωρίς πλαστικά; Χωρίς τα υλικά από τα οποία έχουν δημιουργηθεί οι ιατρικές συσκευές, τα αυτοκίνητα, οι συσκευασίες τροφίμων και φαρμάκων, τα φωτοβολταϊκά πάνελ, οι υπολογιστές και τα κινητά, οι σωλήνες νερού; 

Μάλλον όχι. Κι αυτό διότι τα πλαστικά έχουν καταστεί αναπόσπαστο κομμάτι της σύγχρονης ζωής.

Κατά τη διάρκεια της πανδημίας, ο ρόλος τους στην προστασία της ανθρώπινης ζωής υπήρξε καταλυτικός. Από τις μάσκες και τα γάντια έως τα διαφανή διαχωριστικά στα φαρμακεία και τα νοσοκομεία, το πλαστικό λειτούργησε ως ασπίδα για τις ζωές μας. Σήμερα, κανένα σύστημα υγείας παγκοσμίως δεν μπορεί να λειτουργήσει χωρίς πολυμερή υλικά. Καθετήρες, αποστειρωμένες συσκευασίες, σωληνώσεις και συστήματα υποστήριξης ζωής.

Αντίστοιχα, στην καθημερινότητα, τα πλαστικά προστατεύουν τα τρόφιμα από αλλοιώσεις και σπατάλη, μειώνουν το περιβαλλοντικό αποτύπωμα στις μεταφορές χάρη στο χαμηλό βάρος τους και αποτελούν βασικό συστατικό σχεδόν κάθε ηλεκτρικής και ηλεκτρονικής συσκευής. 

Οι εναλλακτικές τους δεν είναι απαραίτητα φιλικότερες προς το περιβάλλον. Πολλά υποκατάστατα υλικά παρουσιάζουν υψηλότερη ενεργειακή κατανάλωση και έχουν μεγαλύτερο περιβαλλοντικό ίχνος, όπως έχουν επισημάνει πλείστες, ανεξάρτητες ευρωπαϊκές μελέτες.

Το πρόβλημα, επομένως, δεν έγκειται στο ίδιο το πλαστικό, αλλά στον τρόπο με τον οποίο το διαχειριζόμαστε μετά τη χρήση του. 

Απαιτείται μια νέα, ώριμη κουλτούρα διαχείρισης, όπου τα πλαστικά δεν θα αντιμετωπίζονται ως απόβλητα, αλλά ως πολύτιμοι πόροι, ικανοί να επιστρέψουν στην παραγωγή, να επαναχρησιμοποιηθούν και να υποστηρίξουν την κυκλική οικονομία.

Αυτή η κουλτούρα δεν οικοδομείται με απαγορεύσεις, αλλά με συνεργασία. Με κοινή προσπάθεια από την Πολιτεία, τη βιομηχανία και την κοινωνία των πολιτών. Με αύξηση της ανακύκλωσης, καινοτόμα υλικά, τεχνολογίες ανάκτησης και επενδύσεις σε υποδομές και μηχανισμούς ελέγχου. 

Μόνο έτσι μπορούμε να αξιοποιήσουμε πλήρως το πραγματικό δυναμικό του πλαστικού.

Για τον Σύνδεσμο Βιομηχανιών Πλαστικών Ελλάδος, η ανακύκλωση, η επαναχρησιμοποίηση, η καινοτομία και η ενίσχυση των υποδομών είναι ο μόνος δρόμος προς ένα βιώσιμο αύριο. 

Σε αυτή τη διαδρομή, τα πλαστικά έχουν πρωταγωνιστική θέση. Ως πολύτιμος σύμμαχος, ακόμα και για την υπαρξιακή πρόκληση που αντιμετωπίζει το ανθρώπινο είδος, την κλιματική αλλαγή, όπως ανέδειξε η μελέτη της McKinsey “Climate impact of plastics”. 

Σε μια εποχή που τα μεγάλα διακυβεύματα της ανάπτυξης, της βιωσιμότητας και της τεχνολογικής προσαρμογής διασταυρώνονται με την καθημερινότητα των πολιτών και τις στρατηγικές επιλογές των επιχειρήσεων, η διαχείριση των πλαστικών αποκτά νέα διάσταση. Δεν αποτελεί πλέον συμμόρφωση με τις περιβαλλοντικές νομοθεσίες, αλλά εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο αναθεώρησης αντιλήψεων και πολιτικών για τη βιώσιμη χρήση των πόρων. 

Η αξιοποίηση του πλαστικού στο πλαίσιο της κυκλικής οικονομίας, η αναβάθμιση των υποδομών, η επένδυση στην καινοτομία και η ενίσχυση της ανακύκλωσης συγκροτούν το περίγραμμα ενός διαφορετικού υποδείγματος. Μιας κουλτούρας όπου ζητούμενο δεν θα είναι η υποκατάσταση των πλαστικών, αλλά η βελτίωση της διαχείρισης τους καθ’ όλη τη διάρκεια του κύκλου ζωής τους.

Η καλλιέργεια αυτής της νέας κουλτούρας διαχείρισης είναι καθοριστική μιας και δεν αφορά απλώς το πλαστικό. Αφορά τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τη σχέση μας με τους πόρους, το περιβάλλον και την ίδια την πρόοδο.