Ριζική αναμόρφωση για το «Εξοικονομώ»
Ριζική αναμόρφωση για το πρόγραμμα «Εξοικονομώ», το οποίο θα ενσωματωθεί στο νέο Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο από το 2026. Στόχος είναι η ενεργειακή θωράκιση και η μείωση της ενεργειακής ένδειας για πάνω από 1,5 εκατομμύριο ευάλωτα νοικοκυριά και 75.000 πολύ μικρές επιχειρήσεις, με δυνατότητα κάλυψης του 100% του κόστους. Το πρόγραμμα θα βασίζεται σε ένα Μητρώο Ενεργειακά Ευάλωτων Πολιτών για ταχύτερη και αποτελεσματικότερη στήριξη, ενώ η χρηματοδότηση προέρχεται κυρίως από το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο της ΕΕ.
Επιπλέον, το νέο μοντέλο προβλέπει την απευθείας ανάθεση έργων σε παρόχους ενέργειας και διευρύνει σημαντικά την περίμετρο των δικαιούχων, συμπεριλαμβάνοντας εκτός από οικονομικά αδύναμους, μονογονεϊκές οικογένειες, άτομα με αναπηρία, και κατοίκους απομακρυσμένων περιοχών.
Όπως δήλωσε στο πλαίσιο συνέντευξης Τύπου ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου για τα τρία νέα ευρωπαϊκά ταμεία για το περιβάλλον, την ανάπτυξη, την καθημερινότητα και την κοινωνική συνοχή, το νέο πρόγραμμα «Εξοικονομώ» αναμορφώνεται ριζικά από το 2026, εντασσόμενο στη νέα αρχιτεκτονική του Κοινωνικού Κλιματικού Ταμείου της ΕΕ. Το σχήμα αυτό πρόκειται να ενεργοποιηθεί την 1η Ιανουαρίου 2026 και θα καλύπτει δράσεις έως και το 2032.
Ο κεντρικός στόχος είναι η αντιμετώπιση της ενεργειακής φτώχειας μέσω ενός πιο γρήγορου, στοχευμένου και καθολικού μηχανισμού στήριξης και η ενεργειακή θωράκιση περισσοτέρων από 1,5 εκατομμύριο ευάλωτων νοικοκυριών και 75.000 πολύ μικρών επιχειρήσεων.
Παράλληλα, η ενεργειακή αναβάθμιση αναδεικνύεται ως εργαλείο κοινωνικής συνοχής και περιβαλλοντικής δικαιοσύνης.
Ένας από τους βασικούς στόχους του Προγράμματος είναι η βοήθεια να φτάνει στον δικαιούχο πιο γρήγορα και πιο αποτελεσματικά, χωρίς τις πολύπλοκες γραφειοκρατικές διαδικασίες του παρελθόντος.
Η χρηματοδότηση του Προγράμματος προέρχεται από το νέο Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο της ΕΕ, με συνολικούς πόρους 4,7 δισεκατομμύρια ευρώ για την Ελλάδα, εκ των οποίων το 25% θα καλυφθεί από εθνικούς πόρους.Πάνω από 1,5 δισεκατομμύριο ευρώ επενδύονται μόνο στον τομέα των κτιρίων, με το μεγαλύτερο μέρος των πόρων (1,16 δισ. ευρώ) να κατευθύνεται στην ενεργειακή θωράκιση κατοικιών ευάλωτων νοικοκυριών. Προβλέπονται επίσης 920 εκατ. ευρώ για αντλίες θερμότητας και 661 εκατ. ευρώ για ηλιακούς θερμοσίφωνες.
Αντί του παραδοσιακού μοντέλου επιδότησης, θεσπίζεται για πρώτη φορά η δυνατότητα απευθείας ανάθεσης της ενεργειακής παρέμβασης στον πάροχο ενέργειας, ο οποίος και θα αποζημιώνεται απευθείας από το Ταμείο. Αυτό σημαίνει ότι ο δικαιούχος δεν θα χρειάζεται να εκτελέσει ή να παρακολουθήσει την υλοποίηση του έργου, ούτε να εκταμιεύσει χρήματα προκαταβολικά.
Εκτός από τα φτωχά νοικοκυριά που προσδιορίζονται με βάση ευρωπαϊκούς δείκτες, το νέο σύστημα ενσωματώνει και πολίτες με ετήσιο διαθέσιμο εισόδημα έως 25.000 ευρώ, καθώς και όσους πληρούν εισοδηματικά και κοινωνικά-γεωγραφικά κριτήρια έως το όριο των 30.000 ευρώ (+100 χιλ. ανά νοικοκυριό). Βασικές κατηγορίες που περιλαμβάνονται είναι: μονογονεϊκές οικογένειες, τρίτεκνοι και πολύτεκνοι, άτομα με αναπηρία, κάτοικοι ορεινών, νησιωτικών και παραμεθόριων περιοχών, πληγέντες από φυσικές καταστροφές και φοιτητές.
Εξάλλου, περίπου 18.000 πολύ μικρές επιχειρήσεις θα ενταχθούν για την ενεργειακή αναβάθμιση κτιρίων, ενώ 58.000 θα υποστηριχθούν για τη μετάβαση σε οχήματα χαμηλών ή μηδενικών εκπομπών, προκειμένου να μειώσουν το κόστος των μεταφορών τους.
Η ελληνική κυβέρνηση έχει δεσμευτεί να υποβάλει τον πλήρη φάκελο στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή έως το τέλος του 2025, ενώ ήδη από τον Ιούλιο του 2025 προγραμματίζεται δημόσια διαβούλευση για το Κοινωνικό Κλιματικό Σχέδιο.
