Αυτοκατανάλωση: Νέο πλαίσιο για φωτοβολταϊκά και αποθήκευση – Τι αλλάζει για νοικοκυριά και επιχειρήσεις

Νέο πλαίσιο για την αυτοκατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας με φωτοβολταϊκά και συστήματα αποθήκευσης ανακοινώθηκε από το ΥΠΕΝ, με αλλαγές στους κανόνες συμψηφισμού, στις συμβάσεις και στις δυνατότητες εγκατάστασης και λειτουργίας συστημάτων για νοικοκυριά, επιχειρήσεις, ΟΤΑ και φορείς του Δημοσίου. Κεντρική θέση στο νέο καθεστώς έχει ο ταυτοχρονισμένος συμψηφισμός (net billing), καθώς η ενέργεια που παράγεται και δεν καταναλώνεται άμεσα διοχετεύεται στο δίκτυο και αποζημιώνεται σε χρηματική αξία.

Το νέο πλαίσιο σε αριθμούς

• 20 χρόνια: διάρκεια των συμβάσεων συμψηφισμού για οικιακά συστήματα.
• 10,8 kW: ανώτατη ισχύς για οικιακά συστήματα με απλούστερη συμβατική διαδικασία.
• 800 W: μέγιστη ισχύς παραγωγής και έγχυσης για φωτοβολταϊκά μπαλκονιού.
• 1.000 W: μέγιστη εγκατεστημένη ισχύς συστήματος φωτοβολταϊκού μπαλκονιού.
• 170+ εκατ. ευρώ: πόροι του Ταμείου Ανάκαμψης που έχουν διατεθεί για προγράμματα φωτοβολταϊκών και αποθήκευσης.
• 476 εκατ. ευρώ: πρόσθετοι πόροι από το Ταμείο Απανθρακοποίησης των Νήσων για αυτοκατανάλωση και αποθήκευση.

Πώς λειτουργεί το net billing

Σε αντίθεση με το net metering, όπου η πλεονάζουσα παραγωγή καταγράφεται ως πιστωτικό υπόλοιπο σε kWh και συμψηφίζεται με μελλοντική κατανάλωση, στο net billing ο οικονομικός συμψηφισμός συνδέεται με τον χρόνο παραγωγής και κατανάλωσης.

Η παραγόμενη ενέργεια καλύπτει πρώτα την κατανάλωση της ίδιας χρονικής στιγμής και το πλεόνασμα διοχετεύεται στο δίκτυο. Η ενέργεια αυτή αποζημιώνεται με βάση τις τιμές της Αγοράς Επόμενης Ημέρας ή την Ειδική Τιμή Αγοράς των ΑΠΕ, ανάλογα με την κατηγορία του συστήματος.

Όταν η παραγωγή του φωτοβολταϊκού δεν επαρκεί για την κάλυψη της κατανάλωσης, η απαιτούμενη ηλεκτρική ενέργεια προμηθεύεται από το δίκτυο και χρεώνεται με βάση το τιμολόγιο του προμηθευτή.

Η αλλαγή αυξάνει τη σημασία της αποθήκευσης, καθώς η μπαταρία μπορεί να συγκρατεί την πλεονάζουσα παραγωγή και να την αποδίδει σε μεταγενέστερες ώρες. Στο διασυνδεδεμένο σύστημα προβλέπεται, υπό προϋποθέσεις, και δυνατότητα φόρτισης της μπαταρίας από το δίκτυο, όταν εφαρμόζεται καθεστώς zero feed-in.

Τι ισχύει για τα νοικοκυριά

Για οικιακά συστήματα έως 10,8 kW προβλέπεται απλούστερη συμβατική διαδικασία, με μία διμερή σύμβαση μεταξύ καταναλωτή και προμηθευτή. Οι συμβάσεις συμψηφισμού έχουν διάρκεια 20 ετών.

Σε περίπτωση αλλαγής προμηθευτή ή ΦοΣΕ, συνάπτεται νέα σύμβαση για το υπόλοιπο της αρχικής περιόδου.

Το νέο πλαίσιο περιλαμβάνει και τα φωτοβολταϊκά μπαλκονιού. Η μέγιστη ισχύς παραγωγής και έγχυσης ορίζεται στα 800 W, ενώ η εγκατεστημένη ισχύς του συστήματος μπορεί να φτάνει έως 1.000 W. Προβλέπεται ειδική ψηφιακή διαδικασία ενημέρωσης του ΔΕΔΔΗΕ, η οποία αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία έως το τέλος του 2026, καθώς και εγκατάσταση έξυπνου μετρητή.

Τι ισχύει για τις πολυκατοικίες

Για τις πολυκατοικίες και τα συγκροτήματα κατοικιών, το νέο πλαίσιο διευρύνει τη δυνατότητα συλλογικής αυτοκατανάλωσης, καθώς πλέον καλύπτονται καταναλωτές όχι μόνο στο ίδιο κτίριο αλλά και εντός ενός ενιαίου συγκροτήματος κατοικιών. Παράλληλα, αποσαφηνίζεται ότι τα έσοδα από την πλεονάζουσα ενέργεια πιστώνονται απευθείας στους ατομικούς λογαριασμούς των αυτοκαταναλωτών.

Για συστήματα έως 10,8 kW που εξυπηρετούν αποκλειστικά οικιακές παροχές και κοινόχρηστους χώρους, προβλέπεται επίσης απλοποιημένη εκπροσώπηση μέσω του ΔΑΠΕΕΠ, χωρίς την ανάγκη Φορέα Σωρευτικής Εκπροσώπησης, ενώ στα Μη Διασυνδεδεμένα Νησιά η αντίστοιχη εκπροσώπηση γίνεται από τον ΔΕΔΔΗΕ.

Νέες δυνατότητες για επιχειρήσεις

Για τις επιχειρήσεις διευρύνονται οι δυνατότητες συνδυασμού φωτοβολταϊκών με αποθήκευση. Η μπαταρία μπορεί να εγκατασταθεί μαζί με φωτοβολταϊκό ή ως αυτόνομος σταθμός αποθήκευσης, με την ισχύ της να μην υπερβαίνει το 100% της συμφωνημένης ισχύος της παροχής.

Παράλληλα, στο διασυνδεδεμένο σύστημα επιτρέπεται η φόρτιση από το δίκτυο, εφόσον τηρείται ο όρος zero feed-in.

Στις συμβατικές σχέσεις προβλέπονται δύο διμερείς συμβάσεις, μία με τον προμηθευτή και μία με τον Φορέα Σωρευτικής Εκπροσώπησης. Επιτρέπεται επίσης η αυτοκατανάλωση μέσω τρίτου προσώπου. Ο τρίτος μπορεί να έχει την κυριότητα και τις άδειες του σταθμού, ενώ ο αυτοκαταναλωτής συνάπτει τη σύμβαση συμψηφισμού και λαμβάνει το οικονομικό όφελος.

Δημόσιο και ΟΤΑ

Ειδικές προβλέψεις αφορούν δήμους, δημόσιους φορείς και κοινωφελή ιδρύματα. Το καθεστώς καλύπτει, μεταξύ άλλων, σχολεία, νοσοκομεία, κέντρα υγείας, αθλητικές εγκαταστάσεις, οδοφωτισμό και υποδομές ύδρευσης και αποχέτευσης.

Για τις συγκεκριμένες παροχές εφαρμόζεται ταυτοχρονισμένος και εικονικός ταυτοχρονισμένος συμψηφισμός, ώστε η οικονομική αξία της πλεονάζουσας παραγωγής να πιστώνεται στον εκκαθαριστικό λογαριασμό κατανάλωσης.

Τι ισχύει στα Μη Διασυνδεδεμένα Νησιά

Διαφορετικοί κανόνες εφαρμόζονται στα Μη Διασυνδεδεμένα Νησιά, λόγω των τεχνικών χαρακτηριστικών των τοπικών δικτύων. Τα συστήματα αποθήκευσης δεν επιτρέπεται να ανταλλάσσουν ενέργεια με το δίκτυο, δηλαδή ούτε να απορροφούν ούτε να εγχέουν ενέργεια.

Στη συλλογική αυτοκατανάλωση έως 10,8 kW που αφορά οικιακές παροχές και κοινόχρηστους χώρους, τον ρόλο του ΦοΣΕ αναλαμβάνει ο ΔΕΔΔΗΕ ΜΔΝ. Η αποζημίωση της πλεονάζουσας ενέργειας υπολογίζεται με βάση την Ειδική Τιμή Αγοράς των ΑΠΕ.

Μεταβατικές ρυθμίσεις και χρηματοδότηση

Το νέο πλαίσιο προβλέπει μεταβατικές ρυθμίσεις για έργα net billing και virtual net billing που διαθέτουν Οριστική Προσφορά Σύνδεσης ή Σύμβαση Σύνδεσης, αλλά δεν είχαν τεθεί σε λειτουργία πριν από τη δημοσίευση της απόφασης. Για τα έργα αυτά προβλέπεται επανεκκίνηση της διάρκειας ισχύος, ώστε να ολοκληρωθεί η κατασκευή τους.

Στο χρηματοδοτικό σκέλος, περισσότερα από 170 εκατ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης έχουν διατεθεί για τα προγράμματα «Φωτοβολταϊκά στη Στέγη», «Φωτοβολταϊκά στο Χωράφι» και «Αποθήκευση στις Επιχειρήσεις». Επιπλέον, προβλέπονται 476 εκατ. ευρώ από το Ταμείο Απανθρακοποίησης των Νήσων για την ενίσχυση της αυτοκατανάλωσης και της αποθήκευσης στα νησιωτικά συστήματα.

Το νέο καθεστώς μεταφέρει μεγαλύτερο μέρος της οικονομικής αξίας της αυτοκατανάλωσης στη χρονική σύμπτωση παραγωγής και κατανάλωσης, ενώ παράλληλα διευρύνει τη χρήση της αποθήκευσης. Για νοικοκυριά και επιχειρήσεις, αυτό σημαίνει ότι η αξιοποίηση της παραγόμενης ενέργειας κατά τις ώρες που υπάρχει κατανάλωση αποκτά μεγαλύτερη οικονομική σημασία.