Μηχανισμός Αναδιανομής: Ο ενεργειακός γρίφος της καθυστέρησης
Σημαντικές απώλειες εσόδων καταγράφουν οι φωτοβολταϊκές εγκαταστάσεις λόγω των αυξημένων περικοπών στην παραγωγή, οι οποίες πλήττουν δυσανάλογα τα μεγαλύτερα έργα. Η καθυστέρηση στην εφαρμογή του Μηχανισμού Αναδιανομής, ενός συστήματος που θα αποκαθιστούσε τις οικονομικές απώλειες από τις άνισες περικοπές, αφήνει τον κλάδο εκτεθειμένο. Παράλληλα, οι διαφωνίες γύρω από την υλοποίηση του μηχανισμού και οι επιπτώσεις των περικοπών στην οικονομική βιωσιμότητα των επενδύσεων εντείνουν την αβεβαιότητα.
Ο Μηχανισμός Αναδιανομής τέθηκε σε διαβούλευση την άνοιξη, αλλά παραμένει σε εκκρεμότητα λόγω ενστάσεων και διαφωνιών, κυρίως από τους παραγωγούς αιολικών. Το βασικό ζήτημα αφορά την αβεβαιότητα ως προς την ποσότητα ενέργειας που χάνεται όταν ο διαχειριστής επιβάλλει περικοπές. Ενώ για τα φωτοβολταϊκά η χαμένη ενέργεια είναι σχετικά πιο προσδιορισμένη, για τα αιολικά είναι εξαιρετικά δύσκολο να υπολογιστεί με ακρίβεια και μπορεί μόνο να προσεγγιστεί με παραδοχές.
Ορισμένοι παράγοντες δεν επιθυμούν την εφαρμογή του Μηχανισμού. Για παράδειγμα, εταιρείες ή εγκαταστάσεις που θα έπρεπε να περικοπούν (π.χ. άνω των 400 kW), αλλά δεν περικόπτονται επειδή δεν έχουν ακόμη εγκαταστήσει το σχετικό σύστημα, δεν έχουν συμφέρον από την εφαρμογή του. Μεγάλες εταιρείες που συνδέονται στο ΕΣΜΗΕ και ταυτόχρονα ζητούν περισσότερες ΑΠΕ, δεν δικαιολογείται να αγνοούν τις προϋποθέσεις, γεγονός που υποδηλώνει ότι ίσως δεν επιθυμούν την αποκάλυψη ασύμμετρων περικοπών.
Σήμερα, ο ΑΔΜΗΕ πραγματοποιεί τις περισσότερες περικοπές, καθώς ο ΔΕΔΔΗΕ δεν έχει ακόμη αποκτήσει πλήρη δυνατότητα διαχείρισης – κάτι που αλλάζει σταδιακά. Ο Μηχανισμός έχει νόημα όσο τα έργα που είναι επιλέξιμα για περικοπές δεν αντιμετωπίζονται ισότιμα, με αποτέλεσμα άλλα να υφίστανται μεγαλύτερες και άλλα μικρότερες περικοπές. Όταν ο ΔΕΔΔΗΕ αποκτήσει αντίστοιχες δυνατότητες με τον ΑΔΜΗΕ, οι περικοπές θα εφαρμόζονται συμμετρικά, καθιστώντας τον Μηχανισμό περιττό.
Λόγω της καθυστέρησης εφαρμογής του Μηχανισμού Αναδιανομής, ο κλάδος των ΑΠΕ παραμένει εκτεθειμένος και απροστάτευτος. Οι περικοπές καταγράφουν ρεκόρ, πλήττοντας κυρίως τα φωτοβολταϊκά πάρκα. Τα μεγάλα έργα που συνδέονται στο Σύστημα Μεταφοράς Ενέργειας υφίστανται έως και τριπλάσιες περικοπές σε σχέση με τα μικρότερα. Αυτές οι περικοπές μεταφράζονται σε σημαντικές απώλειες εσόδων, με μια διαφορά ύψους 15% να αντιστοιχεί σε απώλειες άνω του 1 εκατ. ευρώ για τα φωτοβολταϊκά πάρκα.
Τα μεγάλα έργα, τα οποία είναι πιο πρόσφατα και εμφανίζουν μονοψήφια ποσοστά απόδοσης (IRR) καθώς έχουν κατασκευαστεί με δανεισμό, βρίσκονται σε κρίσιμο σημείο. Οι περικοπές πλησιάζουν πλέον επικίνδυνα το όριο των ζημιών που μπορούν να απορροφήσουν.
Η άμεση εφαρμογή του Μηχανισμού θεωρείται καθοριστική, ώστε από τις αρχές του 2026 να ξεκινήσουν οι εκκαθαρίσεις για το 2025 – με το μέτρο να ισχύει αναδρομικά από την 1η Ιανουαρίου. Η καθυστέρηση σημαίνει ότι η διαδικασία επιστροφής των ποσών που χάθηκαν λόγω υπερβολικών περικοπών παραμένει μπλοκαρισμένη. Ο Μηχανισμός στοχεύει στην αποκατάσταση των αποκλίσεων και την ανακατανομή της λειτουργικής ενίσχυσης, ώστε να αντισταθμιστούν οι οικονομικές απώλειες από τις δυσανάλογες περικοπές.
