Οι πρέσβεις των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης συμφώνησαν την Τετάρτη να προχωρήσουν με το σχέδιο που προβλέπει τον τερματισμό των εισαγωγών ρωσικού πετρελαίου και φυσικού αερίου έως το 2028, ξεπερνώντας έτσι το πρώτο πολιτικό εμπόδιο για την έγκριση της σχετικής νομοθεσίας. Το σχέδιο θα τεθεί προς επικύρωση από τις κυβερνήσεις των κρατών-μελών στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στις 20 Οκτωβρίου.
Η πρωτοβουλία αυτή εντάσσεται στη στρατηγική της ΕΕ για τη σταδιακή εξάλειψη της ενεργειακής εξάρτησης από τη Ρωσία, με στόχο να περιοριστούν τα έσοδα του Κρεμλίνου που χρηματοδοτούν τον πόλεμο στην Ουκρανία. Σύμφωνα με Ευρωπαίους διπλωμάτες που μίλησαν στο Reuters, σχεδόν όλα τα κράτη-μέλη υποστηρίζουν τη νομοθετική πρόταση, παρά τις αντιρρήσεις της Ουγγαρίας και της Σλοβακίας, που διατηρούν στενούς ενεργειακούς δεσμούς με τη Μόσχα.
Παράλληλα, συνεχίζονται οι διαπραγματεύσεις για τεχνικές λεπτομέρειες πριν από την τελική ψηφοφορία. Ένα από τα βασικά ζητήματα που παραμένουν ανοιχτά αφορά τη διαδικασία ελέγχου των εισαγωγών υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) προς την Ευρώπη, ώστε να διασφαλιστεί ότι δεν προέρχονται από τη Ρωσία. Η Γαλλία και η Ιταλία έχουν ταχθεί υπέρ της πρότασης, προτείνοντας είτε προέγκριση των αποστολών είτε αυστηρούς ελέγχους κατά την άφιξή τους στα λιμάνια της ΕΕ.
Εφόσον εγκριθεί, η νέα νομοθεσία θα σηματοδοτήσει το τέλος μιας μακρόχρονης εξάρτησης της Ευρώπης από τα ρωσικά ορυκτά καύσιμα. Η σταδιακή κατάργηση προβλέπει:
- Τερματισμό νέων συμβάσεων για ρωσικό φυσικό αέριο έως τον Ιανουάριο του 2026,
- Διακοπή των υφιστάμενων βραχυπρόθεσμων συμβολαίων έως τον Ιούνιο του 2026,
- Οριστική λήξη των μακροπρόθεσμων συμβάσεων έως τον Ιανουάριο του 2028.
Αν και το μερίδιο του ρωσικού φυσικού αερίου στις εισαγωγές της ΕΕ έχει μειωθεί σημαντικά – από 45% πριν από την εισβολή στην Ουκρανία σε περίπου 12% σήμερα – χώρες όπως η Ουγγαρία, η Γαλλία και το Βέλγιο εξακολουθούν να το χρησιμοποιούν.
Η νομοθεσία θα υποχρεώσει την Ουγγαρία και τη Σλοβακία να παρουσιάσουν εθνικά σχέδια για τη σταδιακή παύση των εισαγωγών ρωσικού πετρελαίου έως το 2028. Για την έγκρισή της απαιτείται «ειδική πλειοψηφία» των κρατών-μελών (τουλάχιστον 55%), μετά την οποία θα ακολουθήσουν διαπραγματεύσεις με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για την τελική μορφή του νόμου.
Την ίδια στιγμή, στις Βρυξέλλες συζητείται και ένα νέο πακέτο κυρώσεων κατά της Ρωσίας, που θα μπορούσε να περιλαμβάνει την πλήρη απαγόρευση εισαγωγών ρωσικού LNG ήδη από τον Ιανουάριο του 2027.
