Η Κομισιόν αναλαμβάνει ρόλο συντονιστή στον GSI

Εντεινόμενη ανησυχία επικρατεί στις Βρυξέλλες για την πορεία του έργου της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου (Greece–Cyprus Interconnector – GSI), το οποίο θεωρείται στρατηγικής σημασίας για την ευρωπαϊκή ενεργειακή ασφάλεια. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναβαθμίζει την παρέμβασή της, με τον Επίτροπο Ενέργειας Νταν Γιόργκενσεν να αναλαμβάνει προσωπικά ρόλο συντονισμού, συμμετέχοντας σε τηλεδιάσκεψη με τους Υπουργούς Ενέργειας Ελλάδας και Κύπρου.

Από τεχνικό σε πολιτικό επίπεδο

Μέχρι πρόσφατα, η Κομισιόν περιοριζόταν σε τεχνικές παρεμβάσεις μέσω της Γενικής Διεύθυνσης Ενέργειας (DG Energy) και των εθνικών ρυθμιστικών αρχών. Οι συνεχείς τηλεδιασκέψεις δεν απέδωσαν τα αναμενόμενα αποτελέσματα, καθώς παρέμειναν άλυτες βασικές οικονομικές και διοικητικές εκκρεμότητες.
Η απόφαση του Επιτρόπου να εμπλακεί απευθείας σηματοδοτεί τη μετατόπιση της υπόθεσης σε ανώτατο πολιτικό επίπεδο. Σύμφωνα με πηγές, η Κομισιόν είχε ήδη προειδοποιήσει ότι θα προχωρήσει σε αυτή την αναβάθμιση εφόσον δεν υπάρξει πρόοδος.

Η κρίση κορυφώθηκε την περασμένη εβδομάδα, όταν οι δύο πλευρές βρέθηκαν κοντά σε ρήξη. Η Ελλάδα θεωρεί πως η Κύπρος καθυστερεί να εκπληρώσει κρίσιμες δεσμεύσεις, ενώ η κυπριακή πλευρά επικαλείται εκκρεμείς διαδικασίες αναγνώρισης δαπανών και έγκρισης κονδυλίων.

Η Αθήνα έχει καταστήσει σαφές ότι η συνέχιση του έργου προϋποθέτει την επίλυση όλων των οικονομικών και ρυθμιστικών θεμάτων. Στον πυρήνα της διαφωνίας βρίσκεται η αναγνώριση επενδυτικών δαπανών του ΑΔΜΗΕ ύψους 251 εκατ. ευρώ. Η Ρυθμιστική Αρχή Κύπρου έχει εγκρίνει μέχρι στιγμής μόνο 82 εκατ. ευρώ, προκαλώντας την αντίδραση του ελληνικού Διαχειριστή και ένταση μεταξύ των δύο κυβερνήσεων.

Εκκρεμότητες και οικονομικά ζητήματα

Εκτός από τις επενδυτικές δαπάνες, παραμένουν άλυτα τα εξής:

• Η αναγνώριση περίπου 19 εκατ. ευρώ που αντιστοιχούν σε δαπάνες για ερευνητικά σκάφη («σταλίες»).

• Η αποδέσμευση των πρώτων 25 εκατ. ευρώ για το 2025, ποσό που έχει εγκρίνει η ΡΑΕΚ αλλά παραμένει δεσμευμένο από το κυπριακό Υπουργείο Οικονομικών.

• Η μεταβίβαση των αδειών ιδιοκτήτη και διαχειριστή του έργου από τον προηγούμενο φορέα (EuroAsia Interconnector) στον ΑΔΜΗΕ, διαδικασία που εκκρεμεί εδώ και δύο χρόνια.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θεωρεί ότι το GSI είναι κρίσιμο έργο για την ενεργειακή ενοποίηση της Μεσογείου και έχει χρηματοδοτηθεί με 657 εκατ. ευρώ από το πρόγραμμα Connecting Europe Facility – τη μεγαλύτερη ενίσχυση που έχει δοθεί ποτέ σε έργο διασύνδεσης. Η καθυστέρηση προκαλεί ανησυχία για την αξιοπιστία των ευρωπαϊκών μηχανισμών και το χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσης.

Η επικείμενη τηλεδιάσκεψη του Επιτρόπου με τους δύο υπουργούς θεωρείται καθοριστική για την αποφυγή περαιτέρω εμπλοκής. Οι Βρυξέλλες επιδιώκουν να διασφαλίσουν τη συνεργασία των δύο πλευρών και να αποτρέψουν την οριστική στασιμότητα του έργου.