Ενέργεια και διασυνδεσιμότητα στο επίκεντρο της τριμερούς Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ
Η 10η Τριμερής Σύνοδος Κορυφής μεταξύ της Ελλάδα, της Κύπρος και του Ισραήλ επιβεβαίωσε ότι η ενεργειακή συνεργασία παραμένει ο βασικός άξονας της στρατηγικής τους σχέσης. Στο επίκεντρο των συζητήσεων βρέθηκαν έργα υποδομής που επηρεάζουν άμεσα την ενεργειακή ασφάλεια, τη σταθερότητα των δικτύων και τη σύνδεση της Ανατολικής Μεσογείου με την ευρωπαϊκή αγορά.
Κεντρικό ρόλο έχει το έργο Great Sea Interconnector (GSI), η ηλεκτρική διασύνδεση που θα ενώσει τα δίκτυα των τριών χωρών. Το έργο αντιμετωπίζεται ως κρίσιμη υποδομή, καθώς αίρει την ενεργειακή απομόνωση της Κύπρου και επιτρέπει στο Ισραήλ να αποκτήσει άμεση πρόσβαση στην ευρωπαϊκή αγορά ηλεκτρικής ενέργειας. Για την Ελλάδα, το GSI ενισχύει τη θέση της ως κόμβου μεταφοράς και εξισορρόπησης φορτίων στην ευρύτερη περιοχή.
Παράλληλα, ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στον ρόλο της Ελλάδας στον τομέα του υγροποιημένου φυσικού αερίου. Με τις υφιστάμενες και υπό ανάπτυξη υποδομές LNG, η χώρα λειτουργεί ως βασική πύλη εισόδου για καύσιμο που κατευθύνεται προς τη Νοτιοανατολική και Ανατολική Ευρώπη. Ο λεγόμενος Κάθετος Διάδρομος επιτρέπει τη μεταφορά LNG προς χώρες όπως η Βουλγαρία, η Ρουμανία, η Μολδαβία και η Ουγγαρία, ενισχύοντας τη διαφοροποίηση πηγών και περιορίζοντας την εξάρτηση από μεμονωμένους προμηθευτές.
Η ενεργειακή ατζέντα της τριμερούς δεν περιορίζεται στην ηλεκτρική ενέργεια και το φυσικό αέριο. Οι τρεις χώρες συνδέουν τα έργα τους με τον ευρύτερο Οικονομικό Διάδρομο Ινδία–Μέση Ανατολή–Ευρώπη (IMEC), επιδιώκοντας να μετατρέψουν τη γεωγραφική τους θέση σε πλεονέκτημα συνδεσιμότητας για ενέργεια, δεδομένα και μεταφορές. Η συζήτηση μετατοπίζεται πλέον από το επίπεδο των προθέσεων σε πιο συγκεκριμένα έργα και χρονοδιαγράμματα.
Σημαντική διάσταση της συνεργασίας αποτελεί και η ασφάλεια των ενεργειακών υποδομών. Στο πλαίσιο αυτό, οι τρεις χώρες συμφώνησαν στην ενίσχυση της θαλάσσιας συνεργασίας, με κοινές ασκήσεις και μελλοντική λειτουργία Κέντρου Αριστείας για την Κυβερνοασφάλεια στη Θάλασσα στην Κύπρο από το 2026. Όλα τα έργα, όπως υπογραμμίστηκε, προχωρούν με βάση το Διεθνές Δίκαιο και το Δίκαιο της Θάλασσας.
Η συμμετοχή των Ηνωμένων Πολιτειών στο σχήμα 3+1 προσδίδει πρόσθετο βάρος στη συνεργασία, κυρίως στους τομείς της ενέργειας και των υποδομών. Για την τριμερή, η στήριξη αυτή λειτουργεί ως παράγοντας σταθερότητας σε μια περίοδο αυξημένων γεωπολιτικών πιέσεων.
H τριμερής συνεργασία Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ εξελίσσεται σε πλατφόρμα υλοποίησης συγκεκριμένων ενεργειακών έργων με μετρήσιμα αποτελέσματα. Η έμφαση δεν δίνεται πλέον μόνο στη διπλωματική σύγκλιση, αλλά στη δημιουργία υποδομών που επηρεάζουν άμεσα την ενεργειακή επάρκεια και τη διασυνδεσιμότητα της περιοχής
