GSI: Στην Κρήτη το γαλλικό ερευνητικό πλοίο – στις αρχές Νοεμβρίου αναμένεται η έναρξη των ερευνών
Η άφιξη του γαλλικού ερευνητικού σκάφους Abeille Marengo στο Ηράκλειο σηματοδοτεί την επανεκκίνηση των προετοιμασιών για τις υποθαλάσσιες έρευνες του Great Sea Interconnector (GSI), της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου. Η έκδοση της σχετικής NAVTEX αναμένεται στις αρχές Νοεμβρίου, ενώ η έναρξη των εργασιών θα εξαρτηθεί από την ολοκλήρωση των ελληνικών εγκρίσεων και τον επιχειρησιακό συντονισμό.
Το γαλλικό πλοίο έφτασε στην Κρήτη στις 27 Οκτωβρίου, προερχόμενο από τη Νάπολη, και θα χρησιμοποιήσει το νησί ως επιχειρησιακή βάση. Οι έρευνες αναμένεται να ξεκινήσουν από τη θαλάσσια περιοχή νοτιοανατολικά της Κάσου και της Καρπάθου και να κινηθούν σταδιακά προς την Κύπρο. Στόχος είναι η λεπτομερής χαρτογράφηση του βυθού, σε βάθη που προσεγγίζουν τα 3.000 μέτρα, ώστε να οριστικοποιηθούν η όδευση και οι τεχνικές προδιαγραφές εγκατάστασης του καλωδίου.
Η διαδικασία έχει ιδιαίτερη σημασία για τον σχεδιασμό του έργου, καθώς η υποθαλάσσια διαδρομή περιλαμβάνει περιοχές με μεγάλα βάθη και σύνθετο γεωμορφολογικό ανάγλυφο. Για τη συλλογή των απαραίτητων δεδομένων θα χρησιμοποιηθούν εξειδικευμένα συστήματα, μεταξύ των οποίων πολυδεσμικό ηχοβολιστικό, πλευρικό σόναρ και μαγνητόμετρο, καθώς και εξοπλισμός βιντεοσκόπησης και λήψης δειγμάτων από τον πυθμένα. Η ερευνητική διαδικασία εκτιμάται ότι θα διαρκέσει αρκετούς μήνες.
Η αδειοδότηση και το ζήτημα της ενημέρωσης της Τουρκίας
Παράλληλα με την τεχνική προετοιμασία, παραμένει ανοιχτή η διπλωματική διάσταση των ερευνών στην περιοχή της Κάσου και της Καρπάθου. Το καλοκαίρι του 2024, η παρουσία τουρκικών πολεμικών πλοίων είχε οδηγήσει στη διακοπή των εργασιών του ιταλικού ερευνητικού σκάφους Ievoli Relume, με αποτέλεσμα να καθυστερήσει η συλλογή των αναγκαίων στοιχείων για την όδευση του καλωδίου.
Η ελληνική θέση εστιάζει στη διάκριση μεταξύ αδειοδότησης και ενημέρωσης. Η Αθήνα υπογραμμίζει ότι η Ελλάδα είναι η μόνη αρμόδια χώρα για τη χορήγηση των απαιτούμενων αδειών στις συγκεκριμένες εργασίες. Δεν αποκλείει, ωστόσο, την παροχή τεχνικής ενημέρωσης προς γειτονικά κράτη, υπό την προϋπόθεση ότι αυτή θα ακολουθήσει την ελληνική αδειοδότηση και δεν θα εκληφθεί ως αίτημα έγκρισης από άλλη χώρα.
Στο πλαίσιο αυτό εξετάζεται το ενδεχόμενο η ενημέρωση να γίνει από τη γαλλική πλευρά ή την κατασκευάστρια εταιρεία Nexans και να απευθυνθεί ταυτόχρονα και σε άλλα κράτη της περιοχής, όπως η Αίγυπτος. Το περιεχόμενό της θα περιορίζεται σε τεχνικά στοιχεία, όπως η περιγραφή των εργασιών και οι συντεταγμένες τους, χωρίς να δημιουργείται προηγούμενο αναγνώρισης των τουρκικών αξιώσεων.
Από την πλευρά της, η Άγκυρα εμφανίζεται να ζητά γραπτή ενημέρωση για το αντικείμενο και τη θέση των ερευνών. Ο υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας, Χακάν Φιντάν, δήλωσε ότι η χώρα του δεν αντιτίθεται στο έργο, εφόσον ενημερώνεται για τις εργασίες, επικαλούμενος την ανάγκη διατήρησης του υφιστάμενου καθεστώτος. Η τοποθέτηση αυτή δεν σηματοδοτεί αλλαγή της τουρκικής στάσης ως προς τις διεκδικήσεις της στην περιοχή ανατολικά της Κάσου και της Καρπάθου.
Ο ρόλος της Nexans
Η Nexans, η οποία έχει αναλάβει την κατασκευή του υποθαλάσσιου καλωδίου, έχει κινήσει τις διαδικασίες για την εξασφάλιση των απαιτούμενων εγκρίσεων για τη χρήση του Abeille Marengo. Η εταιρεία έχει διευκρινίσει ότι συντονίζεται με τον φορέα υλοποίησης και τις αρμόδιες αρχές Ελλάδας και Κύπρου και ότι δεν έχει ούτε προτίθεται να έχει επαφές με τις τουρκικές αρχές.
Στο επενδυτικό σχήμα συμμετέχει επίσης ο γαλλικός όμιλος Meridiam, ενισχύοντας τη γαλλική επιχειρηματική παρουσία στο έργο. Η συμμετοχή των δύο γαλλικών εταιρειών αποκτά πρόσθετη σημασία σε μια περίοδο κατά την οποία η επανεκκίνηση των ερευνών συνδέεται τόσο με την ολοκλήρωση των τεχνικών διαδικασιών όσο και με τη διαχείριση των διπλωματικών εκκρεμοτήτων.
Έργο 1.000 MW και προϋπολογισμού 1,9 δισ. ευρώ
Ο Great Sea Interconnector προβλέπει τη δημιουργία ηλεκτρικής διασύνδεσης ισχύος 1.000 MW και τάσης 500 kV, συνολικού μήκους 1.208 χιλιομέτρων. Αποτελεί την πρώτη σχεδιαζόμενη ηλεκτρική σύνδεση της Κύπρου με το ευρωπαϊκό δίκτυο και αποσκοπεί στην ενίσχυση της ασφάλειας εφοδιασμού, στη διεύρυνση των δυνατοτήτων ανταλλαγής ηλεκτρικής ενέργειας και στην καλύτερη αξιοποίηση της παραγωγής από ανανεώσιμες πηγές.
Ο συνολικός προϋπολογισμός υπολογίζεται σε περίπου 1,9 δισ. ευρώ, ενώ το έργο έχει εξασφαλίσει κοινοτική χρηματοδότηση ύψους 680 εκατ. ευρώ. Φορέας υλοποίησης είναι ο ΑΔΜΗΕ, με τη Nexans να έχει αναλάβει την κατασκευή του καλωδίου.
Η ολοκλήρωση των ερευνών και η ανάλυση των δεδομένων του βυθού αποτελούν αναγκαία προϋπόθεση για την οριστικοποίηση της τελικής χάραξης και των μέτρων προστασίας της υποδομής. Συνεπώς, η έναρξη των εργασιών του Abeille Marengo αποτελεί το επόμενο ουσιαστικό στάδιο για την τεχνική προετοιμασία του GSI, χωρίς να αίρει τις εκκρεμότητες που αφορούν το χρονοδιάγραμμα και τη διπλωματική διαχείριση των ερευνών.
