Στρατηγική Χαρτογράφηση ΑΠΕ: Ο ενεργειακός χάρτης της Ελλάδας έως το 2050
Ο νέος στρατηγικός χάρτης του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας αποτυπώνει με σαφήνεια την πορεία των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας στην Ελλάδα έως το 2050. Η χαρτογράφηση δεν λειτουργεί απλώς ως τεχνική απεικόνιση έργων, αλλά ως βασικό εργαλείο πολιτικής που συνδέει τους εθνικούς ενεργειακούς στόχους με τον χωρικό σχεδιασμό και την πραγματική επενδυτική δυναμική της χώρας.
Τα συμπεράσματα είναι ότι οι στόχοι του 2030 όχι μόνο καλύπτονται, αλλά ήδη υπερκαλύπτονται, ενώ για το 2050 η Ελλάδα διαθέτει ένα απόθεμα ώριμων έργων που, υπό προϋποθέσεις, μπορεί να ξεπεράσει κατά πολύ τον σχεδιασμό του Εθνικού Σχεδίου για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ).
Σχεδόν διπλασιασμός ισχύος μέσα σε δύο δεκαετίες
Σύμφωνα με τον εθνικό σχεδιασμό, η συνολική εγκατεστημένη ισχύς ΑΠΕ προβλέπεται να αυξηθεί από 36,4 GW το 2030 σε 71,6 GW το 2050. Ο κορμός του μείγματος παραμένει σταθερός: φωτοβολταϊκά και αιολικά.
Τα φωτοβολταϊκά αναδεικνύονται στον απόλυτο πρωταγωνιστή, με προβλεπόμενη ισχύ άνω των 35 GW το 2050, από 13,5 GW το 2030. Παράλληλα, τα χερσαία αιολικά αναμένεται να φτάσουν τα 13 GW, ενώ ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτούν τα υπεράκτια αιολικά πάρκα, των οποίων η ισχύς προβλέπεται να εκτοξευθεί από 1,9 GW το 2030 σε 11,8 GW έως τα μέσα του αιώνα.
Η εικόνα συμπληρώνεται από τα υδροηλεκτρικά, με σταδιακή αύξηση στα 4,7 GW για τα μεγάλα έργα, ενώ αντίθετα η βιομάζα και το βιοαέριο ακολουθούν φθίνουσα πορεία.
Πλήρης απολιγνιτοποίηση και ο ρόλος φυσικού αερίου ως εφεδρεία
Ο στρατηγικός χάρτης επιβεβαιώνει τον στόχο της πλήρους απολιγνιτοποίησης έως το 2050, με μηδενισμό της ισχύος των λιγνιτικών μονάδων. Το φυσικό αέριο δεν εξαφανίζεται, αλλά περιορίζεται στα 5,9 GW, διατηρώντας ρόλο εφεδρείας για λόγους ασφάλειας εφοδιασμού.
Ως αποτέλεσμα, η διείσδυση των ΑΠΕ στην ακαθάριστη κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας εκτιμάται ότι θα φτάσει το 100,8% έως το 2050, ενώ στην τελική κατανάλωση ενέργειας το 95,8%.
Υπερεπάρκεια έργων
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η ανάλυση των έργων ανά στάδιο αδειοδότησης. Τα στοιχεία δείχνουν ότι μόνο οι σταθμοί που βρίσκονται ήδη σε λειτουργία ή διαθέτουν Οριστική Προσφορά Σύνδεσης επαρκούν για την κάλυψη των στόχων του 2030.
Για το 2050, η εικόνα είναι ακόμη πιο ενδιαφέρουσα. Αν συνυπολογιστούν και τα έργα με πλήρες αίτημα σύνδεσης, η ισχύς ξεπερνά τους εθνικούς στόχους τόσο στα φωτοβολταϊκά όσο και στα χερσαία αιολικά. Η επενδυτική πίεση αποτυπώνεται και στον μεγάλο αριθμό Βεβαιώσεων Παραγωγού, που σε περίπτωση υλοποίησης οδηγούν σε ακόμη μεγαλύτερη υπερκάλυψη.
Το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο
Σε αυτό το περιβάλλον έντονου ενδιαφέροντος, ο καθοριστικός παράγοντας δεν είναι πλέον η επάρκεια έργων, αλλά ο ορθολογικός χωρικός σχεδιασμός. Το υπό αναθεώρηση Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις ΑΠΕ αποκτά κεντρικό ρόλο, καθώς οι διατάξεις του θα υπερισχύουν κάθε άλλου εργαλείου σχεδιασμού και θα αποτελούν προϋπόθεση για την αδειοδότηση και εγκατάσταση νέων έργων.
Το πλαίσιο θα καθορίσει και τις λεγόμενες «περιοχές επιτάχυνσης», σύμφωνα με την ευρωπαϊκή νομοθεσία, οι οποίες θα αποτελούν υποσύνολο των ήδη χαρτογραφημένων αναγκαίων περιοχών για φωτοβολταϊκά και χερσαία αιολικά.
Από τον χάρτη στην πράξη
Η στρατηγική χαρτογράφηση του ΥΠΕΝ προσφέρει για πρώτη φορά μια συνολική «φωτογραφία» της ενεργειακής μετάβασης της χώρας, για το πού βρίσκονται τα έργα, πόσα είναι ώριμα και ποιες περιοχές μπορούν να σηκώσουν το βάρος της μετάβασης. Το ζητούμενο, πλέον, δεν είναι αν η Ελλάδα μπορεί να πετύχει τους στόχους του 2050, αλλά αν θα καταφέρει να τους υλοποιήσει με τάξη, κοινωνική αποδοχή και επαρκείς υποδομές δικτύου και αποθήκευσης.
Σε μια περίοδο που η πράσινη μετάβαση περνά από τη θεωρία στην πράξη, ο ενεργειακός χάρτης έως το 2050 δείχνει ότι η χώρα έχει το δυναμικό. Αυτό που απομένει είναι η σωστή διαχείρισή του.
