FSRU Θράκης: Περιβαλλοντική αδειοδότηση με ανοιχτό το ερώτημα της επένδυσης

Το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας ενέκρινε τους περιβαλλοντικούς όρους για την κατασκευή του FSRU Θράκης, ενός δεύτερου πλωτού τερματικού σταθμού υγροποιημένου φυσικού αερίου στην περιοχή της Αλεξανδρούπολης. Η απόφαση ανοίγει τον δρόμο για την ωρίμανση ενός έργου που φιλοδοξεί να ενισχύσει τον ρόλο της Ελλάδας στον ενεργειακό χάρτη της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, χωρίς ωστόσο να αίρει τις σοβαρές αβεβαιότητες που εξακολουθούν να το συνοδεύουν.

Η πλωτή μονάδα θα διαθέτει ετήσια δυναμικότητα επαναεριοποίησης 6 δισ. κυβικών μέτρων φυσικού αερίου και θα συνδέεται με το Εθνικό Σύστημα Φυσικού Αερίου μέσω συνδυασμού υποθαλάσσιου και χερσαίου αγωγού συνολικού μήκους περίπου 20 χιλιομέτρων. Το FSRU θα αγκυροβολήσει νοτιοδυτικά της Αλεξανδρούπολης, σε απόσταση περίπου 9 χιλιομέτρων από την πόλη και 8 χιλιομέτρων από την ακτογραμμή, λειτουργώντας συμπληρωματικά προς το υφιστάμενο FSRU της περιοχής και τον σταθμό της Ρεβυθούσας.

Στρατηγικός ρόλος και ενεργειακή ασφάλεια

Σε στρατηγικό επίπεδο, το FSRU Θράκης εντάσσεται στον ευρύτερο ευρωπαϊκό σχεδιασμό απεξάρτησης από το ρωσικό φυσικό αέριο έως το τέλος του 2027. Η εκτιμώμενη έναρξη λειτουργίας του το 2028 συμπίπτει με το πρώτο έτος πλήρους εφαρμογής της απαγόρευσης ρωσικών εισαγωγών, γεγονός που προσδίδει στο έργο ιδιαίτερη γεωπολιτική σημασία.

Κομβικό στοιχείο του σχεδιασμού αποτελεί η σύνδεσή του με τον λεγόμενο Κάθετο Διάδρομο, δηλαδή το σύστημα αγωγών που θα επιτρέπει τη μεταφορά αερίου από την Ελλάδα προς τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία και δυνητικά την Ουκρανία. Μέσω αυτής της διαδρομής, η Ελλάδα επιχειρεί να αναβαθμίσει τον ρόλο της από χώρα εισαγωγής σε περιφερειακή πύλη εισόδου και διαμετακόμισης LNG, κυρίως αμερικανικής προέλευσης.

Η ανάγκη για νέα δυναμικότητα θεωρείται υπαρκτή, καθώς οι διαθέσιμες χρονοθυρίδες στη Ρεβυθούσα είναι ήδη δεσμευμένες σε μεγάλο βαθμό έως τα μέσα της επόμενης δεκαετίας, ενώ η συνολική ζήτηση φυσικού αερίου στη Νοτιοανατολική Ευρώπη εκτιμάται ότι θα αυξηθεί σημαντικά έως το 2030.

Τεχνικά χαρακτηριστικά της μονάδας

Το FSRU Θράκης θα διαθέτει αποθηκευτική ικανότητα 185.000 κυβικών μέτρων LNG, τέσσερις δεξαμενές και πλήρη εξοπλισμό επαναεριοποίησης, συμπεριλαμβανομένου συστήματος διαχείρισης boil-off gas. Η μονάδα θα μπορεί να εξυπηρετεί έως 26 πλοία LNG ετησίως, χωρητικότητας από 75.000 έως 170.000 κυβικά μέτρα, ενώ η μέγιστη ωριαία δυναμικότητα αεριοποίησης προβλέπεται στις 625.000 Nm³.

Η διασύνδεση με το δίκτυο θα επιτρέπει τόσο την τροφοδοσία της εγχώριας αγοράς όσο και τη διασυνοριακή μεταφορά μέσω του ΔΕΣΦΑ και του αγωγού TAP, ενισχύοντας την ευελιξία του συστήματος.

Χρηματοδότηση

Παρά την περιβαλλοντική αδειοδότηση, η τελική επενδυτική απόφαση από τη Gastrade παραμένει σε εκκρεμότητα και αναμένεται, σύμφωνα με τον σχεδιασμό, εντός του 2026. Το βασικό εμπόδιο είναι το υψηλό κόστος κατασκευής, που εκτιμάται στα 650 εκατ. ευρώ, σημαντικά αυξημένο σε σχέση με το πρώτο FSRU της Αλεξανδρούπολης.

Σε αντίθεση με το αρχικό έργο, το FSRU Θράκης δεν αναμένεται να λάβει κοινοτική επιδότηση, καθώς η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει αλλάξει πολιτική και δεν χρηματοδοτεί πλέον υποδομές ορυκτών καυσίμων. Παράλληλα, η απροθυμία ευρωπαϊκών τραπεζών και θεσμών, όπως η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, να στηρίξουν χρηματοδοτικά έργα φυσικού αερίου περιορίζει τις διαθέσιμες επιλογές δανεισμού.

Η απουσία επιδοτήσεων μεταφράζεται σε υψηλότερες ταρίφες χρήσης, γεγονός που επηρεάζει άμεσα την ανταγωνιστικότητα του τερματικού, ιδίως σε ένα περιβάλλον όπου οι αγορές δείχνουν προτίμηση σε βραχυχρόνια συμβόλαια και όχι σε δεσμεύσεις 15 ή 20 ετών, που απαιτούνται για την απόσβεση της επένδυσης.

Ο ρόλος του Κάθετου Διαδρόμου

Η βιωσιμότητα του FSRU συνδέεται άρρηκτα με τη λειτουργικότητα και το κόστος του Κάθετου Διαδρόμου. Οι υψηλές ταρίφες μεταφοράς και τα ρυθμιστικά εμπόδια που θέτουν οι Βρυξέλλες καθιστούν τη συγκεκριμένη διαδρομή λιγότερο ελκυστική σε σύγκριση με άλλες, φθηνότερες οδούς τροφοδοσίας της Ουκρανίας και της Κεντρικής Ευρώπης.

Δεν είναι τυχαίο ότι οι πρόσφατες δημοπρασίες για δέσμευση δυναμικότητας στον διάδρομο δεν κατέγραψαν ισχυρό εμπορικό ενδιαφέρον, στοιχείο που επιβαρύνει περαιτέρω το επενδυτικό ρίσκο. Χωρίς επαρκή ροή αερίου προς τον βορρά, το FSRU Θράκης δυσκολεύεται να δικαιολογήσει οικονομικά το μέγεθος και το κόστος του.

Μεταξύ στρατηγικής ανάγκης και οικονομικής πραγματικότητας

Το FSRU Θράκης αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της έντασης ανάμεσα στη γεωπολιτική στόχευση και την οικονομική βιωσιμότητα. Από τη μία πλευρά, εξυπηρετεί έναν σαφή στρατηγικό στόχο ενεργειακής ασφάλειας και διαφοροποίησης εφοδιασμού. Από την άλλη, καλείται να υλοποιηθεί σε ένα ευρωπαϊκό περιβάλλον που αποσύρει τη θεσμική και χρηματοδοτική στήριξη από το φυσικό αέριο.

Το αν το έργο θα προχωρήσει τελικά θα εξαρτηθεί από το κατά πόσο θα βρεθεί ισορροπία ανάμεσα στο κόστος, τις ταρίφες και τη ζήτηση, αλλά και από το αν η Ευρώπη θα επιλέξει να στηρίξει έμπρακτα τις υποδομές που η ίδια θεωρεί αναγκαίες για την ενεργειακή της μετάβαση και ασφάλεια.