Σήμα επιτάχυνσης για τον Great Sea Interconnector – Κοινή επιστολή Ελλάδας και Κύπρου στην ΕΤΕπ για χρηματοδότηση
Σε μια κρίσιμη συγκυρία για την ενεργειακή αρχιτεκτονική της Ανατολικής Μεσογείου, Αθήνα και Λευκωσία επαναφέρουν στο προσκήνιο το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης μέσω του Great Sea Interconnector (GSI), επιδιώκοντας να εξασφαλίσουν τη χρηματοδοτική και θεσμική στήριξη της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (ΕΤΕπ).
Με κοινή επιστολή τους προς την ΕΤΕπ, ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου και ο Κύπριος ομόλογός του Μιχαήλ Δαμιανός ζητούν την ενεργό εμπλοκή της Τράπεζας στη χρηματοδότηση του έργου, υπό την προϋπόθεση ολοκλήρωσης της σχετικής μελέτης δέουσας επιμέλειας (due diligence). Η κίνηση αυτή έρχεται σε συνέχεια των πρόσφατων πολιτικών παρεμβάσεων σε ανώτατο επίπεδο, που σηματοδοτούν την πρόθεση των δύο χωρών να “ξεκλειδώσουν” την επόμενη φάση του έργου.
Η κοινή επιστολή αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στον ρόλο που μπορεί να διαδραματίσει η ΕΤΕπ ως τεχνικός και θεσμικός αξιολογητής, ειδικά σε ό,τι αφορά τις επιπτώσεις του έργου στη λειτουργία της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας και τη συνολική ευστάθεια των συστημάτων.
Ενταγμένο στον ευρωπαϊκό ενεργειακό σχεδιασμό
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στο γεγονός ότι το έργο έχει ήδη ενσωματωθεί στα Εθνικά Σχέδια για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ) τόσο της Ελλάδας όσο και της Κύπρου, στοιχείο που ενισχύει τη θεσμική του θωράκιση. Παράλληλα, γίνεται σαφής αναφορά στην ανάγκη ευθυγράμμισης με το Δεκαετές Πρόγραμμα Ανάπτυξης Δικτύου του ENTSO-E, καθώς και με τους ευρύτερους στόχους της ευρωπαϊκής ενεργειακής και κλιματικής πολιτικής.
Υπενθυμίζεται ότι ήδη από τον Σεπτέμβριο του 2024 οι δύο χώρες είχαν υπογράψει Μνημόνιο Κατανόησης για την προώθηση του έργου, θέτοντας τις βάσεις για την επιτάχυνση των διαδικασιών.
Γεωπολιτικές προεκτάσεις και σαφές ευρωπαϊκό μήνυμα
Η επανενεργοποίηση του GSI αποκτά ιδιαίτερη σημασία και υπό το πρίσμα των γεωπολιτικών εξελίξεων στην περιοχή. Η αναφορά στην πρόσφατη απόφαση του ENTSO-E να απορρίψει το αίτημα της τουρκικής πλευράς για ηλεκτρική διασύνδεση με τα Κατεχόμενα δεν είναι τυχαία.
Ο ευρωπαϊκός οργανισμός ξεκαθάρισε ότι το μοναδικό εγκεκριμένο έργο διασύνδεσης της Κυπριακής Δημοκρατίας με το ευρωπαϊκό σύστημα είναι ο Great Sea Interconnector, επισημαίνοντας παράλληλα ότι κανένα έργο δεν μπορεί να προχωρήσει χωρίς τη συγκατάθεση της Κυπριακής Δημοκρατίας. Πρόκειται για μια εξέλιξη που ενισχύει τη στρατηγική θέση του έργου και αποτυπώνει τη βούληση της ΕΕ να στηρίξει λύσεις που ευθυγραμμίζονται με το ευρωπαϊκό κεκτημένο.
Ο ρόλος του GSI στην ενεργειακή ασφάλεια
Ο Great Sea Interconnector αποτελεί ένα από τα πλέον φιλόδοξα έργα διασύνδεσης στην περιοχή, καθώς φιλοδοξεί να συνδέσει ηλεκτρικά την Κύπρο με την Ελλάδα και κατ’ επέκταση με την ευρωπαϊκή αγορά, αίροντας την ενεργειακή απομόνωση του νησιού.
Η υλοποίησή του αναμένεται να ενισχύσει την ασφάλεια εφοδιασμού, να διευκολύνει την ενσωμάτωση μεγαλύτερων ποσοτήτων ΑΠΕ και να δημιουργήσει νέες συνθήκες ανταγωνισμού στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας. Παράλληλα, λειτουργεί ως κρίσιμος κρίκος για τη διαμόρφωση ενός ευρύτερου ενεργειακού διαδρόμου στην Ανατολική Μεσόγειο.
Επόμενα βήματα
Το ενδιαφέρον πλέον στρέφεται στην ανταπόκριση της ΕΤΕπ και στην πρόοδο της διαδικασίας due diligence, που θα καθορίσει τόσο τη βιωσιμότητα όσο και τη δομή χρηματοδότησης του έργου.
Σε κάθε περίπτωση, η κοινή παρέμβαση Ελλάδας και Κύπρου αποτυπώνει μια σαφή πολιτική βούληση: να προχωρήσει ένα έργο στρατηγικής σημασίας που υπερβαίνει τα στενά εθνικά όρια και εντάσσεται στον πυρήνα της ευρωπαϊκής ενεργειακής ενοποίησης.
