Ρεύμα και φυσικό αέριο: Πιέσεις εκ νέου στη χονδρική ενόψει χειμώνα
Σε υψηλά επίπεδα κινούνται οι τιμές ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου στην Ευρώπη, με τη Νοτιοανατολική Ευρώπη να καταγράφει τις εντονότερες πιέσεις. Η άνοδος συνδέεται με τις εξελίξεις στην αγορά LNG, τη μειωμένη διαθεσιμότητα πυρηνικής ισχύος στη Βουλγαρία και την υποχώρηση της αιολικής παραγωγής, ενώ η σταδιακή αύξηση της ζήτησης ενόψει του χειμώνα δημιουργεί πρόσθετες αβεβαιότητες για την πορεία των τιμών.
Στην ελληνική αγορά, η χονδρεμπορική τιμή ηλεκτρικής ενέργειας για σήμερα, Τρίτη 13 Οκτωβρίου, διαμορφώνεται στα 224,57 ευρώ/MWh. Την ίδια ώρα, η ευρωπαϊκή τιμή αναφοράς του φυσικού αερίου στον κόμβο TTF κινείται στην περιοχή των 81-84 ευρώ/MWh, εντείνοντας τις ανησυχίες για το κόστος ηλεκτροπαραγωγής και τις επιπτώσεις στους καταναλωτές και στις επιχειρήσεις.
Οι παράγοντες που πιέζουν τις τιμές
Σημαντική επίδραση στην ευρωπαϊκή αγορά φυσικού αερίου έχουν οι διαταραχές στην προσφορά LNG και οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, οι οποίες ενισχύουν τον ανταγωνισμό μεταξύ Ευρώπης και Ασίας για τα διαθέσιμα φορτία. Παράλληλα, τα ευρωπαϊκά αποθέματα ενόψει της χειμερινής περιόδου αποτελούν παράγοντα αβεβαιότητας για την επάρκεια εφοδιασμού και τη διαμόρφωση των τιμών.
Η άνοδος του φυσικού αερίου μεταφέρεται και στην αγορά ηλεκτρισμού, καθώς οι μονάδες αερίου καλύπτουν σημαντικό μέρος της ζήτησης και συχνά καθορίζουν την οριακή τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας. Στην Ελλάδα, το φυσικό αέριο αντιστοιχεί περίπου στο 30% της ηλεκτροπαραγωγής, γεγονός που ενισχύει τη σύνδεση των δύο αγορών.
Πρόσθετη πίεση στη Νοτιοανατολική Ευρώπη προκαλεί η μειωμένη διαθεσιμότητα πυρηνικής ισχύος στη Βουλγαρία. Η έκτη μονάδα του πυρηνικού σταθμού του Κοζλοντούι βρίσκεται εκτός λειτουργίας για προγραμματισμένη συντήρηση, η οποία αναμένεται να διαρκέσει έως τα τέλη Νοεμβρίου. Παράλληλα, η πέμπτη μονάδα λειτουργεί με περιορισμούς ισχύος λόγω της χαμηλής στάθμης του Δούναβη, η οποία επηρεάζει τη διαθεσιμότητα νερού για την ψύξη της εγκατάστασης.
Την ίδια στιγμή, η χαμηλή αιολική παραγωγή περιορίζει τη συμβολή των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, αυξάνοντας την ανάγκη κάλυψης της ζήτησης από θερμικές μονάδες. Επιβαρυντικά λειτουργεί και το υψηλότερο κόστος των δικαιωμάτων εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα. Οι περιορισμοί στις ηλεκτρικές διασυνδέσεις δυσχεραίνουν, επιπλέον, τη μεταφορά φθηνότερης ενέργειας από άλλες ευρωπαϊκές αγορές.
Η σημασία για τα τιμολόγια ρεύματος
Η διάρκεια και η ένταση των πιέσεων στη χονδρική αγορά θα επηρεάσουν την πορεία των τιμολογίων ηλεκτρικής ενέργειας τους επόμενους μήνες. Οι μεγαλύτερες άμεσες επιπτώσεις αναμένονται στα κυμαινόμενα τιμολόγια, καθώς οι χρεώσεις τους συνδέονται με τις συνθήκες στη χονδρεμπορική αγορά.
Η πορεία των τιμών κατά το υπόλοιπο του Οκτωβρίου θα αποτελέσει βασικό παράγοντα για τις χρεώσεις που θα ανακοινώσουν οι προμηθευτές για τον Νοέμβριο. Ωστόσο, η τελική τιμή για τους καταναλωτές θα εξαρτηθεί και από την εμπορική πολιτική κάθε εταιρείας, τους μηχανισμούς τιμολόγησης και τις εκπτώσεις που θα προσφέρει.
Διαφορετική είναι η περίπτωση των σταθερών, μπλε τιμολογίων. Για τους καταναλωτές που έχουν συνάψει συμβάσεις σταθερής τιμής, η χρέωση προμήθειας δεν μεταβάλλεται άμεσα εξαιτίας των διακυμάνσεων της χονδρικής, αλλά παραμένει αυτή που προβλέπει η σύμβασή τους για τη διάρκειά της.
Επιβάρυνση της βιομηχανίας και τα μέτρα στήριξης
Η άνοδος των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου αυξάνει το λειτουργικό κόστος των ενεργοβόρων επιχειρήσεων και δημιουργεί πρόσθετες πιέσεις στην ανταγωνιστικότητα της ελληνικής παραγωγής. Το ζήτημα αποκτά μεγαλύτερη σημασία εάν οι υψηλές τιμές διατηρηθούν για παρατεταμένο διάστημα, περιορίζοντας τα περιθώρια απορρόφησης του αυξημένου ενεργειακού κόστους.
Για τη στήριξη της βιομηχανίας έχει ανακοινωθεί πακέτο ενισχύσεων έως 95 εκατ. ευρώ, το οποίο αφορά ενεργοβόρες επιχειρήσεις και συνδέεται με την κάλυψη επιλέξιμου ενεργειακού κόστους για το 2026. Στους κλάδους που περιλαμβάνονται αναφέρονται η τσιμεντοβιομηχανία, τα τρόφιμα, τα χαρτικά και τα πλαστικά, ενώ προβλέπεται και σύνδεση της ενίσχυσης με επενδύσεις για τη μείωση των εκπομπών και του ενεργειακού κόστους.
Το μέτρο τελεί υπό την έγκριση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, με τις πληρωμές να προγραμματίζεται να ξεκινήσουν το 2027. Η αποτελεσματικότητά του θα εξαρτηθεί τόσο από τους τελικούς όρους εφαρμογής όσο και από τη διάρκεια των πιέσεων στην αγορά.
Αβεβαιότητα για την πορεία του χειμώνα
Δεν υπάρχει σαφής χρονικός ορίζοντας για την αποκλιμάκωση των τιμών. Η εξέλιξή τους θα εξαρτηθεί από την πορεία της διεθνούς αγοράς LNG, τις συνθήκες εφοδιασμού της Ευρώπης, τη ζήτηση για θέρμανση και ηλεκτρική ενέργεια, αλλά και την αποκατάσταση της διαθέσιμης πυρηνικής ισχύος στη Νοτιοανατολική Ευρώπη.
Η συντήρηση στο Κοζλοντούι αναμένεται να συνεχιστεί έως τα τέλη Νοεμβρίου, ενώ η είσοδος στη χειμερινή περίοδο μπορεί να αυξήσει περαιτέρω τη ζήτηση. Σε αυτό το περιβάλλον, η πορεία των τιμών κατά τις επόμενες εβδομάδες θα καθορίσει σε σημαντικό βαθμό την επιβάρυνση των καταναλωτών και των επιχειρήσεων προς το τέλος του έτους.
