Υδρογονάνθρακες: Τρεις προσφορές για σεισμικές έρευνες και γεώτρηση στο Ιόνιο το 2027
Τρεις διεθνείς εταιρείες εγνωσμένου κύρους έχουν υποβάλλει προσφορές για την πρόσκτηση και επεξεργασία σεισμικών δεδομένων μη αποκλειστικής χρήσης σε θαλάσσιες περιοχές της Δυτικής και Νότιας Ελλάδας, ενισχύοντας την κινητικότητα γύρω από το πρόγραμμα έρευνας υδρογονανθράκων. Παράλληλα, στο ελληνικό πρόγραμμα συμμετέχουν ήδη μεγάλοι διεθνείς και εγχώριοι ενεργειακοί όμιλοι, με την ExxonMobil, την Energean και τη Helleniq Energy να προετοιμάζονται για την πρώτη θαλάσσια ερευνητική γεώτρηση στην Ελλάδα μετά από περίπου 40 χρόνια, στο βορειοδυτικό Ιόνιο, τον Μάρτιο ή τον Απρίλιο του 2027.
Τα ονόματα των τριών εταιρειών που υπέβαλαν προσφορές στον διαγωνισμό για τα μη αποκλειστικά σεισμικά δεδομένα δεν έχουν γίνει ακόμη γνωστά. Η προθεσμία ολοκληρώθηκε στις 9 Νοεμβρίου και το επόμενο βήμα είναι η συγκρότηση Επιτροπής Αξιολόγησης από την Ελληνική Διαχειριστική Εταιρεία Υδρογονανθράκων και Ενεργειακών Πόρων (ΕΔΕΥΕΠ). Η Επιτροπή θα αναλάβει την αποσφράγιση και την εξέταση των προσφορών, βάσει των όρων της διεθνούς πρόσκλησης, και στη συνέχεια θα υποβάλει την εισήγησή της στο υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας.
Οι άδειες αφορούν την πρόσκτηση και επεξεργασία σεισμικών δεδομένων μη αποκλειστικής χρήσης (non-exclusive seismic data), τα οποία θα καλύπτουν ευρύτερες θαλάσσιες ζώνες στη Δυτική και Νότια Ελλάδα. Η απόκτησή τους αναμένεται να εμπλουτίσει την εικόνα για το υπόγειο γεωλογικό δυναμικό τόσο των περιοχών που έχουν ήδη παραχωρηθεί όσο και εκείνων που παραμένουν εκτός παραχωρήσεων. Με αυτόν τον τρόπο, θα ενισχυθεί η διαθέσιμη βάση πληροφοριών για την αξιολόγηση πιθανών κοιτασμάτων και την προσέλκυση νέων επενδυτών.
Η πρώτη γεώτρηση στο Ιόνιο με ExxonMobil, Energean και Helleniq Energy
Το σημαντικότερο ορόσημο του προγράμματος παραμένει η ερευνητική γεώτρηση στο Block 2, στο βορειοδυτικό Ιόνιο, ανοιχτά της Κέρκυρας. Ο σχεδιασμός προβλέπει την πραγματοποίησή της τον Μάρτιο ή τον Απρίλιο του 2027 από την κοινοπραξία στην οποία συμμετέχουν η αμερικανική ExxonMobil και οι ελληνικές Energean και Helleniq Energy.
Η ExxonMobil κατέχει το 60% της παραχώρησης και έχει αναλάβει τον κεντρικό ρόλο στον σχεδιασμό της γεώτρησης. Η επένδυση της αμερικανικής εταιρείας για τη συγκεκριμένη ερευνητική δραστηριότητα υπολογίζεται σε περίπου 80 εκατ. δολάρια.
Η γεώτρηση αποτελεί κρίσιμο στάδιο για την αξιολόγηση του γεωλογικού δυναμικού της περιοχής. Σε αντίθεση με τις σεισμικές έρευνες, οι οποίες παρέχουν στοιχεία για τη γεωλογική δομή του υπεδάφους, η ερευνητική γεώτρηση θα επιτρέψει την άμεση διερεύνηση της πιθανής παρουσίας φυσικού αερίου. Το αποτέλεσμά της θα καθορίσει σε μεγάλο βαθμό τα επόμενα βήματα για την περιοχή, χωρίς να προεξοφλείται από σήμερα η ύπαρξη εμπορικά αξιοποιήσιμου κοιτάσματος.
Chevron και Helleniq Energy στις παραχωρήσεις νότια της Κρήτης και της Πελοποννήσου
Παράλληλα με το πρόγραμμα στο Ιόνιο, προχωρούν οι διαδικασίες για τις θαλάσσιες περιοχές νότια της Πελοποννήσου και της Κρήτης, όπου η αμερικανική Chevron συνεργάζεται με τη Helleniq Energy. Οι συμφωνίες αφορούν την παραχώρηση αποκλειστικών δικαιωμάτων έρευνας και εκμετάλλευσης υδρογονανθράκων.
Η συμμετοχή της Chevron διευρύνει την παρουσία μεγάλων διεθνών ενεργειακών εταιρειών στο ελληνικό πρόγραμμα. Η εξέλιξη έχει και γεωπολιτική διάσταση, καθώς οι παραχωρήσεις αφορούν θαλάσσιες περιοχές στις οποίες η Ελλάδα επιδιώκει να ασκήσει τα δικαιώματα που απορρέουν από το διεθνές δίκαιο. Η συμμετοχή αμερικανικού ενεργειακού ομίλου στις συγκεκριμένες συμφωνίες αποκτά, συνεπώς, ιδιαίτερη σημασία για την κυβερνητική επιχειρηματολογία γύρω από τις ελληνικές θέσεις.
Οι έρευνες στις συγκεκριμένες περιοχές βρίσκονται σε διαφορετικό στάδιο από το Block 2. Προηγούνται η ολοκλήρωση των συμβάσεων μίσθωσης και οι απαραίτητες σεισμικές εργασίες, πριν υπάρξει οποιαδήποτε απόφαση για ερευνητική γεώτρηση.
Ο ρόλος της ΕΔΕΥΕΠ και το επενδυτικό ενδιαφέρον
Η ΕΔΕΥΕΠ έχει την ευθύνη για τη διαχείριση των σχετικών διαδικασιών, την αξιολόγηση των προσφορών και την υποβολή εισηγήσεων προς το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Παράλληλα, συντονίζει την προσπάθεια αναβάθμισης της διαθέσιμης γεωλογικής πληροφορίας για τις ελληνικές θαλάσσιες περιοχές.
Όπως έχει επισημάνει ο διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας, Αριστοφάνης Στεφάτος, τα νέα σεισμικά δεδομένα θα δημιουργήσουν μια πληρέστερη βάση πληροφοριών για τις παραχωρημένες και μη παραχωρημένες περιοχές. Η εξέλιξη αυτή μπορεί να διευκολύνει την αξιολόγηση των γεωλογικών προοπτικών και να ενισχύσει το ενδιαφέρον επενδυτών που εξετάζουν την είσοδό τους στην ελληνική αγορά.
Η εικόνα του επενδυτικού ενδιαφέροντος διαμορφώνεται, επομένως, σε δύο επίπεδα. Από τη μία πλευρά βρίσκονται οι τρεις εταιρείες που υπέβαλαν προσφορές για τις σεισμικές έρευνες, των οποίων τα ονόματα αναμένεται να γίνουν γνωστά μετά την εξέταση των φακέλων. Από την άλλη, υπάρχουν οι εταιρείες με ήδη προσδιορισμένη συμμετοχή σε παραχωρήσεις και κοινοπραξίες: η ExxonMobil, η Energean και η Helleniq Energy στο Block 2, καθώς και η Chevron με τη Helleniq Energy στις περιοχές νότια της Πελοποννήσου και της Κρήτης.
Η υποβολή των τριών προσφορών έχει χαρακτηριστεί από την πολιτική ηγεσία ως «ψήφος εμπιστοσύνης» στις ενεργειακές προοπτικές της χώρας. Ωστόσο, η εκδήλωση ενδιαφέροντος και η συμμετοχή μεγάλων εταιρειών δεν ισοδυναμούν με επιβεβαίωση κοιτασμάτων ή με εγγυημένα μελλοντικά έσοδα. Η επενδυτική αξιολόγηση θα εξαρτηθεί από τα αποτελέσματα των ερευνών και από την οικονομική βιωσιμότητα ενδεχόμενης εκμετάλλευσης.
Η πολιτική διάσταση των ερευνών
Οι εξελίξεις στις έρευνες υδρογονανθράκων αποκτούν ιδιαίτερη πολιτική βαρύτητα, καθώς η κυβέρνηση τις εντάσσει στον σχεδιασμό για την ενίσχυση της ενεργειακής και γεωπολιτικής θέσης της Ελλάδας. Η συμμετοχή αμερικανικών εταιρειών, όπως η ExxonMobil και η Chevron, αξιοποιείται ως ένδειξη διεθνούς επενδυτικού ενδιαφέροντος, ενώ οι παραχωρήσεις νότια της Κρήτης και της Πελοποννήσου συνδέονται με την προβολή των ελληνικών θέσεων ως προς τα κυριαρχικά δικαιώματα. Παράλληλα, η προγραμματισμένη γεώτρηση στο Ιόνιο την άνοιξη του 2027 αναμένεται να αποκτήσει και εσωτερική πολιτική διάσταση, καθώς θα συμπέσει με την περίοδο προετοιμασίας για τις επόμενες εκλογές. Η κυβέρνηση μπορεί να παρουσιάσει την έναρξη της γεώτρησης ως χειροπιαστή πρόοδο του ενεργειακού σχεδιασμού της, ωστόσο το πραγματικό οικονομικό και κοινωνικό όφελος θα εξαρτηθεί από τα αποτελέσματα των ερευνών, την πιθανή επιβεβαίωση αξιοποιήσιμων κοιτασμάτων και τους όρους μελλοντικής εκμετάλλευσής τους.