Χαιρετισμός Υπουργού ΠΕΚΑ, Γιάννη Μανιάτη, στην επιστημονική εκδήλωση «Ο Ειδικός Χωροταξικός Σχεδιασμός», που διοργάνωσε η Επιστημονική Εταιρία Δικαίου Πολεοδομίας & Χωροταξίας (ΕΕΔιΠοΧ) (18.06.2014, Κεντρικό Κατάστημα Τράπεζας της Ελλάδος).
«Κυρίες και κύριοι, σας ευχαριστώ για την τιμή να με προσκαλέσετε στην σημερινή ημερίδα με θέμα τον Ειδικό Χωροταξικό Σχεδιασμό.
Ο χωροταξικός σχεδιασμός, γενικός ή ειδικός, είναι αναγκαίος σήμερα περισσότερο από ποτέ, προκειμένου να λειτουργήσει ως συνεκτικό πλαίσιο που θα συμβάλει στη βελτίωση των αναπτυξιακών προοπτικών της χώρας, με όρους περιβαλλοντικής και κοινωνικής βιωσιμότητας και διασφάλισης του δημοσίου συμφέροντος.
Το μέλλον του χώρου αποτελεί το βασικότερο μέλημά μας, ενώ παραμένει ζητούμενο η ενίσχυση της σύνδεσης του χωρικού σχεδιασμού με τον αναπτυξιακό προγραμματισμό ιδιαίτερα στη σημερινή χρονική στιγμή.
Υπάρχουν δύο τάσεις σε όλες τις χώρες – και εστιάζω κυρίως στα ενιαία ευρωπαϊκά κράτη που δεν είναι ομοσπονδιακά και δεν περιλαμβάνουν αυτόνομες περιφέρειες.
Ο δύο τάσεις φαινομενικά είναι αντίθετες αλλά αλληλοσυμπληρώνονται, για λόγους προσαρμογής στις σημερινές διεθνείς συνθήκες.
Η μια είναι η μεταφορά αρμοδιοτήτων στην τοπική αυτοδιοίκηση με τους δήμους να αποκτούν, ή να διατηρούν, την αποκλειστική αρμοδιότητα του πολεοδομικού σχεδιασμού. Εννοώ και αρμοδιότητα έγκρισης των σχεδίων, που στην Ελλάδα δεν έχει καταστεί δυνατή λόγω Συνταγματικών περιορισμών, αλλά πρέπει κάποτε να γίνει και εδώ πραγματικότητα.
Η άλλη τάση είναι η διατήρηση (ακόμη και ενίσχυση) του ρόλου του κεντρικού κράτους, που δίνει κατευθύνσεις και επιβάλλει δεσμεύσεις τις οποίες τα κατώτερα επίπεδα σχεδιασμού οφείλουν να σέβονται. Στην περίπτωση του Σ/Ν ΧΩΠΟΜΕ αυτό γίνεται με τα Εθνικά Χωροταξία Πλαίσια. Ο λόγος είναι ότι ακόμη και σε κράτη με μεγάλη παράδοση αποκέντρωσης υπάρχουν όλο και περισσότερες ανάγκες παρέμβασης για εθνικούς λόγους (μεγάλα έργα, μεγάλες περιβαλλοντικές προκλήσεις, οικονομική ανάπτυξη, προσέλκυση επενδύσεων).
Ο ειδικός χωροταξικός σχεδιασμός, που στη χώρα μας εκφράζεται με τα Ειδικά χωροταξικά πλαίσια, συνιστά μια ριζική τομή για τα χρόνια διαρθρωτικά και χωρικά προβλήματα. Αποτελεί τον κεντρικό πυλώνα όλων των πολιτικών, περιλαμβάνοντας το φυσικό σχεδιασμό, τις διαδικασίες χωροθέτησης μεγάλων έργων υποδομής και παραγωγικών δραστηριοτήτων και τις κύριες κατευθυντήριες γραμμές για την αναπτυξιακή διαδικασία μεγάλων γεωγραφικών ενοτήτων.
Τα Ειδικά Χωροταξικά Πλαίσια έχουν βαρύνουσα και καθοριστική σημασία διότι αποτελούν εξειδικευμένα τομεακά προγράμματα που λαμβάνονται υποχρεωτικά υπόψη σε όλα τα επίπεδα σχεδιασμού (εθνικό, περιφερειακό και τοπικό).
Πρόσφατα ,μάλιστα, αναθεωρήσαμε το Πλαίσιο για την ανάπτυξη του Τουρισμού, με σκοπό τη σημαντική τούτη χρονική στιγμή για τη χώρα την ενίσχυση του τουριστικού κλάδου και την αξιοποίηση των δυνατοτήτων όλων των περιοχών της Ελλάδας, οι οποίες μπορούν να την καταστήσουν μοναδική στον παγκόσμιο τουριστικό χάρτη.
Επίσης, ήδη προετοιμάζουμε την κατάρτιση ενός νέου Ειδικού Πλαισίου για τις Ορυκτές Πρώτες Ύλεςσε συνεργασία με τον Σύνδεσμο Μεταλλευτικών Επιχειρήσεων (ΣΜΕ) αλλά δεν πρέπει να ξεχνάμε και την οδηγία που αναμένεται για τη θαλάσσια χωροταξία που θα πρέπει να ενσωματωθεί στη νομοθεσία μας.
Πέραν όμως των παραπάνω το ΥΠΕΚΑ, συναισθανόμενοτη κομβική χρονική στιγμή, έχει αλλάξειτρόπο δράσης σε όλα τα θέματα που χειρίζεται. Χαράσσει πλέον μία στρατηγική που σκοπό έχει την ολοκληρωμένη οργάνωση του χώρου και την προστασία του περιβάλλοντος. Σε αυτό το πλαίσιο έχει προβεί στις παρακάτω ενέργειες:
Στην κατάρτιση των Ρυθμιστικών Σχεδίων των μητροπολιτικών περιοχών της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης, τα οποία αποτελούν τον οδικό χάρτη για τα επόμενα 20 χρόνια και με τα οποία στοχεύουμε στη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας, στην αύξηση της παραγωγής και της απασχόλησης σε όλους τους τομείς δραστηριοτήτων, με παράλληλη προστασία του περιβάλλοντος και της πολιτιστικής κληρονομιάς. Αυτή τη στιγμή βρίσκονται στην Επιτροπή της Βουλής.
Στην αναθεώρηση και επικαιροποίηση του Περιφερειακού χωροταξικού σχεδιασμού, όπως αυτός εκφράζεται μέσα από τα Περιφερειακά Πλαίσια των 12 Περιφερειών της χώρας.Οι Περιφερειακές χωροταξικές κατευθύνσεις για την ανάπτυξη των Περιφερειών, απαιτείται να ανανεωθούν για να είναι ευέλικτες λόγω των σημαντικών εξελίξεων στην οικονομική πορεία της χώρας. Απαιτείται να εναρμονιστούν με νεώτερες θεσμικές αναπτυξιακές ρυθμίσεις και ευρωπαϊκές πολιτικές, που επηρεάζουν τη χωρική ανάπτυξη κάθε Περιφέρειας. Τέλος, είναι αναγκαίο να επαναπροσδιοριστεί, μετά από 10 χρόνια, η αναπτυξιακή φυσιογνωμία κάθε Περιφέρειας και να αναδειχθεί η ιδιαίτερη ταυτότητά της.
Είναι δε κομβική η χρονική στιγμή που αναθεωρείται ο Περιφερειακός χωροταξικός σχεδιασμός γιατί είναι μοναδική η ευκαιρία που μας δίνεται να καταρτίζεται παράλληλα η επόμενη αναπτυξιακή προγραμματική περίοδος της χώρας. Είναι μοναδική ευκαιρία τα αναπτυξιακά σχέδια που θα υλοποιηθούν σε περιφερειακό επίπεδο τα επόμενα χρόνια, να προσανατολιστούν σε κοινούς στόχους και συνέργειες με το χωρικό σχεδιασμό, αλληλοσυμπληρώνοντας ο ένας σχεδιασμός τον άλλο.
Το μεγάλο κρίσιμο στοίχημα για το ΥΠΕΚΑ είναι το νομοσχέδιο της Χωροταξικής και Πολεοδομικής Μεταρρύθμισης που δίνει έμφαση στη μείωση των επιπέδων σχεδιασμού και στον εξορθολογισμό και ενοποίηση του κορμού της χωροταξικής και πολεοδομικής νομοθεσίας. Μέσω της χωροταξικής και πολεοδομικής μεταρρύθμισης, στοχεύουμε στην ενθάρρυνση, υπό προϋποθέσεις, των επενδύσεων ώστε να επιτύχει η δημοσιονομική προσαρμογή, μέσω της επανεκκίνησης της πραγματικής οικονομίας.
Ταυτόχρονα, στο ίδιο Νομοσχέδιο, γίνονται ενέργειες για την επικαιροποίηση και την εξειδικευμένη κατηγοριοποίηση των χρήσεων γης, με κριτήριο τις σημερινές απαιτήσεις του χώρου. Η αλλαγή του απαρχαιωμένου Π.Δ. των χρήσεων γης που υπάρχει και χρησιμοποιείται από το 1987, θα συμπληρώσει την μεταρρύθμιση του σχεδιασμού στο χώρο και μαζί θα αποτελέσουν ένα σοβαρό εργαλείο ανάπτυξης της γης, αφού κάθε ενδιαφερόμενος επενδυτής θα μπορεί να γνωρίζει, εκ των προτέρων, πού πρέπει να επενδύσει σύμφωνα με τις δραστηριότητες που πρόκειται να αναπτύξει.
Στην περίπτωση της ΧΩΠΟΜΕ, πέρα από την Εθνική Στρατηγική, που είναι απλώς ένα κείμενο πολιτικής, και από τα Εθνικά Χωροταξικά Πλαίσια, προβλέφθηκαν και τα Ειδικά Χωρικά Σχέδια σε τοπική κλίμακα, ακριβώς για να υπάρχει μια ευέλικτη διαδικασία ρύθμισης του χώρου εκεί όπου εμφανίζονται νέες προοπτικές επενδύσεων ή ανάγκες εθνικού ή περιφερειακού χαρακτήρα.
Τα Εθνικά Χωροταξικά Πλαίσια καλούνται, λοιπόν, να επιτελέσουν το έργο εθνικών κατευθύνσεων που σε άλλες χώρες ονομάζονται οδηγίες ή κεντρικές κατευθύνσεις. Πρόκειται για συνέχεια των Ειδικών Πλαισίων Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης (του Ν.2742 / 1999), που είχαν μια ικανοποιητική πορεία και επιτυχία ως τώρα. Καλύπτουν τομείς της οικονομίας (π.χ. βιομηχανία ή τουρισμός) ή γεωγραφικού προσδιορισμού τμήματα της χώρας (όπως στο άμεσο μέλλον ο θαλάσσιος χώρος).
Η πρόκληση είναι να βρούμε μια ισορροπία μεταξύ κατευθύνσεων από το κέντρο και περιφερειακού – τοπικού σχεδιασμού, μέσα σε συνθήκες (διεθνείς και εθνικές) απρόβλεπτων και απότομων μεταβολών στην ζήτηση για επενδύσεις και στην ανάδυση νέων ευκαιριών οικονομικής δραστηριότητας.
Θα ήθελα να κλείσω τονίζοντας ότι η χωροταξία δεν είναι απλά και μόνο ότι δηλώνει η ετυμολογία της λέξης: τάξη στον χώρο. Είναι σίγουρα κάτι πολύ περισσότερο από αυτό, γιατί η οργάνωση και ρύθμιση του χώρου είναι μια διαδικασία δυναμική, συμβάλλει καθοριστικά στην οικονομική, κοινωνική και πολιτισμική ευημερία ενός τόπου στοχεύοντας στη βελτίωση του βιοτικού επιπέδου και στην ποιότητα ζωής.
Σας ευχαριστώ.»
