Great Sea Interconnector: Ελλάδα και Κύπρος ζητούν στήριξη από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων – σε κρίσιμο σημείο το έργο
Με μια συντονισμένη κίνηση με έντονη ενεργειακή και γεωπολιτική σημασία, Ελλάδα και Κύπρος απευθύνθηκαν επισήμως στην Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων ζητώντας τη στήριξή της για το έργο ηλεκτρικής διασύνδεσης Great Sea Interconnector. Η κοινή επιστολή των δύο κυβερνήσεων σηματοδοτεί μια προσπάθεια επανεκκίνησης του έργου, το οποίο βρίσκεται σε κρίσιμη καμπή τόσο ως προς τη χρηματοδότηση όσο και ως προς τη συνολική του υλοποίηση.
Στο επίκεντρο της πρωτοβουλίας βρίσκεται η ανάγκη επιβεβαίωσης της οικονομικής και τεχνικής βιωσιμότητας του έργου. Οι δύο πλευρές ζητούν από την Τράπεζα να προχωρήσει σε εκτενή διαδικασία αξιολόγησης (due diligence), η οποία θα περιλαμβάνει επικαιροποίηση των οικονομοτεχνικών μελετών, εκτίμηση των συνθηκών της αγοράς και ανάλυση της λειτουργικής ενσωμάτωσης της διασύνδεσης στο ευρωπαϊκό σύστημα ηλεκτρικής ενέργειας. Η παρέμβαση αυτή θεωρείται απαραίτητη ώστε να ενισχυθεί η αξιοπιστία του project απέναντι σε διεθνείς επενδυτές και χρηματοπιστωτικά ιδρύματα.
Παράλληλα, στο τραπέζι βρίσκεται και η παροχή δανειακής χρηματοδότησης, η οποία εκτιμάται ότι θα μπορούσε να προσεγγίσει το 1 δισ. ευρώ. Σε συνδυασμό με την ευρωπαϊκή επιχορήγηση ύψους περίπου 657 εκατ. ευρώ από τον μηχανισμό Connecting Europe Facility, η συμμετοχή της Τράπεζας μπορεί να λειτουργήσει ως καταλύτης για τη διαμόρφωση ενός βιώσιμου χρηματοδοτικού σχήματος για ένα έργο συνολικού κόστους που προσεγγίζει τα 2 δισ. ευρώ.
Η χρονική συγκυρία της πρωτοβουλίας δεν είναι τυχαία. Το έργο έχει παρουσιάσει καθυστερήσεις και εκκρεμότητες σε ρυθμιστικό και χρηματοδοτικό επίπεδο, ενώ η ανάγκη διασφάλισης της ευρωπαϊκής επιδότησης καθιστά επιτακτική την επιτάχυνση των διαδικασιών. Επιπλέον, η γεωπολιτική αστάθεια στην Ανατολική Μεσόγειο και η ενίσχυση της ευρωπαϊκής ενεργειακής ασφάλειας επαναφέρουν το έργο στο προσκήνιο ως στρατηγική υποδομή.
Ο ΑΔΜΗΕ, ως φορέας υλοποίησης, διαδραματίζει κεντρικό ρόλο στην παρούσα φάση. Έχει ήδη επενδύσει σημαντικά κεφάλαια, ενώ παράλληλα πιέζει για την επίλυση εκκρεμοτήτων που σχετίζονται με ρυθμιστικές εγκρίσεις και τη σύμβαση παραχώρησης. Η πρόοδος του έργου εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την οριστικοποίηση αυτών των ζητημάτων, καθώς και από την έκδοση της πλήρους εντολής έναρξης εργασιών.
Στο κατασκευαστικό σκέλος, η Nexans έχει ήδη προχωρήσει στην παραγωγή σημαντικού τμήματος του καλωδίου, ωστόσο η συνέχιση των εργασιών εξαρτάται άμεσα από την εξασφάλιση χρηματοδότησης και την ομαλοποίηση των ταμειακών ροών του έργου. Η επιτυχής έκβαση των διαπραγματεύσεων με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων αναμένεται να καθορίσει τη δυνατότητα επανεκκίνησης των κατασκευαστικών δραστηριοτήτων.
Η σημασία του Great Sea Interconnector υπερβαίνει το επίπεδο ενός ακόμη ενεργειακού έργου υποδομής. Πρόκειται για τη μοναδική εγκεκριμένη λύση που μπορεί να άρει την ενεργειακή απομόνωση της Κύπρου, συνδέοντάς την με το ευρωπαϊκό ηλεκτρικό δίκτυο μέσω της Ελλάδας. Η διασύνδεση αναμένεται να ενισχύσει την ασφάλεια εφοδιασμού, να βελτιώσει τη λειτουργία της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας και να διευκολύνει την ενσωμάτωση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.
Παράλληλα, το έργο έχει σαφή γεωπολιτική διάσταση. Ευρωπαϊκοί φορείς έχουν απορρίψει εναλλακτικές προτάσεις διασύνδεσης που προέρχονται από την Τουρκία, αναγνωρίζοντας τον GSI ως τη μόνη συμβατή επιλογή με το ευρωπαϊκό θεσμικό πλαίσιο και το διεθνές δίκαιο. Η εξέλιξη αυτή ενισχύει τη θέση του έργου ως στρατηγικής υποδομής για την περιοχή.
Το επόμενο διάστημα αναμένεται καθοριστικό. Η διαδικασία αξιολόγησης από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων θα αποτελέσει το βασικό σημείο καμπής για την πορεία του έργου. Από το αποτέλεσμά της θα εξαρτηθεί όχι μόνο η εξασφάλιση χρηματοδότησης, αλλά και η συνολική δυνατότητα υλοποίησης ενός έργου που συνδέεται άμεσα με την ενεργειακή αρχιτεκτονική της Ανατολικής Μεσογείου και της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
