ΑΔΜΗΕ: Εγκρίθηκε το δεκαετές πλάνο επενδύσεων άνω των 7,5 δισ. ευρώ
Την έγκριση του Δεκαετούς Προγράμματος Ανάπτυξης του ΑΔΜΗΕ για την περίοδο 2025-2034 έδωσε η ΡΑΑΕΥ, ανοίγοντας τον δρόμο για ένα επενδυτικό πλάνο που υπερβαίνει τα 7,5 δισ. ευρώ. Το πρόγραμμα αποτυπώνει τις βασικές προτεραιότητες για την επόμενη δεκαετία στο ελληνικό σύστημα μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας, με επίκεντρο τις νησιωτικές και διεθνείς διασυνδέσεις, την ενίσχυση του ηπειρωτικού δικτύου και τον ψηφιακό μετασχηματισμό των υποδομών.
Ο κύριος όγκος των επενδύσεων αφορά τη διασύνδεση των νησιών του Αιγαίου με το ηπειρωτικό σύστημα. Πρόκειται για έργα που θεωρούνται κρίσιμα τόσο για την ενεργειακή ασφάλεια όσο και για τη μείωση του κόστους ηλεκτροπαραγωγής, καθώς περιορίζουν την εξάρτηση των μη διασυνδεδεμένων νησιών από τοπικές μονάδες υψηλότερου κόστους.
Παράλληλα, το πρόγραμμα περιλαμβάνει σημαντικά έργα διεθνών διασυνδέσεων, με πιο ώριμη τη δεύτερη ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Ιταλίας, αλλά και παρεμβάσεις στο εσωτερικό δίκτυο μεταφοράς. Ωστόσο, η έγκριση συνοδεύεται από αυστηρότερες ρυθμιστικές απαιτήσεις, καθώς η ΡΑΑΕΥ απέρριψε σειρά έργων λόγω ελλιπούς τεκμηρίωσης, περιορισμένης ωριμότητας ή ανεπαρκούς ανάλυσης κόστους – οφέλους.
Σχεδόν 5 δισ. ευρώ για τις νησιωτικές διασυνδέσεις
Στον πυρήνα του ΔΠΑ 2025-2034 βρίσκονται οι μεγάλες νησιωτικές διασυνδέσεις, οι οποίες συγκεντρώνουν επενδύσεις σχεδόν 5 δισ. ευρώ. Τα έργα αυτά έχουν διπλό στόχο: την ενσωμάτωση των νησιών στο ηπειρωτικό σύστημα και την αξιοποίηση του δυναμικού των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας.
Η διασύνδεση των Δωδεκανήσων αποτελεί το μεγαλύτερο έργο του προγράμματος. Περιλαμβάνει τη σύνδεση της Κω με το ηπειρωτικό σύστημα μέσω Κορίνθου, καθώς και τις επιμέρους διασυνδέσεις Κω – Ρόδου και Ρόδου – Καρπάθου. Ο προϋπολογισμός του έργου έχει αναθεωρηθεί στα 2,957 δισ. ευρώ, παρουσιάζοντας τη μεγαλύτερη αύξηση μεταξύ των μεγάλων παρεμβάσεων του ΔΠΑ. Η ολοκλήρωσή του τοποθετείται στο δεύτερο εξάμηνο του 2030.
Σημαντική θέση στο πρόγραμμα έχει και η διασύνδεση του Βορειοανατολικού Αιγαίου. Το έργο αφορά μια αλυσίδα διασυνδέσεων που περιλαμβάνει τη Λήμνο, τη Λέσβο, τη Χίο, τη Σάμο και την Κω, με σύνδεση στο ηπειρωτικό σύστημα μέσω Νέας Σάντας και Αλιβερίου. Ο προϋπολογισμός έχει αναθεωρηθεί στα 1,425 δισ. ευρώ, ενώ το χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσης μετατίθεται επίσης για το δεύτερο εξάμηνο του 2030.
Στις Κυκλάδες, το πρόγραμμα περιλαμβάνει τη Δ’ Φάση της ηλεκτρικής διασύνδεσης, που αφορά τη Σέριφο, τη Μήλο, τη Φολέγανδρο, τη Θήρα και τη Νάξο, με σύνδεση μέσω Λαυρίου. Το κόστος του έργου έχει αναθεωρηθεί στα 523,1 εκατ. ευρώ, κυρίως λόγω της αύξησης των τιμών στα καλώδια και των πρόσθετων απαιτήσεων προστασίας τους. Η ολοκλήρωση προβλέπεται για το πρώτο εξάμηνο του 2026, με καθυστέρηση περίπου έξι μηνών σε σχέση με τον προηγούμενο σχεδιασμό.
Δεύτερη διασύνδεση Ελλάδας – Ιταλίας έως το 2033
Στο σκέλος των διεθνών διασυνδέσεων, κεντρική θέση κατέχει η δεύτερη ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Ιταλίας. Το έργο εκτιμάται ότι θα ενισχύσει τη διασυνοριακή ανταλλαγή ενέργειας και θα συμβάλει στην αναβάθμιση του ρόλου της Ελλάδας στην περιφερειακή αγορά ηλεκτρισμού.
Ο προϋπολογισμός της νέας διασύνδεσης προσεγγίζει πλέον το 1 δισ. ευρώ, ενώ η ολοκλήρωσή της τοποθετείται στο 2033. Το χρονοδιάγραμμα αντανακλά την ανάγκη ωρίμανσης των τεχνικών μελετών και καλύτερης προετοιμασίας των διαγωνιστικών διαδικασιών.
Στον ευρύτερο σχεδιασμό παραμένουν και οι μελλοντικές διασυνδέσεις με την Κύπρο, την Αίγυπτο και την Τουρκία. Τα έργα αυτά βρίσκονται σε στάδιο ωρίμανσης και αναμένεται να αξιολογούνται σταδιακά, ανάλογα με την τεχνική, οικονομική και ρυθμιστική τους πρόοδο.
Ενίσχυση του ηπειρωτικού συστήματος
Το ΔΠΑ 2025-2034 δεν περιορίζεται στις νησιωτικές και διεθνείς διασυνδέσεις. Περιλαμβάνει επίσης έργα ενίσχυσης του ηπειρωτικού συστήματος μεταφοράς, με στόχο την αύξηση της αξιοπιστίας και της ανθεκτικότητας του δικτύου.
Μεταξύ των παρεμβάσεων περιλαμβάνεται η νέα γραμμή μεταφοράς 400 kV μεταξύ Τρικάλων και Λάρισας, καθώς και η δημιουργία νέου Κέντρου Υπερυψηλής Τάσης στη Θεσσαλία. Προβλέπονται επίσης έργα ενίσχυσης και αναβάθμισης σε Μακεδονία, Πελοπόννησο και Σποράδες.
Οι παρεμβάσεις αυτές συνδέονται με την ανάγκη υποδοχής νέας ισχύος από ΑΠΕ, τη βελτίωση της ευστάθειας του συστήματος και τη διαχείριση αυξημένων ροών ηλεκτρικής ενέργειας τα επόμενα χρόνια.
Αυξημένα κόστη λόγω διεθνών ανατιμήσεων
Ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά του εγκεκριμένου προγράμματος είναι η σημαντική αναθεώρηση προϋπολογισμών σε μεγάλα έργα. Οι αυξήσεις αποδίδονται κυρίως στις διεθνείς ανατιμήσεις σε υλικά και εξοπλισμό, όπως καλώδια, μέταλλα και ηλεκτρολογικός εξοπλισμός, καθώς και στο υψηλότερο ενεργειακό κόστος.
Η εξέλιξη αυτή επηρεάζει ιδιαίτερα τα μεγάλα έργα υποβρύχιων διασυνδέσεων, όπου το κόστος των καλωδίων και των εργασιών εγκατάστασης αποτελεί κρίσιμο παράγοντα. Η διασύνδεση των Δωδεκανήσων καταγράφει τη μεγαλύτερη αύξηση, με τον προϋπολογισμό να διαμορφώνεται πλέον στα 2,957 δισ. ευρώ.
Η ΡΑΑΕΥ, εγκρίνοντας το πρόγραμμα, κατέστησε σαφές ότι οι αναθεωρήσεις κόστους θα τελούν υπό αυστηρότερο έλεγχο. Για κάθε αύξηση προϋπολογισμού άνω του 10% θα απαιτείται πλήρης και αναλυτική τεκμηρίωση, ώστε να διασφαλίζεται η διαφάνεια και η ορθολογική επιβάρυνση των χρηστών του συστήματος.
Έργα που δεν εγκρίθηκαν από τη ΡΑΑΕΥ
Η έγκριση του ΔΠΑ συνοδεύτηκε από την απόρριψη ορισμένων έργων, τα οποία η ΡΑΑΕΥ έκρινε ότι δεν διέθεταν την απαιτούμενη τεκμηρίωση ή ωριμότητα.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται τα ΚΥΤ Λαμίας και Μεσογείων και οι αντίστοιχες διασυνδέσεις τους με τα δίκτυα 400 kV και 150 kV. Η Αρχή ζήτησε πληρέστερες μελέτες κόστους – οφέλους, λεπτομερέστερη κοστολογική ανάλυση και επανυποβολή στο επόμενο ΔΠΑ.
Εκτός προγράμματος έμειναν επίσης έργα κτηριακών ανακαινίσεων και αναβαθμίσεων σε υποσταθμούς, ΚΥΤ και διοικητικές εγκαταστάσεις, καθώς δεν συνοδεύονταν από επαρκή αιτιολόγηση της σκοπιμότητας και του κόστους τους. Αντίστοιχα, δεν εγκρίθηκαν νέες στεγαστικές και αποθηκευτικές υποδομές προϋπολογισμού 127,2 εκατ. ευρώ.
Η ΡΑΑΕΥ απέρριψε ακόμη πιλοτικές μονάδες αποθήκευσης σε Θήβα και Νάξο, κρίνοντας ότι απαιτείται περαιτέρω ωρίμανση πριν ενταχθούν στον βασικό σχεδιασμό του συστήματος μεταφοράς.
Ψηφιακός μετασχηματισμός και τεχνητή νοημοσύνη
Στο πρόγραμμα περιλαμβάνεται και η τεχνολογική αναβάθμιση των υποδομών του ΑΔΜΗΕ. Κεντρικό στοιχείο αποτελεί η δημιουργία Ψηφιακού Κέντρου Συντήρησης, το οποίο θα αξιοποιεί εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης για την προληπτική συντήρηση του δικτύου.
Η χρήση ψηφιακών τεχνολογιών αναμένεται να βελτιώσει την παρακολούθηση κρίσιμων υποδομών, να περιορίσει τον χρόνο εντοπισμού βλαβών και να συμβάλει στην αποτελεσματικότερη διαχείριση του συστήματος. Παράλληλα, προβλέπεται η ανάπτυξη νέου συστήματος ασφαλείας για την προστασία εγκαταστάσεων από φυσικούς και ψηφιακούς κινδύνους.
Αυστηρότερη εποπτεία στη νέα φάση επενδύσεων
Το εγκεκριμένο δεκαετές πρόγραμμα του ΑΔΜΗΕ σηματοδοτεί μια περίοδο μεγάλων επενδύσεων στο σύστημα μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Οι νησιωτικές διασυνδέσεις, η ενίσχυση του ηπειρωτικού δικτύου και οι διεθνείς ηλεκτρικές διασυνδέσεις αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για την ενεργειακή ασφάλεια, την περαιτέρω διείσδυση των ΑΠΕ και τη μείωση του κόστους παραγωγής στα νησιά.
Την ίδια στιγμή, η στάση της ΡΑΑΕΥ δείχνει ότι η νέα επενδυτική περίοδος θα συνοδευτεί από αυξημένες απαιτήσεις διαφάνειας, τεκμηρίωσης και ελέγχου. Η έγκριση του προγράμματος δεν συνεπάγεται ανεπιφύλακτη αποδοχή όλων των προτεινόμενων δαπανών. Αντιθέτως, η Αρχή θέτει πλέον σαφέστερους όρους για την ένταξη έργων, την αναθεώρηση προϋπολογισμών και την τήρηση χρονοδιαγραμμάτων.
Η επιτυχία του ΔΠΑ 2025-2034 θα κριθεί στην υλοποίηση. Τα επόμενα χρόνια θα δείξουν αν τα μεγάλα έργα μπορούν να προχωρήσουν εντός των νέων χρονοδιαγραμμάτων και με ελεγχόμενο κόστος, σε μια περίοδο όπου οι ανάγκες του ηλεκτρικού συστήματος αυξάνονται και η ενεργειακή μετάβαση απαιτεί ισχυρότερες υποδομές μεταφοράς.
