Ηλεκτρική ενέργεια: Ο Δούναβης ανεβάζει τις τιμές στη ΝΑ Ευρώπη
Η αγορά ηλεκτρικής ενέργειας στη Νοτιοανατολική Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα νέο κύμα πιέσεων, καθώς η παρατεταμένη ξηρασία και η ιστορικά χαμηλή στάθμη του Δούναβη περιορίζουν σημαντικά την πυρηνική παραγωγή σε Ρουμανία και Ουγγαρία. Η εξέλιξη αυτή έχει οδηγήσει σε σημαντική άνοδο των χονδρεμπορικών τιμών στις δύο χώρες και δημιουργεί αυξημένο προβληματισμό για τις επιπτώσεις στην ευρύτερη περιφερειακή αγορά, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας.
Η εξέλιξη αναδεικνύει για ακόμη μία φορά τον βαθμό αλληλεξάρτησης των αγορών ηλεκτρικής ενέργειας στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, όπου προβλήματα παραγωγής σε μία χώρα μπορούν να επηρεάσουν τις τιμές σε ολόκληρη την περιοχή μέσω των διασυνδέσεων.
Αν και η ελληνική αγορά εμφανίζει προς το παρόν μεγαλύτερη ανθεκτικότητα, οι παράγοντες της αγοράς και οι αρμόδιες αρχές παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις, καθώς μια παρατεταμένη κρίση στις βορειότερες αγορές θα μπορούσε να επηρεάσει και τις εγχώριες τιμές μέσω των διασυνοριακών συναλλαγών ηλεκτρικής ενέργειας.
Ο Δούναβης περιορίζει την πυρηνική παραγωγή
Στο επίκεντρο των εξελίξεων βρίσκεται η σημαντική πτώση της στάθμης του Δούναβη, η οποία δυσχεραίνει την ψύξη των πυρηνικών αντιδραστήρων σε Ρουμανία και Ουγγαρία.
Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, περίπου το 40% της πυρηνικής ισχύος της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, δηλαδή περίπου 2,44 GW, έχει τεθεί εκτός λειτουργίας.
Στη Ρουμανία η παραγωγή του πυρηνικού σταθμού Cernavoda έχει περιοριστεί περίπου στο μισό, ενώ στην Ουγγαρία έχει ανασταλεί η λειτουργία του μοναδικού πυρηνικού σταθμού της χώρας.
Η πυρηνική ενέργεια αποτελεί μία από τις βασικές πηγές ηλεκτροπαραγωγής χαμηλού κόστους στην περιοχή. Η απώλεια σημαντικού μέρους αυτής της παραγωγής αφαιρεί από την αγορά μεγάλες ποσότητες φθηνής ηλεκτρικής ενέργειας σε μια περίοδο αυξημένης ζήτησης λόγω των υψηλών θερμοκρασιών, οδηγώντας σε μεγαλύτερη χρήση ακριβότερων μονάδων παραγωγής και σε άνοδο των χονδρεμπορικών τιμών.
Πώς επηρεάζεται η Ελλάδα
Η ελληνική αγορά δεν επηρεάζεται μόνο από τις εγχώριες συνθήκες, όπως η περιορισμένη αιολική παραγωγή και η αυξημένη συμμετοχή μονάδων φυσικού αερίου, αλλά και από τις εξελίξεις στη διασυνδεδεμένη αγορά της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.
Οι τιμές στην ελληνική χονδρεμπορική αγορά κινούνται στην περιοχή των 154 έως 166 ευρώ ανά MWh, επίπεδα αισθητά χαμηλότερα από εκείνα που καταγράφονται στη Ρουμανία και την Ουγγαρία, αλλά υψηλότερα σε σχέση με προηγούμενες εβδομάδες.
Παράλληλα, η αγορά παρακολουθεί το ενδεχόμενο ενίσχυσης των εξαγωγών ηλεκτρικής ενέργειας προς τις βορειότερες χώρες, εφόσον οι ελλείψεις παραγωγής διατηρηθούν, γεγονός που θα μπορούσε να περιορίσει το διαθέσιμο πλεόνασμα στην ελληνική αγορά και να αυξήσει τις πιέσεις στις εγχώριες τιμές.
Ο ρόλος της Βουλγαρίας και της αποσύζευξης των αγορών
Σημαντική παράμετρο των τελευταίων ημερών αποτελεί η λειτουργία της βουλγαρικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας.
Οι μονάδες αποθήκευσης της Βουλγαρίας ενίσχυσαν τις εξαγωγές προς τη Ρουμανία έως το όριο της διαθέσιμης διασυνδετικής ικανότητας. Όταν η διασύνδεση έφθασε στο μέγιστο επίπεδο μεταφοράς, οι δύο αγορές αποσυνδέθηκαν (market decoupling), με αποτέλεσμα οι πολύ υψηλές τιμές της Ρουμανίας να μην μεταφερθούν αυτόματα στη βουλγαρική αγορά.
Δεδομένου ότι η ελληνική αγορά είναι συζευγμένη με τη βουλγαρική, η εξέλιξη αυτή συνέβαλε στη διατήρηση χαμηλότερων τιμών στην Ελλάδα σε σχέση με τις βορειότερες αγορές της περιοχής.
Η αποσύζευξη δεν αποτελεί μόνιμη λύση, αλλά έναν μηχανισμό που ενεργοποιείται όταν οι διασυνδέσεις λειτουργούν στο μέγιστο της δυναμικότητάς τους. Με τον τρόπο αυτό περιορίζεται η αυτόματη μεταφορά των πολύ υψηλών τιμών από μία αγορά σε μία άλλη, όσο υπάρχουν διαθέσιμες ποσότητες ηλεκτρικής ενέργειας στις γειτονικές χώρες.
Σε ισχυρότερη θέση σε σχέση με το παρελθόν
Σε σχέση με προηγούμενα χρόνια, η Ελλάδα διαθέτει σήμερα μεγαλύτερη παραγωγική ευελιξία. Η αυξημένη εγκατεστημένη ισχύς από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας συνεχίζει να καλύπτει σημαντικό μέρος της ζήτησης, με τη συμμετοχή τους να προσεγγίζει το 48,97% σε ορισμένες περιόδους, περιορίζοντας τις τιμές κυρίως τις μεσημβρινές ώρες.
Παράλληλα, η μεγαλύτερη διαθεσιμότητα μονάδων φυσικού αερίου ενισχύει την επάρκεια του συστήματος, ενώ η εξάρτηση από εισαγωγές ηλεκτρικής ενέργειας παραμένει περιορισμένη, περίπου στο 1,85% σε συγκεκριμένες χρονικές περιόδους.
Στη λιανική αγορά, οι μεγάλοι προμηθευτές επέλεξαν για τον Αύγουστο να περιορίσουν τη μετακύλιση του αυξημένου κόστους της χονδρεμπορικής αγοράς στα πράσινα τιμολόγια, απορροφώντας μέρος των επιβαρύνσεων.
Ωστόσο, οι παράγοντες της αγοράς επισημαίνουν ότι η δυνατότητα αυτή δεν μπορεί να θεωρείται δεδομένη εφόσον οι υψηλές τιμές διατηρηθούν για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.
Οι αγορές προεξοφλούν υψηλό κόστος – το ΥΠΕΝ παρακολουθεί τις εξελίξεις
Πέρα από τη σημερινή εικόνα της αγοράς, προβληματισμό προκαλεί και η πορεία των προθεσμιακών συμβολαίων ηλεκτρικής ενέργειας.
Οι τιμές των Power Futures Base διαμορφώνονται στα 157,67 ευρώ/MWh για τον Νοέμβριο, 144,67 ευρώ/MWh για τον Δεκέμβριο, 157,57 ευρώ/MWh για τον Ιανουάριο και 135,31 ευρώ/MWh για τον Φεβρουάριο, επίπεδα σημαντικά υψηλότερα από τη μέση χονδρεμπορική τιμή του Ιουλίου.
Οι τιμές αυτές δείχνουν ότι η αγορά εξακολουθεί να προεξοφλεί αυξημένο ενεργειακό κόστος για τους επόμενους μήνες, παρά τη βελτίωση που καταγράφεται σε επιμέρους περιόδους χάρη στη μεγαλύτερη συμμετοχή των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.
Την ίδια ώρα, το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις, προκειμένου να διαπιστώσει εάν η σημερινή αναταραχή θα αποδειχθεί προσωρινή ή αν πρόκειται για την έναρξη ενός νέου κύκλου περιφερειακών ανατιμήσεων, αντίστοιχου με εκείνον που είχε καταγραφεί πριν από δύο χρόνια.
Προς το παρόν, η ελληνική αγορά εμφανίζει μεγαλύτερη ανθεκτικότητα χάρη στην αυξημένη συμμετοχή των ΑΠΕ, τη μεγαλύτερη διαθεσιμότητα μονάδων φυσικού αερίου και τη χαμηλότερη εξάρτηση από εισαγωγές ηλεκτρικής ενέργειας. Ωστόσο, εάν οι περιορισμοί στην πυρηνική παραγωγή της Ρουμανίας και της Ουγγαρίας παραταθούν και οι ανάγκες των βορειότερων αγορών αυξηθούν, οι πιέσεις στις περιφερειακές αγορές ενδέχεται να ενταθούν, επηρεάζοντας σταδιακά και το κόστος ηλεκτρικής ενέργειας στην Ελλάδα.
