Home Ενεργειακές επισημάνσεις Η κλιματική αλλαγή «δηλητηριάζει» τα τρόφιμα
Η κλιματική αλλαγή «δηλητηριάζει» τα τρόφιμα

Η κλιματική αλλαγή «δηλητηριάζει» τα τρόφιμα

0
0

Καθώς προσπαθούν να προσαρμοσθούν στην ολοένα και συχνότερη εκδήλωση ακραίων καιρικών φαινομένων, αρκετές από τις βασικές γεωργικές καλλιέργειες που χρησιμοποιεί ο άνθρωπος για τη διατροφή του αναπτύσσουν ολοένα μεγαλύτερες συγκεντρώσεις από επικίνδυνες τοξίνες. Σε αυτό το συμπέρασμα κατέληξε μελέτη του Περιβαλλοντικού Προγράμματος των Ηνωμένων Εθνών (UNEP), σύμφωνα με την οποία η κλιματική αλλαγή φαίνεται πως επηρεάζει όχι μόνο την ποσότητα, αλλά και την ποιότητα της αγροτικής παραγωγής, απειλώντας έτσι και την υγεία του παγκόσμιου πληθυσμού.

Η μελέτη έδειξε πως το πρόβλημα «αγγίζει» τα δημητριακά, όπως το σιτάρι, η σογιά και το καλαμπόκι, στα οποία συσσωρεύονται ουσίες που είναι επικίνδυνες για τον ανθρώπινο οργανισμό με την παρατεταμένη κατανάλωση. Επίσης, οι ίδιες ουσίες μπορούν να προκαλέσουν προβλήματα και στην κτηνοτροφική παραγωγή, αφού τα δημητριακά χρησιμοποιούνται επίσης για την παραγωγή ζωοτροφών.

Η αιτία είναι η κλιματική αλλαγή, η οποία παράλληλα με την αύξηση της θερμοκρασίας, σε πολλές περιοχές του πλανήτη προκαλεί την εμφάνιση παρατεταμένων περιόδων ξηρασίας. «Τα φυτά αντιδρούν σε αυτές τις αντίξοες συνθήκες, όπως ακριβώς κάνει και ο άνθρωπος όταν βρίσκεται σε μία στρεσογόνο κατάσταση», σημείωσε η Jacqueline McGlade, επικεφαλής του επιστημονικού επιτελείου του UNEP, κατά την ανακοίνωση των αποτελεσμάτων της μελέτης την περασμένη εβδομάδα στο Ναϊρόμπι.

Δηλητηρίαση από νιτρικά

Για παράδειγμα, υπό κανονικές συνθήκες, τα φυτά μετατρέπουν σε αμινοξέα και πρωτεΐνες τις νιτρικές ενώσεις που προσλαμβάνουν από το χώμα. Ωστόσο, η παρατεταμένη ανομβρία έχει ως αποτέλεσμα η διαδικασία αυτή να επιβραδύνεται ή και να διακόπτεται τελείως. Επομένως, όπως σημειώνεται στην έκθεση, συσσωρεύουν νιτρικές ενώσεις σε ολοένα μεγαλύτερες ποσότητες.

Όπως είναι φυσικό, με την κατανάλωση των δημητριακών, οι ενώσεις αυτές περνούν στον άνθρωπο. Έτσι, αν οι συγκεντρώσεις τους αυξηθούν υπερβολικά στον ανθρώπινο οργανισμό, θα μειωθεί η κυκλοφορία του οξυγόνου στο σώμα μέσω των ερυθρών κυττάρων του αίματος, προκαλώντας δυσλειτουργίες του νευρολογικού συστήματος.

Τροφές με υδροκυάνιο

Οι διατροφικοί κίνδυνοι δεν προέρχονται όμως μόνο από τα μεγάλα διαστήματα ξηρασίας, αλλά και από τις έντονες βροχοπτώσεις οι οποίες πολύ συχνά λόγω της κλιματικής αλλαγής διαδέχονται την παρατεταμένη ανομβρία. Σε αυτή την περίπτωση, η απότομη έκθεση των φυτών σε μεγάλες ποσότητες νερού προκαλεί τη συσσώρευση υδροκυανίου, μίας τοξικής ουσίας που είναι επίσης γνωστή με το όνομα «πρωσικό οξύ».

Το υδροκυάνιο έχει πολύ μεγάλη τοξικότητα, αφού αναστέλλει την κυτταρική αναπνοή. Απόδειξη το γεγονός ότι έχει χρησιμοποιηθεί ως χημικό όπλο, αλλά και από τους Ναζί για την εξόντωση κρατουμένων στα στρατόπεδα συγκέντρωσης. Ακόμη και μία μικρή ποσότητά του είναι αρκετή για να σκοτώσει έναν άνθρωπο σε λίγα λεπτά, όπως ανέφερε χαρακτηριστικά η McGlade said.

Σύμφωνα με την έκθεση, τα πιο ευάλωτα φυτά στη συσσώρευση υδροκυανίου είναι το καλαμπόκι, το σόργο και η κασάβα (ένα είδος πατάτας). Σύμφωνα με την επιστήμονα, στην Κένυα το 2013 και στις Φιλιππίνες το 2005, καταγράφηκαν μερικά από τα πρώτα περιστατικά δηλητηριάσεων από νιτρικές ενώσεις και υδροκυάνιο. Μάλιστα, σύμφωνα με τα τοπικά ΜΜΕ, η κατανάλωση κασάβα με υψηλή συγκέντρωση «πρωσικού οξέος», το οποίο οφειλόταν στις απότομες και έντονες βροχοπτώσεις, στοίχισε τη ζωή δύο παιδιών στο χωριό Kilifi της Κένυας.

Αφλατοξίνες

Στις αναπτυσσόμενες χώρες των τροπικών και υποτροπικών ζωών, ήδη το παραπάνω «τοξικό κοκτέιλ» συμπληρώνεται από τις αφλατοξίνες, ισχυρότατα δηλητηριώδεις και καρκινογόνες ενώσεις. Ο λόγος είναι πως η κλιματική αλλαγή έχει κάνει τις συνθήκες υγρασίας και θερμοκρασίας ακόμη πιο ευνοϊκές για την ανάπτυξη στους ξηρούς καρπούς και τα σιτηρά των μυκήτων που τις παράγουν. Μάλιστα, σύμφωνα με την McGlade, περίπου 4,5 δισεκατομμύρια άνθρωποι στον αναπτυσσόμενο κόσμο εκτίθενται κάθε χρόνο στις αφλατοξίνες.

Όπως σημειώνεται πάντως στην έκθεση, υπάρχουν αυξημένες πιθανότητες το πρόβλημα να εμφανισθεί στο μέλλον και στην αγροτική παραγωγή της Ευρώπης, αν η κλιματική αλλαγή αυξήσει τη μέση θερμοκρασία του πλανήτη πάνω από 2 βαθμούς Κελσίου. Ένα σενάριο που κάθε άλλο παρά απίθανο είναι, αφού για να αποτραπεί θα πρέπει να υλοποιηθεί η Συμφωνία του Παρισιού και οι χώρες που την υπέγραψαν να προχωρήσουν σε δραστικές μειώσεις των ρύπων που εκπέμπουν.