Ενεργειακά “νησιά”: Οι στόχοι και οι προκλήσεις για την ΕΕ
Σχέδια για την κατασκευή «ενεργειακών νησιών», τεχνητών ή φυσικών κόμβων, στη Βόρεια και Βαλτική Θάλασσα κάνει η ΕΕ. Αυτά τα νησιά θα λειτουργούν ως κεντρικά σημεία για υπεράκτια αιολικά πάρκα, μετασχηματίζοντας και διαβιβάζοντας την παραγόμενη ηλεκτρική ενέργεια. Η πρωτοβουλία στοχεύει στην ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας της Ευρώπης, την αύξηση της ανθεκτικότητας του δικτύου μετά από περιστατικά όπως το μπλακ άουτ του 2025, και την προστασία από στρατιωτικές απειλές σε υποδομές. Επιπλέον, τα έργα αυτά υποστηρίζουν την ανάπτυξη της οικονομίας του υδρογόνου μέσω της παραγωγής πράσινου υδρογόνου, συμβάλλοντας στους κλιματικούς στόχους της ΕΕ. Παρά τις προκλήσεις κόστους και καθυστερήσεων, η Δανία πρωτοπορεί με έργα όπως το νησί Bornholm και το Vindø, επιδιώκοντας μια διασυνδεδεμένη και ανθεκτική ευρωπαϊκή ενεργειακή υποδομή.
Η Ευρώπη επεκτείνει την ενεργειακή της επικράτεια μέσω των «ενεργειακών νησιών» ως στρατηγική κίνηση για την παραγωγή ενέργειας και την ενίσχυση της ασφάλειας του ενεργειακού εφοδιασμού της, ιδίως εν μέσω γεωπολιτικών προκλήσεων. Τα ενεργειακά νησιά είναι τεχνητοί κόμβοι που σχεδιάζονται εντός των χωρικών υδάτων των κρατών μελών της ΕΕ, τόσο στη Βόρεια όσο και στη Βαλτική Θάλασσα. Αυτοί οι κόμβοι λειτουργούν ως κεντρικά σημεία για υπεράκτια αιολικά πάρκα, με σκοπό τον μετασχηματισμό και τη μεταφορά της παραγόμενης ηλεκτρικής ενέργειας.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση στοχεύει στην κατασκευή υπεράκτιων εγκαταστάσεων αιολικών πάρκων με ισχύ τουλάχιστον 300 γιγαβάτ τα επόμενα χρόνια, δεκαπλάσια από τη σημερινή παραγωγή. Οι εταιρείες είναι ακόμη πιο αισιόδοξες, προβλέποντας 500 γιγαβάτ από υπεράκτια αιολικά πάρκα μέχρι το 2050.
Στη Δανία, στη Βαλτική θάλασσα, το νησί Μπόρνχολμ αναμένεται να διαδραματίσει βασικό ρόλο, τροφοδοτώντας με ηλεκτρική ενέργεια, κυρίως τη Γερμανία, μέσω υποθαλάσσιων καλωδίων. Αντίστοιχα, ένα πραγματικό τεχνητό νησί, η πλατφόρμα «Vindø» («Νησί του Ανέμου»), σχεδιάζεται περίπου 100 χλμ. δυτικά της Γιουτλάνδης. Θα περιβάλλεται από 20 αιολικά πάρκα με 670 γιγάντιες τουρμπίνες και θα τροφοδοτεί εκατομμύρια νοικοκυριά. Από εκεί, έξι υποθαλάσσιες γραμμές μεταφοράς θα εκτείνονται προς τη Νορβηγία, την Αγγλία, το Βέλγιο, την Ολλανδία, τη Γερμανία και τη Δανία.
Στο Βέλγιο, ο φορέας εκμετάλλευσης δικτύου Elia σχεδιάζει το «Νησί της Πριγκίπισσας Ελισάβετ», ενώ στην Ολλανδία σχεδιάζεται ένα νησί στη Βόρεια Θάλασσα ως μέρος της κοινοπραξίας «NortH2», ενώ ένα άλλο θα μπορούσε να υψωθεί 130 χλμ. από το γερμανικό νησί Sylt.
Οι εταιρείες ενέργειας αναφέρονται σε αυτές τις εγκαταστάσεις ως «υβριδικές διασυνδέσεις», καθώς παρέχουν άμεσες συνδέσεις σε πολλά εθνικά δίκτυα, ενώ ταυτόχρονα χρησιμεύουν ως μεταφορείς και σταθμοί μεταγωγής, ενισχύοντας το ενεργειακό δίκτυο της ηπείρου.
Η ανάγκη για ένα πιο σφιχτό δίκτυο υπογραμμίστηκε από μπλακ άουτ, όπως αυτό της άνοιξης του 2025 στην Ιβηρική, που ανέδειξε τις αδύναμες διασυνδέσεις και την αδυναμία εισαγωγής αρκετής ενέργειας για τη σταθεροποίηση δικτύων. Επιπλέον, τα ενεργειακά νησιά δημιουργούν πλεονάζουσες συνδέσεις, μειώνοντας την εξάρτηση από οποιοδήποτε μεμονωμένο καλώδιο, κάτι που είναι ζωτικής σημασίας μετά περιστατικά όπως η δολιοφθορά των αγωγών Nord Stream και οι κοπές υποθαλάσσιων καλωδίων δεδομένων.
Τα ενεργειακά νησιά συνδέονται με τους κλιματικούς στόχους της Ευρώπης και βρίσκονται πλέον στο ραντάρ των επενδυτών ως το επόμενο βήμα στην εκμετάλλευση υπεράκτιων αιολικών πάρκων, προσελκύοντας μεγάλους παίκτες του κλάδου. Θα μπορούν να χρησιμοποιούν ηλεκτρική ενέργεια από υπεράκτιες ανεμογεννήτριες για την παραγωγή πράσινου υδρογόνου μέσω ηλεκτρόλυσης, το οποίο είναι σημαντικός ενεργειακός φορέας για την επίτευξη κλιματικής ουδετερότητας έως το 2050.
Η δημιουργία αυτών των τεχνητών νησιών είναι δαπανηρή και ορισμένα έργα έχουν ήδη καθυστερήσει λόγω του κόστους, όπως το έργο του Μπόρνχολμ και της Βόρειας Θάλασσας, το οποίο εκτιμήθηκε στα 28 δισεκατομμύρια ευρώ το 2021. Παρόλα αυτά, η Ευρώπη προχωρά με αυτά τα σχέδια για να επεκτείνει την ενεργειακή της ανεξαρτησία και ασφάλεια.
