Τιμές καυσίμων: Γιατί η πτώση του πετρελαίου δεν περνάει εύκολα στην αντλία
Η υποχώρηση των διεθνών τιμών του πετρελαίου μετά τη μείωση της έντασης στη Μέση Ανατολή δημιουργεί προϋποθέσεις για χαμηλότερες τιμές στην αντλία. Ωστόσο, στην ελληνική αγορά το όφελος για τους καταναλωτές παραμένει περιορισμένο, καθώς η φορολογία εξακολουθεί να αποτελεί τον βασικό παράγοντα που καθορίζει το τελικό κόστος.
Οι τελευταίες εβδομάδες χαρακτηρίζονται από σταδιακή αποκλιμάκωση στις τιμές της αμόλυβδης βενζίνης και του πετρελαίου κίνησης, ακολουθώντας την πτώση του Brent μετά τη βελτίωση του γεωπολιτικού κλίματος. Παρά τη διόρθωση αυτή, η εικόνα στην Ελλάδα απέχει από μια ουσιαστική μείωση για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις.
Πάνω από το μισό της τιμής είναι φόροι
Στην Ελλάδα, ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης και ο ΦΠΑ αποτελούν το μεγαλύτερο μέρος της τιμής που πληρώνει ο καταναλωτής.
Στην αμόλυβδη βενζίνη 95 οκτανίων, οι φόροι και οι λοιπές επιβαρύνσεις αντιστοιχούν περίπου στο 53,6% της τελικής τιμής. Αυτό σημαίνει ότι σε μια μέση τιμή 2,09 ευρώ ανά λίτρο, περισσότερα από 1,12 ευρώ καταλήγουν στα δημόσια έσοδα, ενώ η καθαρή αξία του καυσίμου είναι αισθητά χαμηλότερη.
Αντίστοιχα, στο πετρέλαιο κίνησης η φορολογική επιβάρυνση φτάνει περίπου το 45% της λιανικής τιμής.
Η υψηλή αυτή συμμετοχή των φόρων έχει ως αποτέλεσμα οι διακυμάνσεις στις διεθνείς αγορές να μην περνούν αυτούσιες στην αντλία. Ακόμη και όταν το αργό πετρέλαιο υποχωρεί, η μείωση που φτάνει στον καταναλωτή είναι συγκριτικά μικρή.
Ο παράγοντας Μέση Ανατολή συνεχίζει να επηρεάζει την αγορά
Οι γεωπολιτικές εξελίξεις εξακολουθούν να διαμορφώνουν το κλίμα στις αγορές ενέργειας. Κατά τη διάρκεια της πρόσφατης κρίσης στη Μέση Ανατολή, οι τιμές του Brent είχαν κινηθεί κοντά στα 100 δολάρια ανά βαρέλι, καθώς οι αγορές ανησυχούσαν για προβλήματα στην προσφορά και στις θαλάσσιες μεταφορές.
Η αποκλιμάκωση των εντάσεων και η αποκατάσταση της ομαλής ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ συνέβαλαν στην υποχώρηση των τιμών. Παρ’ όλα αυτά, οι αναλυτές επισημαίνουν ότι οι αγορές παραμένουν ευαίσθητες σε οποιαδήποτε νέα εστία αστάθειας.
Η εμπειρία των τελευταίων ετών δείχνει ότι ακόμη και οι προσδοκίες για πιθανές αναταράξεις αρκούν για να προκαλέσουν έντονες διακυμάνσεις στις διεθνείς τιμές του πετρελαίου.
Γιατί η Ελλάδα παραμένει στις ακριβότερες χώρες
Από πλευράς τιμής προ φόρων, η Ελλάδα δεν αποκλίνει σημαντικά από τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η διαφορά προκύπτει κυρίως μετά την προσθήκη των φορολογικών επιβαρύνσεων, γεγονός που διατηρεί τη χώρα στις υψηλές θέσεις της ευρωπαϊκής κατάταξης όσον αφορά το κόστος των καυσίμων.
Σε περιοχές με αυξημένο μεταφορικό κόστος, όπως αρκετά νησιά, οι τελικές τιμές είναι ακόμη υψηλότερες, επιβαρύνοντας περαιτέρω τους κατοίκους και τις τοπικές επιχειρήσεις.
Προοπτικές για τους επόμενους μήνες
Εφόσον δεν υπάρξει νέα γεωπολιτική αναταραχή και οι διεθνείς τιμές του πετρελαίου παραμείνουν σε χαμηλότερα επίπεδα, αναμένεται να συνεχιστεί η σταδιακή αποκλιμάκωση στην ελληνική αγορά.
Ωστόσο, η μεγάλη συμμετοχή των φόρων στην τελική τιμή σημαίνει ότι οι μειώσεις δύσκολα θα είναι θεαματικές. Για τον Έλληνα οδηγό, η πορεία του πετρελαίου αποτελεί μόνο έναν από τους παράγοντες που καθορίζουν το κόστος μετακίνησης. Ο δεύτερος, και συχνά σημαντικότερος, βρίσκεται στην ίδια τη δομή της φορολόγησης των καυσίμων.
