Καύσιμα: Τα μέτρα στήριξης και το υπό συζήτηση πλαφόν
Σε ένα πακέτο παρεμβάσεων για τον περιορισμό της επιβάρυνσης από τις υψηλές τιμές των καυσίμων προσανατολίζεται η κυβέρνηση, με το πετρέλαιο θέρμανσης και το diesel κίνησης να βρίσκονται στο επίκεντρο. Παράλληλα, παραμένει ανοιχτό το ενδεχόμενο επαναφοράς πλαφόν στα περιθώρια κέρδους της αγοράς, ακόμη και επέκτασής του στα διυλιστήρια, ενώ η μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης παραμένει συνδεδεμένη με ενδεχόμενη ευρωπαϊκή δημοσιονομική ευελιξία.
Για το πετρέλαιο θέρμανσης, η βασική παρέμβαση αφορά την τιμή εκκίνησης της νέας περιόδου διάθεσης στις 15 Οκτωβρίου. Στόχος είναι η τιμή στην αντλία να διαμορφωθεί κάτω από τα 1,75 ευρώ το λίτρο, έναντι περίπου 2 ευρώ που εκτιμάται ότι θα διαμορφωνόταν χωρίς τις παρεμβάσεις. Η συνολική ελάφρυνση υπολογίζεται σε 25 έως και πάνω από 30 λεπτά το λίτρο, με τη συμμετοχή του Δημοσίου και των διυλιστηρίων.
Η επιδότηση στην αντλία προβλέπεται αρχικά έως τις 31 Οκτωβρίου, ενώ η παράτασή της θα επανεξετάζεται ανάλογα με τις συνθήκες της αγοράς. Παράλληλα, σχεδιάζεται αύξηση του επιδόματος θέρμανσης για τη χειμερινή περίοδο 2026-2027, χωρίς αλλαγή των εισοδηματικών κριτηρίων.
Το βασικό σενάριο προβλέπει αύξηση έως 20%. Εφόσον εφαρμοστεί πλήρως, το ελάχιστο επίδομα θα αυξηθεί από τα 100 στα 120 ευρώ και το ανώτατο από τα 800 στα 960 ευρώ. Για περιοχές με ιδιαίτερα αυξημένες ανάγκες θέρμανσης, το ανώτατο ποσό μπορεί να φτάσει τα 1.440 ευρώ. Το συνολικό κονδύλι υπολογίζεται σε περίπου 300 εκατ. ευρώ για περίπου 1,2 εκατ. νοικοκυριά.
Η ενίσχυση αφορά τις επιλέξιμες μορφές θέρμανσης και όχι μόνο το πετρέλαιο. Στους δικαιούχους περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, νοικοκυριά που χρησιμοποιούν φυσικό αέριο ή ηλεκτρική ενέργεια για τη θέρμανσή τους. Δεν προβλέπεται, σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες, ξεχωριστή οριζόντια επιδότηση στους λογαριασμούς φυσικού αερίου ή ηλεκτρικής ενέργειας.
Η παράταση της επιδότησης στο diesel
Για το diesel κίνησης αναμένεται παράταση της οριζόντιας επιδότησης των 10 λεπτών ανά λίτρο και για τον Οκτώβριο. Το δημοσιονομικό κόστος της παράτασης υπολογίζεται σε περίπου 30 εκατ. ευρώ.
Η παρέμβαση συνδέεται με την επίδραση του diesel στο κόστος μεταφορών και logistics και, κατ’ επέκταση, στις τιμές προϊόντων και υπηρεσιών. Η επιδότηση προβλέπεται αρχικά για έναν μήνα και η συνέχισή της θα επανεξετάζεται με βάση την πορεία των τιμών.
Για την αμόλυβδη βενζίνη δεν προβλέπεται μέχρι στιγμής αντίστοιχη άμεση επιδότηση στην αντλία. Οι υψηλές τιμές έχουν ήδη οδηγήσει σε αισθητή υποχώρηση της κατανάλωσης, ενώ παραμένει ανοιχτή η δυνατότητα έμμεσων παρεμβάσεων μέσω των μέτρων για τα περιθώρια κέρδους.
Το πλαφόν στα περιθώρια κέρδους
Το δεύτερο σημαντικό σκέλος της κυβερνητικής παρέμβασης είναι η πιθανή επαναφορά του πλαφόν στα περιθώρια κέρδους των εταιρειών εμπορίας και των πρατηρίων. Εξετάζεται παράλληλα, για πρώτη φορά, το ενδεχόμενο να εφαρμοστεί αντίστοιχος περιορισμός και στα διυλιστήρια.
Εφόσον επανέλθουν οι όροι που ίσχυαν έως τον Ιούνιο, το περιθώριο των εταιρειών εμπορίας θα περιορίζεται έως τα 5 λεπτά ανά λίτρο πάνω από την τιμή διυλιστηρίου, ενώ για τα πρατήρια το όριο θα ανέρχεται στα 12 λεπτά ανά λίτρο, με ειδική πρόβλεψη για το πρόσθετο μεταφορικό κόστος στα νησιά.
Το ενδεχόμενο πλαφόν στα διυλιστήρια αποτελεί διαφορετική παρέμβαση, καθώς δεν έχει εφαρμοστεί μέχρι σήμερα. Η κυβέρνηση έχει αφήσει ανοιχτό το συγκεκριμένο σενάριο, με βασικό κριτήριο για οποιαδήποτε απόφαση να είναι η πραγματική επίδραση στην τελική τιμή και η αποφυγή προβλημάτων στον εφοδιασμό.
Αντιδράσεις από την αγορά
Οι πρατηριούχοι αντιδρούν στην επαναφορά του πλαφόν, υποστηρίζοντας ότι η προηγούμενη παρατεταμένη εφαρμογή του συνδέθηκε με κλείσιμο πρατηρίων και αύξηση της παραβατικότητας. Παράλληλα, επισημαίνουν ότι τα περιθώρια και τα λειτουργικά κόστη διαφέρουν σημαντικά ανά περιοχή και ότι οι πωλήσεις υποχωρούν όταν οι τιμές παραμένουν σε υψηλά επίπεδα.
Αντίθετα, τάσσονται υπέρ των επιδοτήσεων στην αντλία για το πετρέλαιο θέρμανσης και το diesel κίνησης, καθώς θεωρούν ότι μειώνουν άμεσα την τιμή που πληρώνει ο καταναλωτής.
Το ζήτημα του ΕΦΚ
Η μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης παραμένει ένα πιο δύσκολο σενάριο. Η Ελλάδα έχει θέσει στην Ευρωπαϊκή Ένωση ζήτημα προσωρινής δημοσιονομικής ευελιξίας, καθώς, σύμφωνα με τα στοιχεία των σημειώσεων, δεν υπάρχει σήμερα δημοσιονομικός χώρος για μονομερή μείωση του φόρου.
Ο ΕΦΚ αποφέρει περίπου 4 δισ. ευρώ ετησίως στα κρατικά ταμεία και μια σημαντική μείωσή του θα δημιουργούσε αντίστοιχη απώλεια εσόδων. Ως αποτέλεσμα, η κυβέρνηση εξετάζει κατά προτεραιότητα παρεμβάσεις που μπορούν να περιορίσουν την τιμή στην αντλία χωρίς να προκαλέσουν αντίστοιχη δημοσιονομική επιβάρυνση.
Το επόμενο διάστημα αναμένεται να οριστικοποιηθεί το συνολικό πακέτο, με βασικά σημεία την τιμή εκκίνησης του πετρελαίου θέρμανσης, το ύψος του επιδόματος, την παράταση της επιδότησης στο diesel και την απόφαση για το εάν και σε ποια επίπεδα θα επανέλθει το πλαφόν στα περιθώρια κέρδους.
